19/07/1388
نخستين دايره‌المعارف مشاغل ايران با عنوان "طبقه بندي و شرح جامع مشاغل" به كوشش ابراهيم ابراهيم باي سلامي منتشر شده‌است.به گزارش ايسنا، امروزه به واسطه توسعه و گسترش روز افزون فناوري، فعاليت‌هاي اقتصادي، صنعتي و خدماتي، سازمان‌ها دچار تحولات عميقي شده‌اند و براي تطبيق با چنين شرايطي، سازمان‌ها ناگريزند تا نيروي انساني پرتواني را در مقياس وسيع و متنوع جذب، حفظ و اداره كنند. سازمان، هدف‌هاي خاص خود را دارد و به منظور رسيدن به اهداف، داراي وظايف و مسووليت‌هايي است كه به نحوي ميان كاركنان سازمان تقسيم مي‌شوند. براي تحقق بخشيدن به اهداف سازمان، تضمين حقوق فردي، رعايت عدالت اجتماعي، كاربرد صحيح، تنظيم محتوا و تهيه جدول‌هاي حقوق و دستمزد، شناخت مشاغل ضروري است.
طبقه‌بندي و گروه‌بندي‌ مشاغل به خانواده‌هاي بزرگ شغلي مي‌تواند نقش موثري در فعاليت‌هايي نظير ارزيابي عملكرد شغل، كارمند، معتبر ساختن آزمون‌هاي انتخاب كارمند، ارزشيابي مشاغل، طراحي مسيرها و مشاوره شغلي ايفا كند.ابراهيم ابراهيم باي سلامي با همكاري موسسه دانش پارسيان، در اين راستا و در راستاي اجراي قانون خدمات كشوري، براي طبقه‌بندي مشاغل در سازمان‌ها و كارگاه‌هاي مشمول قانون كار، استفاده محققين، دانشجويان و ساير علاقه‌مندان با بررسي منابع داخلي، خارجي و تجارب كشورهاي ديگر از ميان چند طبقه‌بندي شغلي مشهور دنيا، طبقه‌بندي مبتني بر الگوي محتوايي شبكه شغلي معروف به O.NET را انتخاب كرده است.
ويژگي عمده و متفاوت اين طبقه‌بندي با ساير طبقه‌بندي‌هاي موجود در آن است كه مهمترين اطلاعات كار را شناسايي و آنها را در يك سيستم منسجم از لحاظ نظري و عملي دسته بندي مي‌كند و در بر گيرنده ماهيت مشاغل، افراد شاغل، توصيفات بين شغلي و توضيحات مشاغل خاص است. اين مجموعه شامل 929 شغل اصلي و 30 هزار و 505 شغل فرعي است كه در 22 طبقه‌ شغلي دسته بندي و در 22 جلد منتشر شده است. تمامي مشاغل براساس روش كتابخانه‌اي تطبيق داده شده و 40 شغل به صورت تحقيقات ميداني مورد بررسي قرار گرفته كه در بيش از 87 درصد با مشاغل داخل كشور تطبيق داشته‌است.آخرين به روز رساني مشاغل موجود در اين كتاب مربوط به آبان ماه سال 1387 (نوامبر 2008) است. همچنين براي سهولت مقايسه بين مشاغل كشور، فهرست كليه مشاغل كشور در انتهاي هر كتاب آورده شده است. لازم به ذكر است آخرين سرشماري شغلي انتشار يافته موجود در كشور كه مورد استفاده قرار مي‌گيرد، مربوط به سرشماري عمومي سال 1375 است كه توسط مركز آمار براساس ISCO-88 (فهرست طبقه‌بندي مشاغل ILO در سال 1988) منتشر شده است و شامل 10 طبقه‌، 606 شغل اصلي و شش هزار و 60 شغل فرعي است.

اين مجموعه داراي 22 طبقه شغلي در 22 جلد به شرح زير است:
1- آموزش و پرورش و كتابخانه:مشاغل اين طبقه شامل طراحي، مديريت، فراهم كردن خدمات آموزشي، پرورشي، پشتيباني و يادگيري مرتبط شامل خدمات ارزيابي، كتابخانه‌اي و اطلاع رساني است.
2- پشتيباني تندرستي:مشاغل اين طبقه‌ شامل فراهم نمودن خدمات بهداشت روزمره فردي، كمك به بيمارستان و تسهيل انجام مراقبت و خدمات خانگي، انجام وظايف اجرايي، اداري و باليني زير نظر مستقيم پزشك و انجام خدمات درماني است.
3- پشتيباني اداري و دفتري:مشاغل اين طبقه شامل كار با كامپيوتر، انجام كارهاي دفتري، حفظ امنيت اطلاعات، ايجاد هماهنگي‌ها، بايگاني، تبادل اطلاعات داخل و خارج سازماني، جمع آوري، پردازش، سازماندهي و بازيابي اطلاعات است.
4- امور بازرگاني و مالي:مشاغل اين طبقه شامل سرمايه‌گذاري، برنامه‌ريزي، بانكداري، بيمه و مديريت مالي، تجاري، مهارت‌هاي خاص در سازماندهي، مديريت زمان، ارتباطات و خدمات مشتري است.
5- تهيه و سرو غذا و مشاغل مربوطه:مشاغل اين طبقه‌ شامل تهيه، پخت و سرو غذاها، دسرها، غذاهاي فوري، غذاهاي سرد و ساير مواد غذايي براي موسسات، منازل، رستوران‌ها، هتل‌ها، بيمارستان‌ها، هواپيماها و غيره است.
