دورنماي مشاغل از نظر فناوري و نيروي انساني (1464 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است) (616 بار خوانده شده است)  دورنماي مشاغل از نظر فناوري و نيروي انساني
86/4/25
براي يافتن تصويري از آينده مشاغل كافي است نظري به شرايط كاري 10 سال پيش بيافكنيد. در آن سالها اينترنت پديده جديدي به شمار ميرفت و ايميل مانند امروز مرزهاي ارتباطات را در هم نشكسته بود. همچنين تامين نيروي انساني از خارج يا به عبارتي از كشورهاي چين و هند هنوز به پديده جاافتادهاي تبديل نشده بود و موقعيتهاي شغلي شناور يا شراكتهاي شغلي تنها براي عده خوش اقبال اندكي فراهم بود. اما در عرض چند سال شرايط به كلي تغيير كرد.
حال كه روند تغييرات چنين سريع است، تصوير شرايط كاري در پنج يا ده سال آينده چگونه خواهد بود؟ در پاسخ به اين سوال بايد اثر پنج عامل را كه ارتباط تنگاتنگي با اين مسئله دارند بررسي كرد. اين عوامل عبارتند از: جمعيتشناسي، فناوري، جهانيسازي، آموزش و بهرهوري.
اين پنج عامل تغييرات شگرفي در شرايط كار ايجاد ميكنند و منشا كنترل و انعطافپذيري بيشتر در حوزه مشاغل هستند. به عبارتي اين عوامل از يك سو آزادي عمل بيشتري براي نيروي انساني فراهم ميآورند و از سوي ديگر او را ملزم ميكنند خودش مدير خود باشد. چرا كه در غير اين صورت از روند سريع تغييرات عقب ميماند.
اطلاعات جمعيتشناسي، آمار و ارقام نيروهاي اين زمينه را آشكار ميسازد.
طبق اين اطلاعات در بريتانيا 18 ميليون نفر به زودي بازنشسته ميشوند و اين بدان معناست كه عده كثيري از نيروي كار مجرب و كارآزموده در حال ترك مشاغل هستند.از سوي ديگر نسل بعدي به اندازه كافي متبحر و كارآزموده نيستند. مديران شركتهاي بزرگ معتقدند تعداد نيروي كار به طور فزايندهاي رو به كاهش است و كسب و كارها براي آنكه بتوانند با تجارتهاي ديگر رقابت كنند بايد به هر نحو پويا باشند و نسبت به تغييرات واكنش نشان دهند.
آمارهاي ديگر كه نقش مهم فناوري را آشكار ميسازند نشان ميدهند دو ميليون و 500 هزار نفر از مردم انگلستان در مشاغل شناور كار ميكنند. به عبارت ديگر ساعات شروع و اتمام كار صاحبان اين مشاغل برعهده خودشان و در هر روز متفاوت است. همچنين دو ميليون و 400 هزار نفر كسب و كار خود را از طريق تلفن يا كامپيوتر هدايت ميكنند، گفته ميشود تا سال 2020، 16 درصد از مردم بريتانيا نيمي از كار خود را از خانههاي خود انجام ميدهند. نمونه ديگري كه تاثير شگرف فناوري را آشكار ميسازد آمار مربوط به شركت BT است.
10 هزار نفر از 100 هزار كارمند اين شركت به طور تمام وقت در خانههايشان از طريق كامپيوتر مشغول به كار هستند و 64 هزار نفر از كاركنان آن كارشان تلفيقي از كار در خانه و شركت است. در مشاغل شناور شايد به اين دليل كه نيروي كار هزينه كمتري بر دوش كارفرما ميگذارد وقتي فرد در نهايت تصميم ميگيرد بازنشسته شود، با پيشنهاد كارفرما براي ادامه همكاري روبهرو ميشود.
