جادوی مبتکران در قرن بیستم(1660 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است) (759 بار خوانده شده است)  جادوی مبتکران در قرن بیستم
تاریخ افزودن 03/05/1385
اگر 50 سال پيش فردي ميگفت كه دايرهاي به قطر 12 سانتيمتر قادر است دايرهالمعارفي 21 جلدي را در خود جاي دهد، انسانها با ديده حيرت به او مينگريستند. در حالي كه امروزه با ابداع سيديها نه تنها كسي از شنيدن اين مطلب تعجب نميكند بلكه امري كاملا عادي جلوه ميكند. لوحهاي فشرده چنان عضو ثابت زندگيمان شدهاند و به آنها عادت كردهايم كه شگفتي اين ابداع را به فراموشي سپردهايم. با اين وجود شنيدن نحوه شكلگيري اين صنعت خالي از لطف نخواهد بود.
نحوه شكلگيري سيديها
سيديها در اصل توسط صاحبان صنايع صوتي به منظور در اختيار گرفتن ابزاري پركيفيت براي ضبط موسيقي ابداع شدند. گرچه در سال 1978 به عنوان اولين سال تلاش براي توليد سيدي به ثبت رسيده است ولي تاريخ شكلگيري اين تكنولوژي به سالها قبل از آن برميگردد.
مدتها پيش از اين تاريخ نيز برخي شركتها اقدام به توليد سيديهاي تصويري آنالوگ و پخش كننده ليزري مورد نياز آنها (VLP) كرده بودند ولي توفيق چنداني نيافته بودند چرا كه اين محصولات هم گران بودند و هم از كيفيت مناسبي برخوردار نبودند. از همه بدتر، سيديهاي عرضه شده توسط هر توليد كننده به پخش كننده ليزرهاي همان شركت هم نياز داشت و با محصولات ساير توليدكنندگان كار نميكرد. يكي از مهمترين اين شركتها فيليپس بود كه مدتها در اين عرصه فعاليت ميكرد. اين شركت به تجربه دريافته بود كه سيستم آنالوگ كاري از پيش نخواهد برد و بهترين راه به دست آوردن دانش لازم براي ذخيرهسازي اطلاعات به صورت ديجيتال است. دانشي كه شركت سوني سرمايهگذاري بسياري براي تحقيق و تكميل آن كرده بود در اين بين موفقيتهاي قابل توجهي نيز كسب كرده بود.
سرانجام در سال 1978 دو كمپاني بزرگ فيليپس و سوني توان خود را جهت ساختن لوحهاي فشرده صوتي با هم متحد كردند. آنها در خصوص فرمتهاي جديد ديسك ليزري صوتي كه مساله اصلي مناقشه انسان بود، با هم درگير شدند اما بالاخره هر دو شركت در ارائه يك فناوري صوتي واحد به توافق رسيدند.
شركت سوني اصرار داشت سيديهاي صوتي توليد شده هم اندازه صفحات گرامافون باشند در حالي كه فيليپس به شدت با اين امر مخالف بود. البته حق هم با فيليپس بود چرا كه صفحاتي به اين اندازه براي پر شدن به 12 ساعت موسيقي نياز داشت و اين حجم موسيقي هر دو شركت را با مشكلهاي اساسي مواجه ميكرد.
سرانجام قرار شد كه قطر سيديها به اندازهاي باشد كه بتواند سمفوني نهم بتهوون كه به يك نوار 70 دقيقهاي نيازمند است را به طور كامل در خود جاي دهد.
در سال 1982 اولين لوحهاي فشرده صوتي 74 دقيقهاي با قطع سيديهاي امروزي وارد بازار شدند. اين تكنولوژي جديد با نام Compact disk digital audio يا اختصارا CD معروف شدند.
يكي از دلايل عمده عدم موفقيت اين صنعت قبل از همكاري سوني و فيليپس با وجود تمام تلاشهاي انجام شده، نبود تعهد مشخص براي توليد سيديها بود؛ براي حل اين مشكل يكي از مهمترين اقدامات اين دو شركت كه به طور مشترك به انجام رساندند، تدوين دستورالعملهاي لازم براي ذخيرهسازي، فرمت كردن، تصحيح خطا و ساير پيشنيازهاي يك سيدي بود. فيليپس و سوني تنها زماني اولين سيديهاي صوتي خود را به بازار عرضه كردند كه اين دستورالعمل تكميل و در اختيار عموم قرار گرفته بود.
