پنجشنبه 4 خرداد 1391 - 22:55

نگاهى به مهاجرت و تأثيرات آن بر خانواده‏ها و زنان ايرانى‏

(1331 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است)
(1123 بار خوانده شده است)

87/09/03
سست شدن شديد ساختار و نهاد خانواده‏ يكي از تبعات مهاجرت به شمار مي‌رود به نحوي كه خانواده‏هاى ايرانى در محيط مهاجرت ، به شدت در معرض فروپاشى قرار دارند . طبق تحقيقات ، ميزان طلاق در بين ايرانيان ساكن امريكا و اروپا ، ده برابر ميزان طلاق در ايران است . به گزارش "ایونا" ، اين رقم در بين مهاجران ايران در كشورهاى اسكانديناوى (سوئد، نروژ، فنلاند و...) به رقم تكان‏دهنده سه طلاق از هر چهار ازدواج مى‏رسد . در سفرنگارنده به كشور سوئد ، رئيس مركز اسلامى اين كشور در استكهلم ابراز داشت كه در هر پانزده دقيقه در عصر روزهاى تعطيل ، يك فقره طلاق اتباع ايرانى توسط ما به ثبت مى‏رسد .
در بررسى دلايل اين آمار تكان‏دهنده در بين مهاجرين ايرانى مى‏توان به چند نكته اشاره كرد :

الف) تغيير ساختار سنتى خانواده و تضعيف جايگاه پدر
به دليل مشكلات اقتصادى ، اجتماعى و فرهنگى ، جايگاه پدر به شدت متزلزل شده و عملاً عنوان سرپرست خانواده در بين بسيارى از خانواده‏هاى مهاجر ايرانى معنا و مفهوم ندارد . به دليل اشتغال بسيارى از زنان مهاجر ايرانى كه در سال‏هاى قبل از مهاجرت به شغل رسمى خاصى اشتغال نداشته‏اند و به دنبال آن «افزايش قدرت اقتصادى زن در خانواده» ، آتش اختلافات فزون‏تر گشته و احساس «تنش‏هاى شديد روانى» در خانواده ، سبب فروپاشى آن مى‏گردد. زن مهاجر در نقش جديد خود دليلى براى حفظ پايگاه سنتى خانواده نمى‏بينند و به دليل تمكن نسبى مالى خود چارچوب‏هاى گذشته را مراعات نمى‏نمايند . طبق آمار يكى از كارشناسان ، حدود 75درصد از زنان ايرانى مهاجربه‏ كاراشتغال دارند .
ب) شرايط جديد فرزندان‏
فرزندان در محيط جديد علاوه بر عامل بحران هويت ، به چند دليل كمتر قادر به حفظ ساختار خانواده مى‏باشند كه در آن ميان مى‏توان به عوامل ذيل اشاره كرد :
اول اينكه فرزندان به زبان انگليسى و يا زبان‏هاى خارجى ديگر تسلط دارند و به دليل سپرى كردن سنين رشد در غرب بسيار كمتر با زبان فارسى آشنا هستند و همين امر موجب مى‏شود ارتباط كلامى والدين و فرزندان كمتر گردد .
دوم : فرزندان خانواده، به ويژه فرزندان دختر كه در دوران حضور در ايران به نحوبيش‏ترى تحت كنترل بودند ، در محيط جديد و به دليل شرايط ارزشى و قوانين كشورهاى محل مهاجرت به سادگى قادر به جدايى از والدين و خانواده بوده و نيازى به حفظ زندگى خود به نحو سنتى ندارند .
در بررسى‏هاى مربوط به زنان و حوزه زن ، از معقول‏ترين بحث‏ها ، نگاه دقيق و جامع به زن و خانواده مهاجر ايرانى در خارج از كشور است . در اين راستا مقاله حاضر با تأكيد بر نقش زن ، به نگارش در آمده است .

