تامین انرژی در کناره نیل

(1700 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است)
(772 بار خوانده شده است)  

تامین انرژی در کناره نیل

1/05/1385
مصر
چکيده:
مصر مصر يكي از مهم ترين كشورهاي توليدكننده نفت است. اين كشور به سرعت توليدات گازطبيعي خود را نيز افزايش مي دهد. نخستين پايانه صادرات ال.ان.جي اين كشور در ژانويه 2005 فعاليت خود را آغاز كرد. كانال سوئز و خط لوله سوئز- مديترانه براي انتقال منابع نفت خليج فارس اهميت بسيار دارند و به همين دليل مصر يك كريدور بسيارمهم در انتقال انرژي محسوب مي شود. - رئيس جمهوري: محمد حسني مبارك (از سال 1981 تاكنون) - تاريخ استقلال: 28 فوريه 1922 (از انگلستان) - جمعيت(2004): 5/77 ميليون نفر - مساحت: 450/001/1 كيلومتر مربع - شريك هاي مهم تجاري: آمريكا، ايتاليا، آلمان، ژاپن و كره جنوبي - صادرات: 6/12 ميليارد دلار - واردات: 4/17 ميليارد دلار - اقلام عمده صادراتي: نفت خام و فرآورده هاي نفتي، پنبه و منسوجات و كالاهاي كشاورزي - اقلام عمده وارداتي: ماشين آلات و تجهيزات حمل ونقل؛ دام؛ مواد غذايي و نوشيدني ها؛ - ميزان ذخاير اثبات شده نفت(2005): 7/3 ميليارد بشكه - ميزان توليد نفت(2004): 698 هزار بشكه در روز - ميزان مصرف نفت(2004): 564 هزار بشكه در روز - ميزان صادرات نفت(2004): 134 هزار بشكه در روز - ظرفيت پالايش نفت خام(2005): 250/726 بشكه در روز - ميزان ذخاير گاز طبيعي(2005): 66 تريليون فوت مكعب - ميزان توليدگاز طبيعي(2002): 941 ميليارد فوت مكعب - ميزان مصرف گاز طبيعي(2002): 941 ميليارد فوت مكعب - ميزان ذخاير زغال سنگ(1999): 24 ميليون تن - توليد زغال سنگ: صفر - ميزان مصرف زغال سنگ(2002): 7/1 ميليون تن - ظرفيت توليد برق(1/1/2002): 6/17 گيگاوات(84 درصد حرارتي، 16 درصد آبي) - سهم منابع مختلف انرژي در تأمين سوخت: نفت (1/50 درصد)؛ گاز طبيعي(9/41)، زغال سنگ(8/1 درصد)
شرح:
رشد اقتصادي مصر در سال هاي 2001 و 2002 منفي بود، ولي در حال حاضر رشد اقتصادي اين كشور روند صعودي را مي پيمايد. با اين حال، نرخ رشد اقتصادي اين كشور به مراتب كمتر از نرخ رشدي است كه در دهه 1990 تجربه شد. درسال 2004، رشد توليد ناخالص داخلي در مصر 6/3 درصد بود. اين كشور در نظر دارد تا پايان دهه جاري ميلادي، رشد توليد ناخالص داخلي خود را به 3/5 درصد برساند.
با افزايش بهاي نفت، درآمد كارگران مصري در كشورهاي نفت خيز منطقه خليج فارس افزايش چشمگيري يافته است. جهانگردي، كه از منابع بسيار مهم درآمد مصر محسوب مي شود و حوادث يازدهم سپتامبر تأثيرهاي منفي برآن بر جاي گذاشته بود، بار ديگر روبه رشد نهاده است.
در شرايط عادي، صنعت جهانگردي 5 درصد توليد ناخالص داخلي مصر را تشكيل مي دهد. اين صنعت يكي از پنج منبع مهم درآمد ارزي مصر محسوب مي شود.
چهار منبع ديگر عبارت هستند از: درآمد كارگران مصري شاغل در خارج از كشور، صادرات مواد هيدروكربن، عوارض حاصل از عبور و مرور در كانال سوئز و كمك هاي خارجي.
در دراز مدت چشم انداز اقتصاد كلان مصر مطلوب به نظر مي رسد؛ مشروط برآن كه در برخي حوزه هاي ساختاري مانند خصوصي سازي، آزاد سازي تجاري و مقررات زدايي پيشرفت حاصل آيد. يكي از مشكلاتي كه دولت مصر با آن روبه رو است، رشد سريع نيروي كار در اين كشور است، زيرا هر ساله حدود 800 هزار نفر متقاضي جديد كار وارد بازاركار مصر مي شود. آمار غيررسمي ميزان بيكاري در مصر را ميان 15 تا 25 درصد اعلام كرده اند كه تقريباً دو برابر آمار و ارقام رسمي است.
دولت مصر در نظر دارد برنامه خود را براي خصوصي شركت هاي دولتي سرعت بخشد. در سال هاي اخير، سهم بخش خصوصي از كل توليد ناخالص داخلي در مصر به ميزان چشمگيري افزايش يافته است. از سال 1994 تاكنون حدود 40 درصد شركت هاي دولتي مصر به بخش خصوصي واگذار شده اند و ازآن هنگام تاكنون، سهم بخش خصوصي در توليد ناخالص داخلي اين كشور سالانه حدود 5/1 درصد افزايش يافته است.
دولت مصر در نظر دارد درسال هاي آتي بخش هاي راهبردي مانند: مخابرات وبرق را به بخش خصوصي واگذار كند. با اين حال، بخش هاي نفت وگاز اين كشور همچنان در اختيار دولت باقي خواهند ماند.
در سال هاي آينده، انرژي نقش بسيار مهمي در اقتصاد مصر ايفا خواهد كرد. به رغم آن كه صادرات نفت و فرآورده هاي نفتي مصر درسال هاي اخير كاهش يافته است، بالا رفتن قيمت و فرآورده هاي نفتي سبب شده است درآمدهايي كه از اين رهگذر نصيب دولت اين كشور مي شود، روند صعودي داشته باشد. مصر در ژانويه 2005 اولين پايانه صادرات ال.ان.جي خود را فعال كرد واز اين رهگذر منبع ديگري بر درآمدهاي ارزي خود افزود. اين كشور در نظر دارد در اواخر سال 2005 ميلادي، پايانه ديگري براي صادرات ال.ان.جي ايجاد كند و بر توان صادراتي خود بيفزايد.

