نگاهی به صنایع دستی ارد بیل با زیر اندازها و بافته های رنگارنگ با ویژگی های منحصر(پایانی) (975 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است) (673 بار خوانده شده است)  نگاهی به صنایع دستی ارد بیل با زیر اندازها و بافته های رنگارنگ با ویژگی های منحصر(پایانی)
85/10/2
نقوش سنتی و اساطيری که در گليم سمبل نمادها و يا نشانههايی از خواست باطنی بافندگان هیستند، هر کدام از اين نقوش علاوه بر معانی و مفاهيم خاص خود و گذشته غیر از جلوهنمايی در متن گليم، می تواند بيان گر آرزوها و نيازهای مردمان ساکن مناطق توليد باشند. نحوه ی چلهکشی برای بافت گليم همان چلهکشی در جاجيم و قالی و ديگر بافتههاست و گليمها ساده بافت و دو رو است. يعنی پود يکی در ميان از ميان تارها (يکی زير يکی رو) عبور می کند و رج بعدی برعکس رج پیشین است. شيرازه پيچی به صورت متصل در کناره گليم انجام می شود و در ابتدا و انتهای بافت گليم، ساده بافی همراه با گره تزیينی ديده می شود. (شیرازه منفصل به صورت جدا تهيه می شود و در اطراف گليم دوخته می شود ولی شیرازه متصل همراه بافت بالا می آيد) نقوش سنتی رايج در گليمهای استان بیش تر نقش سماور، سينی،خرچنگ در متن گليم و گردونه مهر (چليپا) و نقش اژدها (که به غلط به اس اس معروف شده است) در حاشیه گليم است. گليمبافی گرچه کمک درآمدی برای معيشت خانوادههای اين مناطق است ولی از بعد معنوی تأثيرات روحی و روانی عميق در بافنده دارد. بافنده گليم يا هر هنرمند ديگری در واقع با کار هنری خود به يک آرامش باطنی و دست يافته و نيازهای درونی خويش را با ايجاد نقش و نگارهای رنگارنگ و مطابق با روحيات و سليقه خويش پاسخ می دهد.
امروزه بافندگان گليم در استان اردبیل کم تر از سليقه رنگی خود در بافت گليم استفاده می کنند. ارتباط شهرنشينان با روستایيان و هم چنين سفارش تجار آنان را مجبور می سازد بر خلاف ميل باطنی خود طرحها و رنگهای سفارشی مطابق با سليقههای شهرنشينان و تجار را ببافند.گليمبافی بدون استثناء در بیش تر مناطق روستايی و عشايری استان اردبیل رونق دارد و در حال حاضر شهرستان نمين و روستاهای تابعه آن از جمله دهستان عنبران و روستاهای بخش زهرا از توابع شهرستان گرمی (مغان) از مراکز عمده توليد گليم استان به شمار ميآيند.
محصولات چرمی
محصولات چرمی از ديگر صنايع موجود در استان اردبیل به شمار می آیند. چرمينههای دستی که با بافتههای دستی مانند گليم و جاجيم تلفيق می شوند، در ساخت کيفها مورد استفاده قرار می گیرند.
مسند
درخشانترين توليد دستی در استان اردبيل مسند است که در سطح جهانی نيز از معروفيت خاصی برخوردار است. کانون اصلی بافت مسند در استان اردبيل دهستان عنبران در بخش نمين شهرستان اردبيل است. 90 درصد جمعيت سه هزار خانواری اين دهستان به بافت مسند می پردازند. کوهستانی بودن منطقه و نبود زمین های مستعد کشاورزی در اين دهستان بیش تر زنان، مردان و حتی کودکان روستايی را به بافت مسند در کارگاههای خانگی وا داشته است. هنرمندان اين منطقه از کودکی خلق نقشهای زيبا و ارزشمند را روی مسندهای نفيس می آموزند و بیش تر آن ها تا پايان عمر به آن می پردازند.
مسندهای توليدی عنبران در نقشههای زيبا بافته می شوند که از مهم ترین آن ها می توان به قزلگوز، بوته، شعله، نقشه گلدانی، نازنازی، قرهباغی، قاپاق و گانگال سه پايه اشاره کرد. استفاده از رنگهای گياهی در بافت مسندهای اين منطقه بر مرغوبيت و زيبايی مسند عنبران افزوده است. علاوه بر منطقه نمين، در شهرستان خلخال نيز مسندبافی رونق دارد. در اين منطقه گاه مسندهای بسيار نفيس ديده می شود که هنرمندان خلخالی آن را به صورت برجسته می بافند. کشورهای اروپايی به ويژه آلمان مشتاق خريد مسندهای توليدی اين منطقهاند و استان اردبيل میتواند نيازهای خريداران خارجی را تامين کند.
سفالگری
سفالگری در اين منطقه از سرزمين پهناور ايران نیز مانند ساير نقاط از رونق و رواج کهنی برخوردار است. در حال حاضر سه کارگاه سفالگری مشغول به فعاليت هستند يک کارگاه در شهرستان اردبيل و دو کارگاه ديگر در روستای انار از توابع شهرستان مشکينشهر. بنا به اظهار يکی از استاد کاران پير سفالگر، سفالگران منطقه؛ کوزه، خمره کرهگيری، گلدان، قلک و ... می ساختند. در ساخت سفال ابتدا گل رس را به صورت دوغاب آماده می کنند و سنگهای درشت را که تهنشين شده از آن جدا کرده و اجازه می دهند تا آب اضافی دوغاب تبخير شود و سپس گل را وسط دست و پا خوب ورز می دهند تا هيچگونه حباب هوايی در آن باقی نماند و به صورت چانههای گلی (با توجه به ظرف موردنظر برای ساخت) درست می کنند و با استفاده از چرخ سفالگری شروع به ساخت می کنند.
چرخ سفالگری عبارت است از يک دايره که توسط ميلهای عمودی به پدالی متصل است که توسط پا می چرخد و دايره بالا را می چرخاند و گاهی به جای پدال پایی از نيروی برق کمک می گيرند و گل بر روی اين دايره قرار می گیرد و با هنرمندی استاد هنرمند و ياری نيروی گريز از مرکز تبديل به اشياء و ظروفی می شود که در پشت هر یک فکر و حس هنرمند کاملاً مشهود است.
خراطی نیز از جمله صنایع با اهمیت استان اردبیل به شمار می رود. از ميان ساختههای سنتی استان اردبیل؛ خراطی دارای سابقه طولانی است و خراطان چیره دست در سطح شهر اردبيل به حرفه خراطی مشغول هستند. در اين هنر؛ ابتدا قطعه چوب موردنظر را با استفاده از تيشه بخاری و يا اره تا حد امکان به صورت استوانه درمی آورند. سپس مرکز تقريبی قاعدهها را مشخص می کنند و برای چرخاندن قطعه روی دستگاه خراطی از يک کمان با زه گوسفند استفاده می کنند که جنس چوب اين کمان از زبان گنجشک است. زه کمان را دوبار به دور قطعه می پيچند و قطعه را بين دو مرغک فلزی دستگاه خراطی قرار می دهند کمان در دست راست قرار دارد و قطعه در دست چپ و اين گونه قطعه تراش داده می شود .
منبع: میراث فرهنگی اردبیل
|