«بيل مك كارتي» مدير عامل شركت «پنا» در انگلستان در اين خصوص ميگويد: از آنجا كه بسياري از افراد ميخواهند زندگي فعالي داشته باشند پيشنهاد كار پس از بازنشستگي را ميپذيرند. علاوه بر اين عدهاي ديگر به دليل نياز مالي به كار خود ادامه ميدهند. نتايج بررسي بانك «باركليز» نشان ميدهد در پنج سال گذشته تعداد مشاغل ايجاد شده به دست افراد بالاي 50 سال دو برابر شده است كه تعداد اين مشاغل 89 هزار و 600 عدد محاسبه ميشود.
فناوري زمينههاي تغيير و تحول و انعطافپذيري براساس شرايط را فراهم ميآورد. به كمك فناوري مردم سراسر دنيا ميتوانند تمام ساعات روز را كار كنند.
عامل ديگري كه شرايط كاري را تحتالشعاع قرار ميدهد مسئله جهانيسازي است. «تادتامپسون» مدير كل شركت «سرمايههاي جهاني سيتي گروپ» ميگويد: «براي آنكه بتوان در صحنه تجارت به رقابت پرداخت بايد كارآمدترين نيروهاي كار را از «سراسر جهان» گرد آورد. براي نمونه اگر بهترين طراحان صنعتي در ايتاليا هستند بايد بخش طراحي را در ايتاليا مستقر كرد. يا اگر توليدات كارخانهاي در چين قويتر است،بايد كارخانه را در چين احداث نمود».
جهاني شدن نيروي كار براي برخي اين نگراني را پديد ميآورد كه بيشتر شركتهاي اروپايي نيروي كار خود را از كشورهايي چون هند كه نيروي كار ارزانتري دارد تامين خواهند كرد. البته نبايد از نظر دور داشت كه ارزانتر بودن به هيچ وجه به معناي بهتر بودن نيست.
«سوزان اندرسون» مدير بخش منابع انساني در اتحاديه صنايع اروپا ميگويد: «شركتهاي ما نميتوانند براساس قيمت با يكديگر به رقابت بپردازند اما بيش از پيش به توليد كالاهايي با ارزش افزوده روي آوردهاند كه توليد اين كالاها نيازمند برخورداري از مهارت بيشتر است». اين گفته نقش مهم آموزش را در حوزههاي مختلف كاري برجسته ميسازد. در واقع دستمزد مشاغلي كه نياز به آموزش و كسب مهارت ويژه ندارند و به طور مكانيزه قابل انجام هستند به طور روزافزوني كاهش مييابد و در عوض بهرهمندي ازقدرت تفكر و كسب آموزشهاي تخصصي ارزش ويژهاي مييابد.
سوزان اندرسون معتقد است تا سال 2010 تعداد مشاغلي كه نيازمند كسب مهارتهاي فني، تخصصي و مديريتي هستند به دو ميليون شغل خواهد رسيد.
او در اين رابطه ميگويد: «پيشبيني ميشود در بريتانيا نياز به افراد غيرمتخصص 29 درصد كاهش يابد».
بنابراين هر چند دو پديده جهانيسازي و فناوري موجب شدهاند كشورها از لحاظ اقتصادي بيشتر با هم به رقابت بپردازند و راه براي شركتهاي فعال بيش از پيش باز شود، اين مسئله بدان معناست كه كاركنان بايد به طور مستمر بر مهارتهاي خود بيافزايند و خود را با تحولات دنيا وفق دهند. تاد تامپسون، مدير شركت سيتي گروپ ميگويد: «آموزش و مهارتآموزي اهميت فوقالعادهاي دارد و تنها راه پيشي گرفتن در اين مسابقه است.
«تام فرايد من» مفسر روزنامه «نيويورك تايمز» در كتاب پرفروش خود با عنوان «جهان يكدست است» درباره جهانيسازي فرهنگها و مشاغل چنين مينويسد: «پيشرفت فناوري، جهان يكدستي پديد آورده است كه همه مردم آن براي يك شغل واحد با هم رقابت ميكنند. بنابراين كسي كه ميخواهد خود را از ديگران متمايز سازد بايد وجه تمايز و تخصص منحصر به فردي داشته باشد تا با سربلندي بگويد: اين كار از هر كسي در هر جاي جهان برنميآيد. بلكه فقط از اينجا و به دست من قابل انجام است.