نفت
مصر درسال 2004 روزانه 594 هزار بشكه نفت توليد مي كرد. توليد نفت اين كشور در سال 2003، روزانه 618 هزار بشكه بود. اوج توليد نفت مصر در سال 1996 بود. در آن زمان مصر روزانه 922 هزار بشكه نفت صادر مي كرد.
تقاضا براي فرآورده هاي نفتي در مصر از سال 1999 به بعد ثابت بوده است، اما در فاصله سال هاي 1995 تا 1998 تقاضا براي مصرف اين گونه فرآورده ها روبه فزوني نهاده بود. علت كاهش يا ثابت ماندن تقاضا براي فرآورده هاي نفتي در سال هاي اخير، كاهش يارانه هاي اختصاص يافته به اين فرآورده ها و افزايش توجه شهروندان مصري به مصرف سي.ان.جي براي سوخت خودروها بوده است.
مصر اميدوار است فعاليت هاي اكتشاف، به ويژه در مناطق جديد، سبب افزايش توان توليد نفت اين كشور شود. توليد نفت مصر به طورعمده در چهارناحيه اين كشور متمركز شده است: خليج سوئز(حدود 50 درصد)، صحراي شرقي، صحراي غربي و شبه جزيره سينا.
مصر به اكتشاف نفت در مناطق فلات قاره خود توجه داشته است و امكان فعاليت هاي اكتشاف را براي برخي شركت هاي بزرگ نفتي مانند: بريتيش پتروليوم، شل، اني و توتال فراهم آورده است.

نقش كانال سوئز و خط لوله «سوئز- مديترانه»
مصر علاوه بر اين كه صادر كننده نفت است، نقش راهبردي مهمي به عنوان مسير عمده صدور نفت خليج فارس به بازارهاي جهاني ايفا مي كند. اين نقش راهبردي، نتيجه وجود كانال سوئز و خط لوله سوئز- مديترانه است. خط لوله سوئز- مديترانه با طول 200 كيلومتر مي تواند روزانه 5/2 ميليون بشكه نفت خام منطقه خليج فارس را به درياي مديترانه وازآنجا به بازارهاي اروپا و آمريكا انتقال دهد. «شركت خط لوله نفت عربي» مالك اين خط لوله است. مصر (50 درصد)، عربستان سعودي(15 درصد)، كويت (15 درصد)، امارات متحدعربي(10 درصد) و قطر(5 درصد) سهام اين شركت را در اختيار دارند.

