پنجشنبه 4 خرداد 1391 - 23:55

امکان افزايش سطح اشتغال با انجام معاملات آتي در بورس

(1329 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است)
(505 بار خوانده شده است)

87/10/09
"قرارداد آتي " ابزار نوين مالي است که حداکثر از سه دهه قبل در بورس ها و بازارهاي رسمي دنيا مورد معامله قرار گرفته و اين معاملات از مزيتي بنام پوشش خطر پذيري (ريسک ) برخوردار است .
پوشش خطرپذيري انگيزه مهمي در معاملات آتي است که سرمايه گذاران را براي انجام معاملات آتي تشويق مي کند. معاملات آتي طي دو دهه گذشته به دليل سلامت بودن معاملات سالانه معادل 24 درصد رشد يافته و حجم معاملات آن در سال 2007 در بورس هاي دنيا به 600 تريليون دلار بالغ شده است .
هدف گروهي از متقاضيان معاملات آتي که اکثراً توليدکننده هستند ، پوشش ريسک قيمت است تا بدينوسيله بتوانند مانع از کاهش يا افزايش قيمت مواد اوليه مورد نياز خود شوند. شرايط معاملات آتي کالا با معاملات سهام فرق دارد ، زيرا اساساً معاملات آتي براي اين منظور استفاده مي شود که ريسک قيمت را کنترل و مديريت کند.
در طول عمر يک دوره قرارداد آتي در بورس نوسان هاي قيمت امري اجتناب ناپذير است ،ولي معامله گري که با هدف پوشش ريسک قيمت وارد اين قرارداد مي شود ، از هر گونه آسيب نوسان قيمت محفوظ است ، بنابراين مديريت ريسک قيمت يکي از موارد اصلي اين ابزار معاملاتي است . اساساً قرارداد آتي براي افراد حرفه اي و معامله گران هوشمند مناسب است . خريدار معامله آتي مختار است که تا انتهاي دوره قرارداد آتي صبر نمايد و کالا را تحويل بگيرد و يا اينکه با اختيار خود بدون تحويل کالا با دريافت سود يا احياناً ضرر از بازار خارج شود . پايين بودن هزينه انجام معامله آتي در بورس کالاي ايران در مقايسه با انواع معاملات ديگر ، بالا بودن سرعت معامله نسبت به معاملات ديگر امکان انجام خريد و فروش توسط معامله گر را مي توان از مزاياي قرارداد آتي در بورس کالاي ايران عنوان کرد.

**چگونگي پوشش ريسک ( هجينگ ) در بورس
بطور خلاصه پوشش ريسک يعني استفاده از معامله آتي بمنظور کاهش يا مصونيت در برابر ريسک هاي موجود در بازار است . به طور مثال ،اگر يک کارخانه توليد کننده کابل مس در فروردين ماه تصميم به فروش کابل هاي توليدي خود به قيمت هر کيلو گرم800 هزار ريال با شرکت مخابرات گيرد ، بدين منظور قراردادي را با آن شرکت امضاء کرده و تعهد مي کند که کالا را در خرداد ماه تحويل دهد . شرکت کابل سازي مجبور است براي اين منظور خود را از نوسان هاي قيمت مفتول مس بعنوان مواد اوليه حفظ نمايد ، لذا وارد بورس کالاي ايران شده و هر کيلوگرم مفتول مس را 75 هزار ريال بصورت قرارداد آتي خريداري مي کند. شرکت کابل سازي مجبور است هزينه هائي از قبيل دستمزد کارگر ، برق ، آب و ساير هزينه هاي توليد را پرداخت نمايد . بنابراين با محاسبه دقيق کليه هزينه ها ، بعلاوه بهاي مواد اوليه قادر است قيمت تمام شده کالاي توليدي خود را بطور دقيق محاسبه نمايد تا از قبل قيمت فروش و قرارداد خود را به دقت تمام با مخابرات منعقد نمايد . ملاحظه مي شود که قرارداد آتي از وي بعنوان يک توليدکننده حمايت کامل مي نمايد و ريسک قيمت که همان کاهش قيمت کالاي توليدي وي مي باشد ، از توليدکننده دور مي نمايد بنابراين توليدکننده کابل از هر گونه نوسان قيمت در بازار و ضرر بالقوه در امان مي باشد . ظهور معاملات آتي در بورس هاي کالايي باعث ايجاد سطح اشتغال وسيعي در کشورها شده و نقش عظيمي در اقتصاد کشورها ايفاء مي نمايد و نيز رشد دانش و اطلاعات معامله گران در زمينه قيمت ها ، روش قيمت گذاري کالاها و تخصيص منابع بطور فعال را بدنبال داشته است .

