08/04/1388
عضو هيئت علمي مركز مطالعات و پژوهش‌هاي جمعيتي آسيا و اقيانوسيه گفت: جمعيت ايران و كشورهاي همسايه آن در 50 سال آينده به سالخوردگي سوق پيدا خواهد كرد. به گزارش فارس نادر مطيع حق‌شناس افزود: موضوع مطالعاتي كه در مركز مطالعات و پژوهش‌هاي جمعيتي آسيا و اقيانوسيه انجام داده‌ايم، نگاهي به وضع موجود و آينده احتمالي جمعيت و توسعه در جهان به ويژه ايران و كشورهاي همسايه آن در آستانه هزاره سوم ميلادي بوده است. وي ادامه داد: آشنايي از روند تغييرات جمعيتي در هر كشور پايه و مبناي تدوين برنامه‌ها و سياست‌هاي جمعيتي است كه اين كار سعي دارد در چارچوب جمعيت‌شناسي تطبيقي، اطلاعات مربوط به روند تغييرات جمعيتي را در ايران و در 15 كشور همسايه آن نشان دهد. عضو هيئت علمي مركز مطالعات و پژوهش‌هاي جمعيتي آسيا و اقيانوسيه گفت: منبع اصلي اين اطلاعات برآوردهاي دفتر جمعيت سازمان ملل متحده بود كه ما از اين برآوردها استفاده كرده و به اين يافته‌ها رسيده‌ايم كه اصولاً پيش‌بيني جمعيت جهان در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه يك روند متفاوت را نشان مي‌دهد. وي اظهار داشت: براساس مطالعات روي ارقام جمعيت به اين نتيجه رسيده‌ايم كه جمعيت پيش‌بيني شده جهان در سال 2025 ،7 ميليارد و 800 نفر و در سال 2050 ،9 ميليارد خواهد شد. حق شناس بيان كرد: در فاصله اين سال‌ها جمعيت كشورهاي توسعه يافته تقريباً ثابت مانده و كشورهاي در حال توسعه به طور كلي با نرخ رشد كمتري افزايش خواهند يافت. وي ادامه داد: وضعيت گذشته موجود و آينده احتمالي جمعيت و توسعه در ايران و كشورهاي همسايه نشان داده كه اگر پيش‌بيني‌هاي انجام شده صحيح باشد، الگوي رشد جمعيتي ايران و همسايه بين سال 2000 تا 2050 از رشد نسبتاً بالايي به رشد پايين و منفي تغيير پيدا خواهد كرد. عضو هيئت علمي مركز مطالعات و پژوهش‌هاي جمعيتي آسيا و اقيانوسيه اضافه كرد: در حقيقيت تغيير رشد جمعيتي از نظر جمعيتي بسيار مهم است. حق شناس گفت: مطالعات نشان داده است كه سرعت سالخوردگي جمعيت در كشورهاي جهان بسيار بوده است. وي اظهار داشت: جمعيت 60 ساله به بالا در كشور ايران از 4/6 درصد در سال 2000 به 9/25 درصد در سال 2050 افزايش خواهد يافت. عضو هيئت علمي مركز مطالعات و پژوهش‌هاي جمعيتي آسيا و اقيانوسيه افزود: اصولاً در ادبيات جمعيت شناسي، كشورهايي كه مرحله انتقال از ساختار سني جوان به سالخورده را پشت سرگذاشته‌اند، معمولاً جهش توسعه اقتصادي خود را در مرحله‌اي كه متمركز سني بر سنين ميان سالي قرار داشته، طي كرده‌اند كه بارزترين آن كشور چين است؛ ايران و كشورهاي همسايه آن هم مي‌تواند روند تحولاتي خود را به همين شكل داشته باشند. حق شناس اظهار داشت: نتيجه مطالعات جمعيتي نشان مي‌دهد كه مرحله جديدي از انتقال ساختار سني جوان به سالخورده شاهد خواهيم بود و نوعي تغيير تركيب جمعيت را در اين كشور ها ملاحظه مي‌كنيم؛ مطالعات نشان مي‌دهد كه جمعيت در 50 سال آينده به سالخوردگي سوق پيدا خواهد كرد و مرحله جديدي از آن به عنوان انفجار عمودي جمعيت سالخورده ياد مي‌شود. وي ادامه داد: در مجموع سالخوردگي جمعيت در مرحله پيشرفته قرار مي‌گيرد كه معكوس شدن هرم سني را به دنبال خواهد داشت. وي گفت: در خصوص آينده احتمالي شاخص جمعيت و توسعه مطالعات نشان داده است كه مقداري از شاخص‌هاي جمعيت و توسعه به تدريج تغييرخواهند يافت البته اين وضعيت كشورهاي حوزه خليج فارس وضع مطلوبتري نسبت به كشورهاي همسايه دارد زيرا از لحاظ طرح توسعه انساني بيشتر روي 3 محور درآمد، سواد و ميزان اميد به زندگي تأثير دارد. وي اظهار داشت: شاخص توسعه انساني در ايران و كشورهاي همسايه آشكار است كه بيشترين رتبه توسعه انساني مربوط به كشورهاي حوزه خليج فارس شامل قطر، كويت، بحرين است.
حق شناس بيان كرد: اين شاخص از حداكثر 831/0 در بحرين تا حداقل 479/0 در يمن متغيير است البته آمار مربوط به افغانستان و عراق موجود نيست. وي افزود: مطالعاتي كه روي 15 كشور بررسي كرده‌ايم شامل كشورهاي ارمنستان، بحرين، ايران، كويت، قطر ، عربستان سعودي، تركيه، تركمنستان، امارات متحده عربي، آذربايجان، عمان، پاكستان، فدراسيون روسيه و يمن بوده است. وي اظهار داشت: چشم‌انداز آتي مسائل جمعيتي در ايران و كشورهاي همسايه نشان مي‌دهد كه با توجه به روند تحولات جمعيت و شاخص‌هاي جمعيتي در ايران و كشورهاي همسايه، در آينده شاهد تغييرات محسوس و چشمگيري در روابط منطقه‌اي باشيم.
حق‌شناس بيان كرد: چشم انداز كلي نشان مي‌دهد كه برخي از كشورهاي همسايه ايران نظير تركيه از نظر جمعيت، رشد و اندازه به عنوان رقيب جمعيتي براي ايران در آينده مطرح مي‌شود. وي ادامه داد: از نقطه نظر بازار كار، جابجايي نيروي انساني و رقابت پذيري منطقه‌اي مي‌توان به جمعيت فعال ايران و كشورهاي حوزه خليج فارس اشاره كرد. عضو هيئت علمي مركز مطالعات و پژوهش‌هاي جمعيتي آسيا و اقيانوسيه اضافه كرد: مطالعات نشان مي‌دهد كه تغييرات ساختار جمعيتي در كوتاه مدت صورت نخواهد پذيرفت ولي به هر شكلي براي تدوين جمعيتي كشور ايران به ويژه براي وزارت امور خارجه مؤثر خواهد بود.