(1418 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است) (346 بار خوانده شده است)
23/01/1389 تفاهم-گروه اقتصادي:گردآوري گذران وقت افراد جامعه از موضوعاتي است كه در سالهاي اخير مورد توجه برنامهريزان و محققان مطالعات اقتصادي و اجتماعي در بسياري از كشورها قرار گرفته است. بررسي متوسط زمان سپري شده توسط افراد جامعه در هر گروه فعاليت و در نتيجه شناخت الگوي گذران وقت افراد در هر يك از گروههاي مختلف اجتماعي، مبنايي براي برنامهريزي در زمينه مسائل اجتماعي ـ اقتصادي كشور را فراهم ميكند. طرح آمارگيري گذران وقت با هدف ارائه اطلاعات مربوط به شناخت نوع و مدت زمان فعاليتهاي انجام شده توسط افراد جامعه و بررسي تغييرات شيوه زندگي افراد در فصول متوالي سال، توسط دفتر آمارهاي جمعيت، نيروي كار و سرشماري مركز آمار ايران در سال گذشته تهيه، طراحي و اجرا شده و نتايج آن به تازگي در پايگاه اطلاع رساني مركز آمار منتشر شده است. طرح آمارگيري گذران وقت براي اولين بار در فصل پاييز سال 1387 و مرحله دوم آن در زمستان همان سال در نقاط شهري كشور اجرا شد. دراين آمارگيري جمعآوري اطلاعات براي اولين بار توسط خانوار به روش خود تكميلي انجام شد. به اين ترتيب كه خانوار با توجه به توضيحات مامور آمارگير و راهنماي خانوار كه در اختيار وي قرار ميگرفت، شرح فعاليتهاي خود را در طول يك شبانه روز به تفكيك دورههاي زماني 15دقيقهاي به طور دقيق و شخصي در پرسشنامه ثبت كرده و در زمان مراجعه مامور آمارگير تحويل وي ميداد.در اين طرح خانوارهاي نمونه از چارچوب سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1385 انتخاب شدند. به منظور برآورد تغييرات متوسط زمان سپري شده توسط افراد براي فعاليتهاي مختلف، از روش نمونهگيري چرخشي استفاده شده است.همه فعاليتهايي كه فرد در طول يك شبانهروز انجام ميدهد، براساس طبقهبندي بينالمللي فعاليتها براي آمارگيري گذران وقت ICATUS به 15 گروه اصلي تقسيم مي شوند. هر يك ازاين گروهها يك گروه فعاليت به شمار ميروند.
اين طبقهبندي به صورت زير است: - كار براي شركتها يا شبه شركتها، موسسات غير انتفاعي و دولت (كار در بخش رسمي)- كار براي خانوار در فعاليتهاي توليدي ابتدايي- كاربراي خانوار در فعاليتهاي توليدي غير ابتدايي- كار براي خانوار در فعاليتهاي ساختماني- كار براي خانوار در ارائهي خدمات براي كسب درآمد- ارائه خدمات داخلي بدون دستمزد براي مصرف نهايي در خود خانوار- ارائه خدمات مراقبتي بدون دستمزد به اعضاي خانوار- ارائه خدمات به جامعه محلي و كمك به خانوارهاي ديگر- فراگيري- مشاركت اجتماعي و جامعهپذيري- رفتن به مكانهاي بازديد از رويدادهاي فرهنگي، تفريحي و ورزشي- سرگرميها، بازيها و ديگر فعاليتهاي تفريحي- شركت در ورزشهاي فضاي بسته و فضاي باز و دورههاي مرتبط- استفاده از رسانههاي جمعي- نگهداري و مراقبت شخصي در اين آمارگيري وضع فعاليت افراد در هفت روز پيش ازمراجعه مامور آمارگيري مورد نظر است. هر يك از افراد از اين نظر و با توجه به تعريف كار در يكي از گروههاي زير قرار ميگيرند: 1- جمعيت فعال اقتصادي: تمام افراد 15 ساله و بيشتر كه در طي هفت روز قبل از آمارگيري در توليد كالا و خدمات مشاركت داشته(شاغل) و يا از قابليت مشاركت برخوردار بودهاند(بيكار)جمعيت فعال اقتصادي محسوب ميشوند. 2- شاغل: تمام افراد 15ساله و بيشتر كه مطابق با تعريف كار در هفت روز پيش از مراجعه مامور آمارگيري حداقل يك ساعت كار كرده و هر چند در شغل معمولي خود كار نكرده باشند، شاغل محسوب ميشوند. علاوه بر اين افراد داراي شرايط زير نيز شاغل به حساب ميآيند:افرادي كه داراي شغلي هستند، ولي در هفت روز پيش از مراجعه مامور آمارگيري حداقل يك ساعت كار نكردهاند.-افرادي كه در فعاليتهاي كشاورزي راي خود كار ميكنند و به دليل فصلي بودن كارشان در هفت روز پيش از مراجعه مامور آمارگيري كار نكردهاند. -افرادي كه به دليل نوبتي بودن كارشان در هفت روز پيش از مراجعه مامور آمارگيري سركار خود نرفتهاند. -افرادي كه از سازمان محل كار خود بورسيه تحصيلي گرفتهاند و مشغول به تحصيل هستند و به اين دليل در هفت روز پيش از مراجعه مامور آمارگيري كار نكردهاند.-افرادي كه به دليل مرخصي، تعطيلات، بيماري و مسافرت و ... در هفت روز پيش از مراجعه مامور آمارگيري سركار خود نرفتهاند.-افرادي كه به دلايلي نظير تغييرات موقت سازماني يا خرابي دستگاهها وماشينآلات نداشتن مشتري يا سفارش كار به طور موقت سركار خود نرفته اند.-افرادي كه از كار خود معلق شدهاند ولي پيوند رسمي شغلي دارند.
