[1]بازارهاي پوياي دانش؛ راهي در تحقق مديريت دانايي (پایانی)
85/10/11
پرداخت قيمت دانش از سامانههاي قيمت متفاوتي در داخل و خارج سازمان پيروي ميكند. چنانچه خريدار و فروشنده هر دو داخل يك سازمان مشغول به كار باشند، معمولاً پول نقد رد و بدل نميشود. سيستم قيمت در داخل سازمان وابسته به عواملي چون شهرت، مقابله به مثل و خيرخواهي خواهد بود كه شرح آنها در بخشهاي پيشين ارائه گشت. چنانچه دانش از خارج سازمان خريداري شود، سيستم هاي مالي همچون خريد با پول نقد يا سيستم هاي مالي ديگر (همانند بيع متقابل) كاركرد خواهند داشت. واسطههاي دانش در اينجا نيز ميتوانند حضور داشته و نقش اثر بخشي را ايفا كنند. لازم به ذكر است موضوع خريد دانش هنگامي به منصه ظهور خواهد رسيد كه توافق در معامله صورت گرفته باشد. چنانچه اين توافق به هر دليلي حاصل نشود، جستجو براي منابع ديگر دانش ادامه خواهد يافت تا نهايتاً توافق با يك تامين كننده دانش صورت پذيرد. در اين حالت نياز دانش در سازمان رونق گرفته و به اصطلاح بازار دانش گرم ميشود. اين موضوع موجب تعالي و حركت رو به جلوي سازمان شده و مديريت دانش در سازمان تسهيل خواهد گرديد.
وجه ديگر بازارهاي دانش هنگامي ظهور ميكند كه توافق با هيچ يك از فروشندگان يا منابع تامين كننده دانش كه به صورت رسمي مشغول فعاليت هستند صورت نپذيرد. چنانچه منبع ديگري براي فروش دانش پيدا نشود، معمولاً خريدار براي تامين نيازهاي خود به بازار سياه دانش روي ميآورد. بازار سياه دانش به بازاري اطلاق ميشود كه خريد و فروش دانش در آن از كانال هاي پنهاني و غير شفاف صورت ميگيرد. در اين بازارها، واسطههاي دانش نيز به صورت پنهاني مشغول به كار هستند و تبادلات دانشي به صورت آشكار صورت نميپذيرد.
با توجه به ماهيت بازار سياه، تورم قيمتها و به وجود آمدن قيمت كاذب از پيامدهاي چنين بازاري خواهد بود. در چنين فضايي احتكار دانش صورت گرفته و به نوعي نياز كاذب ايجاد ميشود كه اين عوامل در مجموع باعث به وجود آمدن آپارتايد و استثمار دانش خواهد شد. به عبارتي صاحبان دانش با احتكار دانش و ايجاد نياز كاذب، مرتباً باعث افزايش و تورم قيمتها گرديده و به واسطه دانش خود، ديگران را استثمار ميكند. در اين حالت بازارهاي دانش رونق خود را از دست داده و به واسطه كم شدن تبادلات دانش، بازار دانش در اصطلاح راكد ميشود
نتيجه گيري
افراد دانشگر و صاحب تجربه در كليه سطوح سازمانها حضور دارند. بازار دانش نيز داراي سلسله مراتب متغير خود است. اين سلسله مراتب بر پايه اينكه «چه كسي ميداند و چقدر مفيد است» بنا نهاده شده است. بازار سالم دانش، تجسم سلسله مراتب شايستگي است. تلقي كردن مديريت دانش به عنوان تلاشي براي ارتقاي كارآمدي بازار دانش، تفكري راهگشا خواهد بود. اين مقاله ضمن نگاهي جامع به بازار دانش و ارتباط آن با مديريت دانايي، به دنبال ارايه مدلي براي بازارهاي دانش است.
مدل مفهومي بازار دانش با پديدار شدن يك مسئله آغاز ميشود. در اين حالت شخصي كه به دانش نياز دارد به عنوان خريدار دانش شناخته شده و جستجوي دانش آغاز ميشود. همراهي واسطههاي دانش و تلاش آنها براي نزديك كردن ديدگاههاي خريدار و فروشنده دانش در كليه مراحل جستجو، گفت گو و تبادل نظر و توافق در معامله، و پرداخت «ما به ازاي» دانش مبادله شده، از اهميت خاصي برخوردار است. «ما به ازاي» دانش مبادله شده از سيستم خاص قيمتگذاري بازار پيروي ميكند. اين سيستم در خارج سازمان معمولاً با مبادله نقدي و در داخل سازمان با عواملي چون شهرت، مقابله به مثل و انگيزههاي خيرخواهي شناخته ميشود.
همچنين در اين مقاله توضيحاتي درباره بازار سياه دانش ارائه شد. با توجه به مختصات بازار سياه، در مجموع ميتوان گفت چنين بازارهايي باعث ركود تبادلات دانش و در نهايت ركود بازار دانش ميشوند. تورم قيمتها، ايجاد نياز كاذب، احتكار دانش و آپارتايد دانش از پيامدهاي بازار سياه دانش خواهد بود. در چنين فضايي مديريت دانش محكوم به شكست خواهد بود.
تدبیر