چون اين دستورالعملها اولين بار در جلدي قرمز رنگ عرضه شدند به استاندارد Red book’s مشهور گرديدند. استانداردهاي بعدي نيز از همين شيوه پيروي نمودند. اين دستورالعمل به سرعت مورد پذيرش تمامي دستاندركاران صنايع صوتي قرار گرفت.
مشخصات سيديها:
عليرغم شباهت ظاهري لوحهاي فشرده رايانهاي به لوحهاي فشرده (CD) صوتي لوحهاي رايانهاي قابليت ذخيرهسازي داده و صوت هر دو را دارند. درايو CD كه ديسك را ميخواند وقتي به رايانه شخصي متصل ميشود، شباهت زيادي به سيدي صوتي پيدا ميكند طريقه در دست گرفتن سيدي، گذاشتن آن داخل درايو و خارج كردن آن پس از پايان كار همه اينها براي هر كس كه از لوح فشرده صوتي استفاده كرده، آشناست.
در دو نوع سيدي طبق اصول عمومي مكانيكي يكسان كار ميكنند خود ديسك كه حدود 5 اينچ (تقريبا 5/12 سانتيمتر) قطر دارد، يك صفحه گرد از جنس پلي كربن است. كف اين صفحه با يك لايه بسيار نازك فلز معمولا آلياژي از جنس آلومينيوم روكش شده است. لايه نازك آلومينيوم قسمتي از ديسك است كه در درايو (سيدي) اطلاعاتي را از روي آن ميخواند. سپس اين لايه نازك آلومينيومي يا Strata را با يك روكش پلاستيكي ميپوشانند تا از اطلاعات موجود در آن حفاظت كنند. لوح فشرده از برخي جهات به يك فناوري قديميتر يعني صفحه گرامافون شباهت دارد كه سيدي عملا آن را از دور خارج كرده است. بر روي لوح فشرده حفرههاي ميكروسكوپي بر سطح لايهاي از جنس پلي كربن حك شده و با آلومينيوم روكش ميشود كه در واقع به جاي شيارهاي پلاستيكي صفحه گرامافون عمل ميكند. اين حفرهها خرده داده نام دارند.
خواندن اطلاعات در واقع از منعكس شدن يك پرتوليزري ضعيف شده از سطح آلومينيوم حاصل ميشود.
جابجايي و نگهداري لوح فشرده
لوح فشرده را بايد به مانند فيلم و نگاتيو (نگاتيو عكس) جابجا و نگهداري كرد چرا كه لوح فشرده يك وسيله نوري است و با كثيف شدن يا خراش برداشتن خراب ميشود تا حد امكان بايد از دست زدن به آن قسمت از سيديها جلوگيري شود البته در صورت آسيبديدگي هميشه اين امكان وجود دارد كه آن را به شرايط قابل استفاده شدن برگردانيم اما چون اين ا دام هزينهبر و دشوار است، بهتر است تا مراقب سيديها باشيم تا خراب نشود. نكته ديگر قابل توجه اين است كه سيديها دو نوعند؛ برخي تنها يك بار قابل استفادهاند در حالي كه عدهاي از سيديها چند بار قابليت استفاده دارند. سيديهاي نوع اول بسيار حساسترند و احتياج به مراقبت بيشتري دارند.
كاربردهاي سيدي
امروزه با صرف چند دقيقه وقت و گذاشتن لوح فشرده در درايو رايانهتان به اطلاعاتي ميتوانيد دست يابيد كه چند سال قبل تهيه آنها روزها و حتي هفتهها وقت شما را ميگرفت.
سيديهاي علوم پزشكي، حقوق، شرح حالهاي تجاري، مواد آموزشي و خلاصه هر شكل قابل تصوري از كوشش و تلاش انسان يا پيجويي و فعاليت در امر دانش را در خود منعكس ميكند.
سيديها انبوهي از دادهها را بر روي خود ذخيره ميكنند مثلا كليه فهرستهاي مندرج در كتابهاي معروف به يلوپيج، نقشه تمام رنگي شامل تمامي خيابانهاي كشور، شماره دورنگار تمام شركتهاي تجاري عمومي و موسسات دولتي تا دايرهالمعارف 21 جلدي كامل با تصاوير تمام رنگي توضيحات مصور با شرح تصاوير را به راحتي ميتوانند در خود جاي دهند.
همچنين دانشمندان براي صرفهجويي در وقت پژوهش براي انتشار اطلاعات با خرج تنها درصدي از هزينه انتشار كاغذ از فناوري لوح فشرده بهره ميگيرند.