او در بخش ديگري از كتاب خود چنين مينويسد: «افراد بايد در هر شغل اينگونه تصور كنند كه در حال رقابت با كل جهان هستند و بايد خود را براي چنين رقابتي آماده سازند. من وقتي بچه بودم مادرم به من ميگفت: «تام» غذايت را تمام كن . بسياري از مردم چين و هند محتاج غذا هستند. اكنون من به دخترانم ميگويم: «دختران من، تكاليفتان را تمام كنيد، بسياري از مردم چين و هند محتاج مشاغلي هستند كه در اختيار شماست و البته در اين جهان يكدست و بيمرز موقعيت يافتن آن را دارند».
«فرايدمن» همچنين معتقد است در محيط كاري دانش محور، تنها كساني پيروز ميشوند كه زرنگ، با مهارت و آموزش ديده هستند. همچنين تقاضاي اقتصاد براي صنايعي بيشتر است كه نيازمند تحصيلات عاليه در زمينههايي مانند: تكنولوژي زيستي، فناوري اطلاعات، انرژي، سيستمهاي دفاعي و امنيتي هستند. البته زمينههاي فني مانند تربيت كارگر ساختمان، برقكار، لولهكش و مكانيك يا زمينه تخصصي بهداشت همچنان مورد نياز خواهند بود.
كارآموزي و كسب مهارت تاثير مستقيمي بر بهرهوري دارد. بنابراين براي بالا بردن بهرهوري بايد آموزش را جدي گرفت. براي نمونه در بريتانيا تعميركاران خودرو دورههايي را ميگذرانند كه بيشتر شبيه به دورههاي مهندسي است و كساني كه در اين كار مهارت بالايي كسب ميكنند در آمدشان بسيار بالا است. در واقع به دليل تغييرات سريع فناوري كسي كه ميخواهد بهرهوري كارش بالا باشد بايد بر مهارتها و دانستههاي خود بيافزايد و اين چيزي است كه بيشتر شركتها بابت آن هزينه ميكنند. كاركنان ماهرو متخصص آنقدر با ارزش هستند كه كارفرمايان براي اثبات وفاداري خود به آنها براي اين افراد دورههاي آموزشي تخصصي برگزار ميكنند. شركت «تسكو» بزرگترين شركت خصوصي بريتانيا با 25 هزار كارمند هزينههاي مربوط به آموزش كارمندانش را ميپردازد. اين شركت براي آنكه نيروهايش از آموزشهاي تخصصي بهرهمند شوند مزايايي چون مرخصي شغلي، پرداخت شهريه دوره و فرصت مطالعه در اختيار آنها قرار ميدهد. زيرا بهرهوري كسب و كار بيش از پيش در گرو عملكرد آن است. بيل مك كارتي ميگويد: «نيروهاي كار به دقت مورد ارزيابي و سنجش قرار ميگيرند و اين كار به گونهاي انجام ميشود كه پنج سال پيش قابل تصور نبود». وي همچنين ميافزايد: «شركتها رتبهبندي ميشوند و دستمزد و ارتقاي آنها ارتباط تنگاتنگي با گزارش عملكرد آنها دارد. اما بيشتر كارمندان خشنود هستند كه كار خوب و حرفهاي بيپاسخ نميماند».
به طور خلاصه ميتوان گفت هر چند شرايط كار در آينده متفاوت از امروز خواهد بود، دلايل بسياري براي خوشبيني نسبت به آن وجود دارد. شرايط كاري دانش محور فرصتهاي شروع بهتري در اختيار همگان قرار ميدهد. مك كارتي ضمن اظهار خوشبيني در اين خصوص ميافزايد: «گرايشهاي ايجاد شده در زمينه جذب نيروي كار همه تبعيضهاي جنسيتي و سني را از بين ميبرد. به عبارتي فرصتها به طور يكسان در اختيار همه قرار ميگيرد و اين برعهده خود آنهاست كه چگونه از آن استفاده كنند».
مترجم: فرناز صفدري
|
