نجات صنايع دستي با عزم ملي(1162 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است) (77 بار خوانده شده است)  1390/08/08
بدون شک صنایع دستی هر کشور ریشه در آداب و رسوم آن کشور دارد و بیانگر صنعت و هنر نیاکان و نمایشگر ذوق و هنر مردم هر کشور است. “ صنايع دستي ايران” با پيشينه طولاني، غني و ارزشمند خود- تجليگاه “ هنر” هنرمندان اكثراً بينام و نشان در وسايل زندگي روزمره عامه مردم و مايه انس و الفت آنان با ” هنر“ است. اين صنايع با حفظ استقلال و خودكفايي در ابزار، مواد و مصالح و شيوههاي ساخت، نه تنها در رفع حوائج زندگي مادي مردم، بلكه در اعتلاي فرهنگي نيز نقش عمدهاي ايفا نموده و مينمايد در روزگاران گذشته ، صنایع دستی به عنوان پدیده ای تمام عیار در هر دوره ای حضور فعال داشته است.در روزگارانی که ماشین صنایع بوجود نیامده بود و حتی در دورانی که حضور ماشین به گستردگی امروز نبود این صنعت ( دستی ) حامی تمامی استعدادها و آفرینش های سازندگی بشر بود. به همین دلیل است که امروزه با نگاه به صنایع دستی هر قوم و قبیله ای می توان دریافت آن قوم در چه مرحله ای از صنعتگری بوده است . استعداد و روحیه خلاق و قدرت ابتکار صنعتگران و علاقه آنان به تولید آثار هنری و ذوقی موجب گردیده است که کشور ما از گذشته های بسیار دور تا زمان حال همواره در تولید محصولات دستی موقعیتی ویژه و ممتاز داشته باشد و از شهرتی عالمگیر برخوردار گردد. در دهه های آخر قرن هفتم میلادی ایرانیان دین اسلام را به عنوان یک آئین برتر پذیرفتند . این رویداد سبب شد تا مایه های هنری و فرهنگی اصیل ایران با ارزش های والای اسلامی در هم آمیزد و صنایع دستی ایران با محتوای غنی و مردمی تر از گذشته ، حتی در عرصه معماری و کاشیکاری به رشد و شکوفایی چشمگیری برسد. به هر حال امروز صنایع دستی ایران به رغم فراز و نشیب های فراوان و حتی با توجه به بی مهری هایی که در برخی از دوران پشت سر گذاشته توانسته است در زمره با ارزش ترین هنرهای کاربردی جامعه مطرح گردد و. نه تنها از جنبه های فرهنگی بلکه از جهات اقتصادی و اجتماعی نیز احترام و عنایت و توجه جهانیان را به خود جلب کند، بطوری که بسیاری از صاحب نظران ایران را یکی از سه قطب مهم صنایع دستی آسیا و جهان می دانند و از نظر تنوع شاید در صدر کشورهای مطرح قرار داشته باشد. با این حال در حال حاضر صنایع دستی ایران برای زنده ماندن با صنایع مدرن جهان در حال نبرد می باشد. بخصوص در دهه اخیر که کالاهای چینی بخصوص صنایع دستی کشور چین بازارهای ایران را در اختیار گرفته و در شهرهای شمالی ایران که گردش پذیری در دو فصل بهار و تابستان را دارا می باشند مثل نقل و نبات بوده که در میان آنها ، انسان به سختي می تواند یک دسترنج ایرانی بخصوص صنایع دستی شمال را که بسیار زیبا و با ارزش می باشد ، پیدا کند. ازآنجائیکه کالاهای چینی،هندی،پاکستانی بیشترکارخانه ها وکارگاههای تولیدی مارابه تعطیلی کشانده،ضربه ای سنگین به صنایع دستی ایران بخصوص صنایع دستی بومی ایران واردکرده تاجائیکه این همه جوان بیکاردرکشوروجود دارد، جالب اینجاست که کسی درشرایط حاضرخودش راراغب به کاردرکارگاه های صنایع دستی نمی بیند چون درحال حاضرازصنایع دستی داخلی هیچگونه حمایتی نمی شود. راستی صنایع دستی درمیان صنایع مدرن وپیشرفته چه جایگاهی دارد؟ ودراین نوشتارچراازصنایع دستی حمایت می شود.؟ این حمایتها علتهای مختلفی می تواند داشته باشد.که اعم علت آن به صرفه بودن سرمایه گذاری دراین صنعت میباشد.ازآنجائیکه کارشناسان بخش جهانگردی،میراث فرهنگی وصنایع دستی عنوان کرده اند،اشتغالزایی یک نفردربخش صنعت،حال هرنوع صنعتی باشد،نیازمندسرمایه گذاری میلیاردی بوده درحالی که درصنایع دستی (بومی آن) بادرصدناچیزی از آن مبلغ می توان اشتغال برای چندنفرایجادکرد.