خلاصه‏اى در زمينه ايرانيان مهاجر
ايرانيان در حال حاضر در بيش از پنجاه كشور جهان حضور دارند كه از ميان اين‏كشورها حضور ايرانيان مهاجر به ترتيب در كشورهاى امريكا ، فرانسه ، انگلستان ، آلمان ، تركيه و استراليا بيش از ديگر نقاط جهان است . در حال حاضر تعداد مهاجرين ايرانى در خارج از كشور طبق آمار غيررسمى تا سه ميليون نفر برآورد مى‏شود كه حدود يك ميليون نفر در امريكا ، يك ميليون نفر در اروپاى غربى و اسكانديناوى و مابقى در ديگر كشورهاى جهان سكونت دارند . از نظر ويژگى جمعيتى در حال حاضر سن متوسط ايرانيان مقيم و مهاجر بين 25 - 32 سال بوده و اكثر آنان را جوانان و نوجوانان تشكيل مى‏دهند . تقريباً جمعيت زنان با مردان مساوى است .به طور كلى پيشرفت تحصيلى و علمى ايرانيان مقيم در كشورهاى ديگر از موضوعات قابل توجه به شمار رفته و تاكنون چندين پايان‏نامه و رساله دكترى‏ در اين زمينه نگارش يافته است .
در زمينه ثروت و دارايى نيز ايرانيان به طور كلى ثروتمندترين اقليت مهاجر به شمار مى‏روند و برخى از ايرانيان مقيم اروپا و امريكا از ثروتمندترين افراد جهان به شمار مى‏روند . طبق آمار ايرانيان مقيم خارج از كشور تاكنون حدود چهارصد ميليارد دلار در جهان سرمايه‏گذارى نموده‏اند . با وجود اين ، مهاجرت براى تمامى خانواده‏هاى ايرانى و در رأس آن‏ها زنان مهاجر ايرانى سبب معضلات بسيارى گرديده است كه در ادامه به بررسى تأثير مهاجرت در خانواده‏هاى ايرانى مقيم و مهاجر مى‏پردازيم .

خانواده مهاجران و بحران هويت‏
يكى از جامعه‏شناسان ايرانى مقيم سوئد ، در تحقيقى در زمينه تأثير مهاجرت بر خانواده‏هاى ايرانى ، از مهاجرت به عنوان زمين لرزه‏اى كه بنيان بسيارى از اعتقادات و ارزش‏هاى اجتماعى خانواده‏ها را تكان داده است ، ياد مى‏كند . در اين زمينه نگاهى به خانواده‏هاى ايرانى مهاجر روشن مى‏سازد كه عواملى چون تضاد فرهنگى نسل اول و دوم خانواده (پدر، مادر و فرزندان) سبب بحران هويت در بين خانواده‏هاى ايرانى شده است ؛ زيرا محيط رشد فرزندان عملاً با محيط رشد فرهنگى پدر و مادر خود تناسبى ندارد و علاوه بر اين ، فرزندان در فضاى خانه با يك فرهنگ و در جامعه با فرهنگى كاملاً متفاوت درگيرند .
اين بحران هويت حتى در بسيارى از موارد به زوج‏هاى ايرانى نيز سرايت كرده و چگونگى برخورد زن و مرد مهاجر ايرانى را به شدت تحت‏الشعاع قرار داده است .

اعتياد و فساد و فحشا در بين خانواده‏هاى ايرانيان مقيم‏
يكى ديگر از معضلات خانواده‏هاى ايرانيان مقيم ، روى آوردن بسيارى از اعضاى اين خانواده‏ها به مسائلى چون فساد اخلاقى و اعتياد است . متأسفانه بازيگران بسيارى از فيلم‏هاى ضداخلاقى به خصوص در سطح اروپا را زنان ايرانى تشكيل مى‏دهند و حضور ايرانيان از جمله دختران نوجوان در باندهاى ضداخلاقى غربى ، بسيار شايع مى‏باشد . علاوه بر اين ، اعتياد نيز از مسائل دامنگير ايرانيان مهاجر است و با وجود عدم در دست بودن آمار علمى در اين زمينه ، نگاهى به نشريات و رسانه‏هاى ايرانيان مهاجر در سطح اروپا و امريكا نشان‏گر فراگير بودن اين معضل مى‏باشد .