6- توليد:مشاغل اين طبقه شامل طراحي، مديريت، اجرا و پردازش مواد جهت توليد محوصلات واسطه يا نهايي، فعاليت‌هاي حمايتي فني و حرفه‌اي مربوطه مانند توليد، نگهداري و پردازش است.
7- حقوق:مشاغل اين طبقه شامل طراحي، مديريت ارايه خدمات حمايتي، قانوني و حقوقي است.
8- خدمات اجتماعي:مشاغل اين طبقه شامل توسعه، مديريت كالاها و خدمات و خدمات مشتريان و زندگي در منزل شامل غذا پوشاك، منسوجات و كودك است.
9- خدمات حفاظتي:مشاغل اين طبقه شامل مديريت، نظارت و كنترل حفاظتي و امنيتي مانند نگهبانان، كارآگاهان آتش نشانان و نيروهاي پليس است.
10- خدمات و مراقبت‌هاي شخصي:مشاغل اين طبقه شامل ارايه خدمات پزشكي و بهداشتي به بزرگسالان و كودكاني است كه دچار ناتواني فيزيكي هستند. اين مشاغل عمدتا شامل مراقبت‌هاي خانگي اعم از مراقبت‌هاي پزشكي، آموزش به بيماران و انجام كارهاي سبك در منزل مانند، خريد و آشپزي و كمك به حمل و نقل بيماران است.
11- ساخت و ساز و استخراج:مشاغل اين طبقه شامل طراحي، برنامه‌ريزي، مديريت، ساخت و ساز و نگهداري از محيط‌هاي ساخته شده، تجاري، الكتريكي، تعميرات لوله، نصب كف، سقف و كار با ماشين آلات حفاري و معدن است.
12- علوم زندگي، طبيعي و اجتماعي:مشاغل اين طبقه شامل طراحي و سازمان دهي و مديريت در علوم جانوري، انسان شناسي، باستان شناسي، فضانوردي، علوم هوا و فضا زيست شناسي، سياست، علوم اجتماعي و روانشناسي باليني است.
13- فروش و مشاغل مربوطه:مشاغل اين طبقه شامل طراحي، مديريت، اجراي خدمات فروش كلي و جزئي، خدمات بازاريابي، توزيع، ارتقاي محصول و عرضه آن به بازار است.
14- كامپيوتر و رياضيات:مشاغل اين طبقه شامل تجزيه و تحليل داده‌ها، تحقيق، طراحي، هماهنگي، به كارگيري فرمول‌ها، اصول و متدولوژي استاندارد شده رياضي براي مسايل توسعه فناوري و اجراي برنامه‌هاي نرم افزاري است.
15- متخصصان مراقبت‌هاي بهداشتي و حرفه‌اي:مشاغل اين طبقه شامل ارتقاي سلامت بهبود، تشخيص و درمان، آسيب‌ها و بيماري‌ها، كار در بيمارستان‌ها، مطب‌هاي پزشكي، دندانپزشكي، آزمايشگاه‌ها، كشتي‌هاي تفريحي، اماكن ورزشي و تحقيقات در مورد بيماري‌ها، جمع آوري و تنظيم داده‌ها و اطلاعات است.
16- مديريت:مشاغل اين طبقه شامل طراحي، سازماندهي، هدايت، اجرا و ارزيابي كاركردهاي تجاري و مديريتي لازم جهت عملكرد موثر، بهره‌وري و سودآور است.
17- مزرعه داري، ماهيگيري و جنگلداري:مشاغل اين طبقه شامل برنامه ريزي، انجام، توليد، مديريت، پردازش و بازاريابي محصولات كشاورزي و خدمات مواد غذايي، محصولات چوبي، منابع طبيعي، باغباني، جانوريي، خدمات حرفه‌اي، فني و آموزشي مربوطه است.
18- معماري و مهندسي:مشاغل اين طبقه شامل بخش‌هاي طراحي، برنامه‌ريزي، مديريت، ارايه تحقيقات علمي و خدمات فني و حرفه‌اي، خدمات ارزيابي، آزمايشگاهي و تحقيق و توسعه است.
19- نصب نگهداري و تعمير:مشاغل اين طبقه شامل نصب، نگهداري، تعمير وسايل مكانيكي و الكتريكي، هواپيما، دوچرخه، اتوبوس، كاميون، دوربين، انواع ماشين‌هاي اتوماتيك، كشاورزي، خنك كننده‌ها، گرم كننده‌ها، آلات موسيقي، وسايل صوتي و تصويري، ساعت و وسايل ارتباط از راه دور است.
20- حمل و نقل كالا و مسافر:مشاغل اين طبقه شامل مديريت، نقل و انتقال مسافر، مواد و كالا از طريق جاده، هوا، ريل و آب، خدمات حمايتي فني و حرفه‌اي، نقل و انتقالات، برنامه‌هاي زيربنايي و مديريتي، خدمات، تداركات و نگهداري تجهيزات قابل حمل مربوط است.
21- نظافت و نگهداري ساختمان و زمين:مشاغل اين طبقه شامل تميز نگهداشتن ساختمان‌ها، بيمارستان‌ها، فروشگاه‌ها، هتل‌ها، آپارتمان‌ها و ... در وضعيت بهداشتي و خوب تميز كردن كف‌ها، شامپو كردن فرش‌ها و موكت‌ها، ديوارها، شيشه‌ها و جمع‌آوري زباله‌ها، نقاشي، نجاري، چمن زني، كنترل سيستم‌هاي خنك كننده و گرم كننده است.
22- هنر، طراحي، سرگرمي، ورزش و رسانه:مشاغل اين طبقه‌ شامل طراحي، توليد، نمايش، اجرا، نويسندگي و انتشار منابع چند رسانه‌اي، بصري، اجراي هنري، روزنامه‌ نگاري و سرگرمي است.