وازآنجائیکه صنعت توریسم درآینده ای نه چندان دورصنعت درآمدزایی دردنیا خواهد بود ارتباط مستقیم باصنایع دستی داشته چون اکثرجهانگردان وگردشگران که برای سفربه یک منطقه گردشگری می روند بعد از سیروسیاحت درآن منطقه ویاشهر سعی کرده سوغاتی هم از آن شهرتهیه کرده تابعنوان یادبودبرای کشورخود ویاارمغانی برای خانوادهاش تهیه نمایند،که معمولا برای خریدسراغ صنایع دستی آن منطقه رفته زیراصنایع دستی هرمنطقه معرف فرهنگ ،هنروسنن آن منطقه می باشدواین ارتباط تنگاتنگ صنعت جهانگردی وگردشگری باصنایع دستی می تواندباشد،گستردگی هنرهای دستی وسنتی ایران فراترازآن چیزی است که دراین یاداشت ازآن یادشده،تنوع وگستردگی یکی ازمزایای ویژه بکارگیری هنرهای سنتی وصنایع دستی ایران درتوسعه گردشگری فرهنگی استو از طرفی این آثارهنری می تواند سفیران فرهنگی باارزشی برای کشورایران دررابطه باجهانگردان خارجی باشد.به همین دلیل برتعامل وهمکاری تمامی دستگاههای دست اندرکارباسازمان میراث فرهنگی وگردشگری وصنایع دستی برای مدیریت صحیح این هنرهاونمایش وتوانایی بالای آنها تاکیدمیشود.هنرهای سنتی وصنایع دستی هریک بامفهوم خاص خودشان یکی ازمهمترین وجوهات فرهنگی واقتصادی گردشگران کشورمان محسوب می شوند.بااین وجودآیادراین راستاقدمی برای توسعه صنایع دستی برداشته شده است؟ بااینکه صنایع دستی درزمره صنایع کوچک زودبازده به شمارمی آید ولی همچنان ازرسیدن به جایگاه خودشبازمانده است واین عدم توسعه ناشی ازبرنامه ریزان اقتصادی کشوربه وجوه اقتصادی این صنعت می باشدکه کمترین توجه را به آن داشته ودربیشترمواقع نسبت به این حوزه دچارفراموشی شده وآن راازیادبرده اند.سخنی درموردصادرات صنایع دستی درحالی که صنایع دستی دربازارهای داخلی رونق چندانی ندارد،درموردصادرات آن سخن گفتن بلندپروازانه می باشد چون مشکلات موجودیعنی عدم استقبال دربازارداخلی،ناتوانی دررقابت باکالاهای رنگارنگ خارجی وعمدتاچینی،هندی وپاکستانی ظرفیت درخلاقیت هاراآزرده می سازدانگیزه هاراسست وروحها رابرای فعالیت های نوین به خستگی می کشاند.رنج وزحمت فراوان برای لقمه ای نان ازپناه این تردستی هاوقتی به جایی نمیرسد منجربه پی گرفتن زندگی درراههای دیگرمی شوداما چرانبایددسترنج زیبای این انسانهای پاک وبی توقع درسرزمین های دیگردرخشش داشته باشد.داشتن مدیریت علمی مدیران سازمان میتواند این معظل رابرطرف کند درحالی که آموزش و تبلیغات درکنارحمایت ازهنرمندان وافزایش اعتبارات ازمهمترین بسترتوسعه صنایع دستی میباشد.راستی آیا تاکنون بودجه ای برای تبلیغات صنایع دستی اختصاص یافته است؟ حال چه بایدکرد؟ درهرنقطه ای ازسرزمین کهن ایران قدم بگذاری نمودهایی ازفرهنگ وهنراصیل ایرانی رامی توان یافت،هنرهایی که سرنوشت وذوق پاک زیبای انسانهای این مرزوبوم راخلق می کنند.اماچه بی رحمانه آثارپرنقش ونگاروباارزش این انسانها باارزانترین قیمت مبادله می شود وگاها دسترنج این انسانهای پاک وپرانگیزه وعشق واندیشه بدلیل عدم رقابت باکالاهای ارزان قیمت ودرجه 3 چينی و... روی دستشان می ماند.اما برای این معضل که صنایع دستی داخلی درسیطره صنایع وارداتی وبنجل قرارگرفته چه راه هايي بهتر از این که ازیک سو حمایت ورشد وتربیت هنرمنددرصنایع دستی رادرسرلوحه برنامه های پیشروی سازمان میراث فرهنگی قرارگیرد تا شایدبتوان درآینده ای نه چندان دورشاهدمرگ وازبین رفتن باقیمانده این هنرنباشیم، وازسویی دیگرایجادکانونهای صنایع دستی درآموزش وپرورش ودانشگاهها که تعدادمحدودی ازدانشگاهها فعال می باشندولی این اندک جوابگو نمی باشند اما حمایت ازاین صنف نیازمند یک نگرش ملی بوده ورسیدن به این همگرایی نیازمند فعالیت همه جانبه ازسوی دولت مجلس ومردم میباشد.وبرای نجات هنرهای سنتی ودستی ازمرحله فراموشی ومنسوخ شده بایدمدیریت صحیح ودلسوز متخصص وکارآمد به کارگرفته شود.درپایان باید به این موضوع اذعان داشت که آیادستانی که کم توان میشوند بازقادرخواهند بودآثار شگفت انگیزی رابرپهنه تاریخ وهنر و فرهنگ ایران بیافرینند.دستانی که به درازای تاریخ بازیابی ویکرنگی وخلاقیت خوگرفته است.امیددارند خالقان این آثاربدیع وماندگار که دوباره صنعت گران حرفه صنایع دستی باحمایت ونداشتن دغدغه ای به خلاقیت های خودادامه دهند وصنایع دستی درجه 3وبنجل چینی،هندی،پاکستانی و...ازبازارهای ایران رخت بربندد چون صنایع دستی یادگارکهن دارد وپیوندی است بین امروز وفردا.مهدی حیدرپور
|