**اتاق پاياپاي در معاملات آتي
اتاق پاياپاي براي معامله گران آتي همچون لباسي از زره است که بر اندام معامله گران پوشانده مي شود تا آنها در مقابل شکست يا عدم ايفاي تعهدات طرف مقابل مصون بمانند . اتاق پاياپاي بعنوان خريدار در مقابل فرشنده و بالعکس عمل مي نمايد ، بنابراين کليه ريسک هاي معاملات آتي بعهده اتاق پاياپاي است .
مديريت ريسک و کاهش ريسک يعني محاسبه زيان ها يا سودهاي روزانه معامله گران ،نقد نمودن قرارداد آتي معامله گراني که توان ايفاي تعهد خود را ندارند ، پرداخت وجه قرارداد و دريافت کالا براي خريدار ،‌ختم کليه قراردادهاي معامله گري که از ايفاي تعهدات خود عاجز باشد و ممانعت اتاق پاياپاي بلافاصله پس از انجام معامله وي جهت جلوگيري از خسارت هاي بيشتر از وظايف اتاق پاياي است .
همچنين اخطار و آشکار کردن ريسک معاملات به معامله گران و علاج واقعه قبل از وقوع ،
انتشار قيمت هاي شفاف و اطلاعات معاملات براي کليه معامله گران و قانونگذاران از ديگر وظايف اتاق پاياپاي است .
**چه وقت بازار معاملات آتي سود آور است ؟
هنگامي معاملات آتي براي مشتريان و اقتصاد کشور سودمند است که سه شرط ، سلامت اصل معامله و تسويه آن ، بهره گيري از نوآوري ابزارهاي مالي در معاملات و پويا و حرفه اي باشد و قانون گذاران بايد از مجريان و بازار بورس حمايت کنند تا شرط هاي فوق تحقق پذيرد و نتيجه آن باعث بهبود شرايط و اوضاع اقتصادي کشور خواهد شد . مدير اجرائي معاملات آتي در خصوص ريسک ها در معاملات آتي در گفت و گو با خبرنگار ايرنا ‌، گفت: در ذات بازار آتي خواسته يا ناخواسته ريسک هائي وجود دارد . دليل اصلي استقبال عده اي از معامله گران از معامله آتي ، پذيرش ريسک از طرف اين دسته است که به سرمايه گذار سفته باز ( Speculator ) معروف مي باشند و در مقابل گروهي ديگر که در بازار هستند از ريسک نوسان قيمت کالا فرار مي کنند و معروف به پوشش دهندگان ريسک قيمت ( Hedgers ) هستند . "‌احمد رضايي" افزود: لازم است به منظور جذب سرمايه گذاران در بازار معاملات آتي ، سلامت ، کارائي و امکان کاهش ريسک در اين بازار مهيا باشد . وي ادامه داد: بازار معاملات آتي توان چنين شرايطي را دارد ، زيرا قراردادها و کالاهائي که در آن مورد معامله قرار مي گيرند ، از استاندارد برخوردار هستند . مشاور مدير عامل بورس کالا در ادامه در خصوص برخي ريسک هاي موجود در معاملات آتي نيز اظهار داشت: اين معاملات داراي پنح نوع ريسک ناخواسته ، اتاق پاياپاي ،‌عملياتي ،‌ قانوني و نقد شدندگي هستند . وي تصريح کرد: در ريسک ناخواسته ، کليه معامله گران توقع دارند بازار آتي به دور از نيرنگ و فريب بوده و کمترين ريسک در آن وجود داشته باشد و حتي اگر بازار ، با بحران روبه رو شد ،اثر وضعي بر قسمت هاي ديگر بازار نگذارد .
وي ادامه داد: در ريسک اتاق پاياپاي براي حفظ صحت معاملات آتي ، اتاق پاياپاي از طرفين معامله مبادرت به اخذ وثايق نقدي و غير نقدي مي کند . مجري طرح آتي گفت: در ريسک عملياتي ، بورس به منظور صحت و سلامت معاملات آتي در فرآينده سيستم نرم افزار معاملات و تسويه ،دقت لازم را بکار برده و تسويه را بصورت الکترونيکي و به نحو احسن و قابل اعتماد اجرا مي کند .
رضايي در خصوص ريسک قانوني نيز خاطر نشان کرذ: ريسک قانوني ناشي از يک قرارداد استاندارد مي باشد و براي يک مشتري هنگام ورود در معامله آتي ايجاد مي شود ،از آنجائي که بازار آتي از استاندارد لازم برخوردار است ، هيچگونه جاي نگراني براي مشتري ندارد . وي ادامه داد: در ريسک نقدشوندگي انتظار مي رود اکثر معاملات آتي (کالائي و غير کالائي ) در بورس ها از قدرت بالاي نقدشوندگي برخوردار باشند .به همين دليل معامله گران توقع دارند ، هنگام خروج از معامله خود بلافاصله فردي با قيمت منصفانه قرارداد وي را خريداري نمايد . مشاور مدير عامل بورس کالا گفت: قدرت نقد شوندگي قرارداد آتي در بورس ها با مشکل روبه رو نمي شود . البته چنانچه بازار آتي با بحران روبه رو شود و يا قيمت ها در بازار شفاف نباشد ، ريسک نقدشوندگي قرارداد بالا مي رود و بدليل وجود اتاق پاياپاي بعنوان مرکز معاملات آتي ، تضمين اين معاملات هيچگاه مورد تهديد قرار نمي گيرد .

[ بازگشت به مقالات کارآفرینی | صفحه اصلي بخش ها ]

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به روزنامه تفاهم می باشد. استفاده از مطالب سایت فقط با ذکر منبع مجاز است