[1]1390/09/12
بهمنی رئیس بانک مرکزی در حالی ادعای کاذب بودن قیمت ارز و طلا می کند که خود عاملی برای تایید قیمت های کاذب شده است. ماجرا از این قرار است که تا قبل از معلوم و آشکار شدن تمایل بانک مرکزی به افزایش نرخ ارز، سوداگری در بازار ارز به شدت امروز نبوده است و حتی با صحبت های وزیر اقتصاد مبنی بر کاهش نرخ ارز برای ارزان کردن واردات واسطه ای، نرخ فرعی یا همان دلالی آن، روند کاهشی خود را آغاز کرده بود، پس از مخالفت هایی که به منظور افزایش نرخ ارز جهت حمایت از صادرات مطرح شد و بهمنی نیز سخن از تعدیل نرخ ارز به میان آورد، شاهد افزایش جنون آمیزی در سوداگری در ارز و افزایش قمیت دلالی و غیر رسمی این ارز بودیم. ماجرا از این قرار بود که سخن بانک مرکزی مبنی بر تعدیل قیمت ارز از طریق افزایش قیمت یک باره سکه به میزان 28 تومان، خوشحالی فراوانی را بر سوداگران ایجاد کرد، آنها دریافتند که منظور بهمنی از تعدیل نرخ ارز یعنی افزایش نرخ ارز. و حال سخن اصلی اینجاست، چگونه بهمنی نرخ بالای بازار فرعی را کاذب می داند در حالی که خود دست به افزایش نرخ ارز می زند؟ واقعیت ماجرا این است که بانک مرکزی به دنبال کاهش سوداگری نیست و گرنه اقدامی نمی کرد که قیمت غیر رسمی، رسمی شده و از این ناحیه اعتماد و اطمیانی به سوداگران ارز بدهد. دقیقا همین ماجرا برای بازار سکه نیز وجود دارد و این جمله بانک مرکزی را که مدام تکرار می شده است بر اذهان عمومی حک می کند، بانک مرکزی نمی خواهد دارایی های خود را ارزان بفروشد.تا دیروز افزایش نرخ ارز به علت کاهش شکاف نرخ رسمی و غیر رسمی به منظور جلوگیری از رانت و فساد مطرح میشد ولی امروز از آنجا که دقیقا تمایل به تعدیل نرخ ارز مصادف با کاهش سوداگری و توقف بازار ارز از سوداگری بود، به منظور حمایت از صادرات مطرح می شود.شکاف نرخ ها عامل سوداگری نبوده است، بلکه تمایل به ارز به منظور سفته بازی عامل شکاف قیمتی بوده و به همین دلیل بود که افزایش اولیه نرخ ارز، نه تنها سوداگری را کاهش نداد، بلکه افزایش نیز داد. چرا که به سوداگران در ارز این اعتماد را داد که حبابی در کار نیست و قمیت های آنها به این زودی فرو نخواهد شکست چرا که بانک مرکزی طالب این امر نیست.البته الان سخن از چیز دیگری است و آن این است که بانک مرکزی به دنبال گران فروشی به منظور تامین کسری بودجه دولت میباشد. سخن از حمایت از صادارت نیز همانند کاهش سوداگری، سخنی بی پایه و اساس است، چرا که سیاست های متناقض دیگر ( واردات بی رویه، عدم تامین نقدینگی بخش های تولیدی و غیره ) بر هدف حمایت از صادرات خدشه وارد می کند.هم اکنون آنچه به نظر می رسد، جذابیت واردات در مقابل کاهش جذابیت صادرات می باشد. چرا که صادارت عامل ارزان شدن ارز شده و از این ناحیه منافع دولت و بانک مرکزی دچار تهدید می شود به همین دلیل است که شاهد رشد واردات، دو برابری موبایل، رشد 117 درصدی واردات سیگار، 24 میلیارد تومان واردات میوه، واردات عسل چینی و ... هستیم و به موازات این واردات، از صادرات جلوگیری به عمل می آید. به عنوان مثال نیروگاه برق به منظور کاهش بدهی هایش، قصد صادرات برق داشت که دولت از این عمل ممانعت به عمل آورد. و امروز بهتر می توان بهت و تعجب محمد ظهیر بنیان گذار شرکت می ماس را متوجه شد. وی گفته است از آنجا که نمی توانیم شیر خشک و پنیر وارد کنیم، نمی توانیم صادرات داشته باشیم و او این سوال را مطرح می کند، اگر به ما اجازه ی واردات پنیر خام نمی دهید، پس چرا اجازه واردات پنیر های پروس خارجی را میدهید و این درحالی است که اگر به ما هم اجازه واردات پنیر خام داده شود، هم می توانیم پنیر پروس تولید و هم آن را صادر کنیم. پاسخ به این سوال ظهیر پیش تر ذکر شد ولی در پایان به این نکته خوب است بیشتر تاکید شود که واردات پر منفعت و صادرات ( مشخص است که به غیر از صادرات نفت) زیان بار برای دولت میباشد. چرا که علاوه بر آنکه بانک مرکزی و به تبع آن دولت، درآمد فراوانی از ناحیه گران فروشی ارز به وارد کنندگان و قاچاق چیان بدست می آورد و چشم انداز گران فروشی ارز را برای خود اماده می سازد، از درآمد های تعرفه ای و گمرکی نیز بی نصیب نمیماند، درآمدهایی که در شرایط اعمال تعرفه ی 90 درصدی بر واردات میوه، به حدود 100 میلیارد تومان در هر روز می رسد. به این منظور در نگاه دولت، بستر های واردات باید تقویت شود و این بستر ها از طریق عدم حمایت به کشاورزان و تولید کنندگان و ضربه زدن به آنها و ایجاد امواج تورمی ایجاد خواهد شد. عدم پرداخت معوقات تولید کنندگان و کشاورزان و عدم حمایت های کیفی از آنها در کنار واردات بی رویه، از جمله عواملی است که بر استمرار واردات از طریق نابودی تولید و تشدید تورم ( که عامل ارزان فروشی از خارج و گران فروشی در داخل می باشد) کمک خواهد کرد و درآمدهای بسیاری را بر دولت، وارد کنندگان به ضرر تولیدکنندگان و کشاورزان به ارمغان خواهد آورد. باشد که بیداران متوجه شوند و جلوی ادامه ی این رویه گرفته شود. محمدشهاب -کارشناسی ارشد اقتصاددانشگاه امام صادق