پالايش نفت
مصر9 پالايشگاه با ظرفيت تصفيه و پالايش روزانه 726250 بشكه نفت دارد. بزرگ ترين پالايشگاه مصر پالايشگاه النصر است كه ظرفيت پالايش آن به روزانه 146300 بشکه می رسد. دولت مصر در نظر دارد با ارتقا و توسعه تأسیسات موجود فرآورده های نفتی، بنزین دارای اکتان بالا و فرآورده های پتروشیمی را در این کشور افزایش دهد. وزارت نفت مصر قصد دارد یک پروژه پالایشگاهی را با ظرفیت پالایش روزانه 200 تا 300 هزار بشکه در نزدیکی بندر پورت سعید اجرا کند. در کنار این پالایشگاه یک مجتمع عظیم پتروشیمی نیز ایجاد خواهد شد.

گاز طبیعی
به علت کشف گسترده ذخایر گاز طبیعی در مصر در سال های اخیر، ممكن است این ماده به موتور رشد بخش انرژی مصر در آینده تبديل شود. شرکت های نفت و گاز خارجی در اوایل دهه 1990 فعالیت خود را در زمینه اکتشاف منابع گاز طبیعی در مصر را گسترش بخشیدند. این فعالیت ها بسیار زود نتیجه داد و سبب افزایش ظرفیت تولید گاز طبیعی در مصر شد. امروزه، تولید گاز طبیعی در این کشور به سرعت رو به گسترش نهاده است؛ به گونه ای که ميزان آن در فاصله سال های 1999 تا 2003 بیش از دو برابر شده است. در سال 2004 تولید گاز طبیعی مصر به حدود روزانه 6/3 میلیارد فوت مکعب رسید و انتظار می رود در سال 2007 این ظرفیت به حدود 5 میلیارد فوت مکعب در روز برسد. بخش عمده ای از این افزایش تولید به صورت ال.ان.جی صادر خواهد شد. شرکت های خارجی مانند بریتیش پترولیوم، انی و شل در زمینه اکتشاف و تولید گاز طبیعی در مصر فعالیت دارند.
دولت مصر، میزان ذخایر اثبات شده گاز طبیعی این کشور را 66 تریلیون فوت مکعب برآورد کرده است.تقاضای گاز طبیعی در بازار داخلی مصر، رشد روزافزونی را شاهد بوده است. یکی از دلایل این مسئله، جانشین شدن سوخت نیروگاه های حرارتی با گاز طبیعی بوده است( نیروگاه های حرارتی 65 درصد مصرف گاز طبیعی در مصر را به خود اختصاص می دهند). چند شرکت توزیع کننده خصوصی کار عرضه گاز طبیعی به مصرف کنندگان مصری را برعهده دارند.

انرژی برق
ظرفیت تولید برق مصر در سال 2002 حدود 6/17 گیگاوات بود. این کشور در نظر دارد تا سال 2007 حدود 5/4 گیگاوات دیگر بر ظرفیت تولید برق خود بیفزاید. حدود 84 درصد برق مصر از سوخت های فسیلی(گاز طبیعی) به دست می آید. 16 درصد بقیه نیز از سدها، به ويژه سد بزرگ آسوان، به دست می آید. در گذشته نیروگاه های حرارتی مصر از نفت برای تأمین انرژی خود استفاده می کردند ولی اکنون سوخت اصلی آنها گاز طبیعی است. از آن جا که مصرف برق در مصر بالا رفته است، دولت این کشور در نظر دارد چند نیروگاه برق ایجاد کند و این بخش از اقتصاد را به دست بخش خصوصی بسپارد. در حال حاضر هفت شرکت تولید و توزیع برق، که همگی دولتی هستند، اداره بخش برق را در این کشور برعهده دارند. این شرکت ها زير نظارت سازمان برق مصر فعالیت دارند.
در مصر چندین نیروگاه برق در حال ساخت است که متعلق به بخش خصوصی است. این کشور همچنین در نظر دارد یک نیروگاه خورشیدی نیز ایجاد کند و توان تولید برق خورشیدی خود را به 150 مگاوات برساند. پروژه ای برای ساخت یک نیروگاه بادی 60 مگاواتی با حمایت دولت هلند در نزدیکی کانال سوئز در دست اجرا است. مصر همچنین یک راکتور 22 مگاواتی هسته ای و تحقیقاتی در منطقه دلتای نیل دارد که از سال 1997 فعالیت خود را آغاز کرده است.
تلاش هایی برای مرتبط ساختن شبکه برق مصر به شبکه برق دیگر کشورها صورت گرفته است؛ به گونه ای که شبکه برق این کشور با شبکه برق کشورهای اردن، سوریه، ترکیه و لیبی اتصال دارد.