3- بيكار: تمام افراد 15 ساله و بيشتر كه در هفت روز پيش از مراجعه مامور آمارگيري حداقل يك ساعت كار نكردهاند و داراي شغلي نيز نبودهاند، در صورت داشتن دو شرط زير بيكار محسوب مي شوند: 1- در 30 روز گذشته براي جستجوي كار اقدامات مشخصي را نظير ثبت نام يا پيگيري در موسسات كاريابي، پرس و جو از دوستان، تماس با كارفرمايان، مطالعه آگهيها استخدامي و... انجام داده باشند. 2- آماده به كار باشند، يعني طي يك دوره 15 روز شامل هفت روز گذشته و هفت روز آينده آمادگي شروع كار را داشته باشند. همچنين افراد زير بيكار محسوب شدهاند: افرادي كه در انتظار شروع كار جديد هستند، يعني براي آنان كاري مهيا شده و قرار است درآينده به آن كار مشغول شوند و نيز آماده به كار (طبق تعريف ) هستند.-افرادي كه در انتظار بازگشت به شغل قبلي و نيز آماده به كار (طبق تعريف) هستند. منظور از در انتظار بازگشت به شغل قبلي اين است كه فرد قبلا داراي كار بوده و به دلايلي كار خود را از دست داده و پيوند رسمي شغلي ندارد، ولي در انتظار بازگشت به شغل خود بسر ميبرد.-4- جمعيت غير فعال: تمام افراد 15ساله و بيشتر كه در طي هفت روز قبل از آمارگيري در هيچ يك از دو گروه شاغلان و بيكاران قرار نميگيرند، جمعيت غير فعال اقتصادي محسوب مي شوند. -5- محصل: افرادي كه شاغل يا بيكار نباشند و طبق برنامههاي آموزش رسمي كشور در حال تحصيل هستند يا در خارج از كشور مشغول به تحصيلاند.-6- داراي درآمد بدون كار: كساني كه شاغل، بيكار(جوياي كار) و محصل نميشوند و داراي درآمد حاصل از بازنشستگي املاك و مستغلات، سودسهام، سپردهها و... هستند، داراي درآمد بدون كار محسوب ميشوند.-7- خانهدار: خانهدار به كساني گفته مي شود كه شاغل، بيكار(جوياي كار) محصل و داراي درآمد بدون كار به حساب نميآيند و مشغول انجام وظايف خانهداري هستند.-8- ساير: كساني كه در هيچ يك از گروههاي بالا قابل طبقهبندي نيستند، در گروه ساير قرار ميگيرند. بررسي الگوي گذران وقت براساس نتايج اين طرح در زمستان 1387 در بين افراد 15 ساله و بيشتر گوياي آن است كه بعد از فعاليت نگهداري و مراقبت شخصي با 13 ساعت، متوسط بيشترين زمان صرف شده در شبانه روز مربوط به گروه فعاليت خانهداري با سه ساعت و 20 دقيقه، كار و فعاليتهاي شغلي با دو ساعت و 47 دقيقه و استفاده از رسانههاي جمعي دو ساعت بوده است. همچنين متوسط كمترين زمان صرف شده در شبانه روز مربوط به گروه فعاليت داوطلبانه و خيريه دو دقيقه بوده است.در بين مردان، بعد از فعاليت نگهداري و مراقبت شخصي، متوسط بيشترين زمان صرف شده در شبانه روز به ترتيب مربوط به كار و فعاليتهاي شغلي با چهار ساعت و 58 دقيقه، استفاده از رسانههاي جمعي دو ساعت و يك دقيقه و فعاليتهيا آموزشي و فراگيري يك ساعت و 12 دقيقه بوده است.در بين زنان نيز متوسط بيشترين زمان صرف شده به ترتيب مربوط به گروه فعاليت خانه داري با پنج ساعت و 19 دقيقه، استفاده از رسانههاي جمعي دو ساعت و فعاليتهاي آموزشي و فراگيري با يك ساعت و 18 دقيقه بعد از فعاليت نگهداري و مراقبت شخصي در يك شبانه روز بوده است. بررسي تغييرات فعاليتهاي گذران وقت در فصول پاييز و زمستان حاكي از آن است كه در زمستان 87 متوسط بيشترين افزايش زمان صرف شده براي فعاليتهاي مختلف در يك شبانه روز به كار و فعاليتهاي شغلي اختصاص داشته است. اين شاخص نسبت به پاييز همان سال 12 دقيقه افزايش داشته است. همچنين اين نتايج نشان ميدهد فعاليتهاي مشاركت (ارتباطات اجتماعي) و پس از آن فعاليتهاي آموزشي به ترتيب بيشترين كاهش را نسبت به پاييز همان سال داشته است.بررسي الگوي فعاليتهاي گذران وقت جوانان 24-15 ساله نشان ميدهد بعد از گروه فعاليت نگهداري و مراقبت شخصي (12 ساعت و 44 دقيقه) متوسط بيشترين زمان صرف شده مربوط به گروه فعاليتهاي آموزشي و فراگيري حدود چهار ساعت و پس از آن استفاده از رسانه هاي جمعي، دو ساعت و 12 دقيقه از يك شبانه روز را به خود اختصاص داده است. متوسط كمترين زمان صرف شده در اين گروه سني مربوط به گروه فعاليتهاي داوطلبانه و خيريه دو دقيقه بوده است.بررسي زمان اختصاص داده شده براي كار و فعاليتهاي شغلي افراد 24-15 ساله در يك شبانه روز گوياي آن است كه مردان در اين گروه سني به طور متوسط دو ساعت و 30 دقيقه و زنان 23 دقيقه به كار و فعاليتهاي شغلي پرداختهاند.