دولتها در حال حاضر مقادير انبوه اسناد كاغذي را به صورت لوح فشرده درميآورند تا ضمن صرفهجويي در جا، از بايگاني خود بهتر محافظت كنند. در منزل لوحهاي فشرده ميتوانند جايگزين قفسه كتب مرجع شوند و به آموزش كودك بعد تازهاي ببخشند و رايانه شخصي شما را به يك زمين براي بازيهاي مختلف ورزشي تبديل كنند.
لوحهاي فشرده همچنين ميتوانند اطلاعات بصري را نيز در اختيار كاربران خود بگذارند. براي مثال تصويري كاملا رنگي از سياره زحل كه با سفينه فضايي گرفته شده به هنگام مراجعهتان به مقالهاي راجع به كشف فضا توسط نخستين سفينه بيسرنشين يا يك قطعه فيلم همراه با صدا از سخنراني استعفاي نيكسون، يكي از روساي جمهور اسبق آمريكا هنگامي كه راجع به واترگيت (افشا شدن تقلبات انتخاباتي نيكسون توسط چند روزنامهنگار) مطلبي ميخوانيد.
هر لوح فشرده ظرفيتي بالغ بر 600 مگابايت براي ذخيره كردن دادهها دارد كه به زمان دادهها اين ظرفيت تقريبا معادل 500 هزار صفحه متن است. با اين همه ظرفيت براي ذخيرهسازي تنها يك لوح فشرده ميتواند مقدار فوق العاده زيادي از اطلاعات را به صورت طبقهبندي شده در خود انباشته كند.
وضعيت صنعتي سيدي در ايران
امروزه در كشور شاهد رشد چشمگير كاربران كامپيوتر و اينترنت هستيم و نياز داخلي به انواع سيدي رو به فزوني است. با اين وجود رشد اين صنعت در كشور همپاي توسعه مصرف داخلي نبوده و اغلب نيازهاي كشور از طريق واردات اين محصول برطرف ميشود. نكته قابل توجه ديگر در اين خصوص عدم توجه كاربران به قانون كپيرايت است كه در اكثر نقاط جهان اجرا ميشود و صنعت داخلي را با مشكل مواجه ميكند. سيديهاي مختلفي در كشور با زحمات زياد توليد ميشود به راحتي توسط رايانههاي شخصي كپي ميشوند و سود چنداني نصيب توليد كننده نخواهد شد. بدين ترتيب انگيزه براي فعاليتهاي توليدي در زمينه نرمافزار و سختافزار كاهش مييابد. لازم به ذكر است كه برخي سيديهاي توليدي داخلي هم كيفيت مناسبي ندارند و يا تقليدي صرف از مشابه خارجي آن هستند و اين امر گرايش به مصرف كالاهاي خارجي را بيشتر ميكند. در خصوص سيديهاي خام هم شرايط به همين منوال است و برخي كالاهاي توليدي از كيفيت مناسبي برخوردار نيستند و عليرغم تبليغات زيادي كه براي فروششان ميشود، رضايت مصرف كنندگان را به اندازه كافي جلب نميكنند. با اين وجود نبايد زحمات جوانان پراستعداد و كوشاي ايراني ناديده گرفته شود و به بهانههاي واهي به خود اجازه كپي كردن محصولات آنان را بدهيم. فرهنگ مصرف كالاهاي رايانهاي اوريجينال در كشور بايد ترويج شود و براي اين كار هر يك از كاربران بايد به تنهايي مسئوليت عملكرد خود را بر عهده گيرند. در اين راستا تبليغات اينترنتي آموزش همگاني در خصوص قانون كپي رايت و شدت عمل قانوني بيشتر در اين زمينه ميتواند دلگرمي توليد كنندگان داخلي جهت افزايش كميت و كيفيت محصولاتشان باشد.
با وجود مشاركتهاي دولت در اين زمينه خلأ قانوني در اين خصوص به خوبي قابل مشاهده است. جلوگيري از ورود سيديهاي بي كيفيت غيرمجاز، تشويق توليدكنندگان داخلي و همين طور حمايتهاي تشويقي در اين خصوص ميتواند بسيار كارساز باشد. توجه به اين نكته ضروري است كه سيدي با ورود خود به راحتي صفحات گرامافون، نوارهاي ويدئويي و نوار كاست را تحتالشعاع قرار داد و رشد و توسعه اين صنعت و رقابتهاي شديد در زمينه رشد اين صنعت همچنان ادامه دارد و با توجه به نامگذاري قرن 21 به قرن ارتباطات، ضرورت توجه به وسايل ارتباطي و چند رسانهاي ضروري به نظر ميرسد.
شهرزاد كيافر |