سوءاستفاده ازمهاجرين ايرانى بالاخص زنان‏
يكى ديگر از معضلات مطرح در جامعه ايرانى ، سوءاستفاده از ايرانيان مقيم در مسائل سياسى توسط گروه‏هاى سياسى و اپوزيسيون مى‏باشد . گروه‏هاى سياسى معارض با حاكميت ايران ، به ويژه در دهه اول پس از پيروزى انقلاب و پس از مهاجرت ايرانيان ، اقدام به سوءاستفاده‏هاى بسيار زيادى از آن‏ها نموده و هر از چندى با عَلَم كردن يك نفر و ساپورت تبليغاتى آن فرد در زمينه‏هايى چون شكنجه و... در ايران ، علاوه بر بهره‏بردارى در جهت منافع خود ، بسيارى از ايرانيان را نيز از فعاليت‏هاى مختلف سرخورده نمودند .
اين اقدام كه در مورد زنان مهاجر ايرانى ابعاد بيش‏ترى پيدا مى‏كند ، متأسفانه سبب سرخوردگى بسيارى از ايرانيان در سال‏هاى بعد شده و مى‏شود .

برگزارى جنبش‏هاى ملى و مذهبى‏
از ديگر نكات بسيار بارز در زندگى خانواده‏هاى مهاجر ايرانى ، سعى در بازيابى فرهنگ‏ها و زنده نمودن همبستگى در درون گروه‏هاى خود مى‏باشد . از بارزترين اين روش‏ها به خصوص در سال‏هاى اخير مى‏توان به برگزارى جشن‏هاى سنتى و ملى چون عيد نوروز ، عيد مهرگان ، عزادارى امام حسين عليه السلام و... اشاره نمود كه به صورت جمعى برگزار مى‏شوند . با وجود مقاومت گروه‏هاى سياسى ، در مناسبت‏هايى چون‏سيزده نوروز ، جشن نوروز و... حتى دولتمردان امريكا نيز كمك‏هايى در اين زمينه مبذول داشته‏اند .
برخى ايرانيان ، مانند ايرانيان مقيم نيوجرسى نيز در برخى مناسبت‏ها مانند عيد نوروز ، ضمن برپايى سفره بزرگ هفت سين به برگزارى جشن عيد به صورت همگانى پرداخته‏اند .
در سال‏هاى اخير علاوه بر موارد ذكرشده مى‏توان به روى‏آورى ايرانيان مهاجر به فن‏آورى اينترنت و گشايش و افتتاح وب‏سايت‏هاى مخصوص ايرانيان در آن اشاره كرد .

نتيجه‏گيرى‏
با توجه به وجود حدود800 هزار خانواده ايرانى مهاجر و با توجه به مسائل ذكرشده ، ضرورت بررسي دقيق و جامع رويكردهاى مربوط به مهاجرت و آسيب‏شناسى مسائل مربوط به آن از مهم‏ترين وظايف متوليان و مسئولين مربوطه مى‏باشد . حضور نزديك به دو ميليون زن ايرانى مهاجر و مشكلات ناشى از آن ، سستى نهاد خانواده به دليل مسائل ويژه مهاجرت و... در ميان اين گروه ، ضرورت فعاليتى جامع در اين زمينه را آشكار مى‏سازد .
منبع:دفتر مطالعات و تحقیقات زنان

[ بازگشت به مقالات کارآفرینی | صفحه اصلي بخش ها ]

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به روزنامه تفاهم می باشد. استفاده از مطالب سایت فقط با ذکر منبع مجاز است