[1]وب فارسي به كدام سو ميرود؟-1
86/4/4
مهدي رودكي-
وب فارسي را نميتوان تافتهاي جدا بافته از كل وب دانست و طبيعتاً بسياري از رويدادهاي كلي وب در وب فارسي نيز اتفاق ميافتد. اما با اين حال، وب فارسي تجربههاي متفاوتي دارد و رويدادهاي آن بعضا با كل وب همخواني ندارد.
مهمترين ويژگي وب فارسي، كاربران آن است. كاربران جواني كه وب را وسيله ارتباطي خوبي يافتهاند و با آن ابراز وجود ميكنند، خود را معرفي ميكنند، دوست ميگيرند، در فعاليتهاي اجتماعي شركت ميكنند، كار ميكنند. اين موضوع وب فارسي شبيه كل وب است البته با شدتي بيشتر.
ويژگي ديگر وب فارسي آن است كه در دست برنامهنويسان تجربهگر است و نه برنامهريزان و صاحبان سرمايه و كسب و كار. بسياري از سايتهاي فارسي، توسط همين برنامهنويسان راهاندازي شدهاند، در حالي كه از ابتدا هيچ طرح و برنامه خاصي براي آن نداشتهاند.
مهمترين مشخصه اين سايتها، علاقه شديد مديران آنها به كسب موفقيت در برنامهنويسي مناسب بوده است. البته برنامهنويسان حرفهايتر با وسواس بيشتري دست به راهاندازي سايتها ميزدند و حداقل چارچوب كار را از لحاظ اقتصادي بررسي ميكردند.
چون نياز بازار، صاحبان سرمايه و برنامهريزان همراه اين علاقهمنديها نبوده است، در دورههاي مختلف حيات وب فارسي، مفاهيم مختلف مورد رقابت برنامه نويسان قرار ميگرفت و بعد از مدتي نيز رها ميشد. در اين بين برخي مفاهيم كل وب نيز در وب فارسي هرگز مورد توجه جدي قرار نگرفت.
فرومها
زماني رقابت شديدي در راهاندازي فرومها ايجاد شد. اكنون اكثر آنها غيرفعال شدهاند. برخي از فرومهاي فعال آن دوره كه هنوز هم فعال هستند عبارتند از: پرشين تولز، پرشين تاك و مجيد آنلاين.
تفريح و سرگرمي (جوك و طنز)
اگر كمي به حافظهتان فشار بياوريد، حتما چنين صحنهاي را به خاطر ميآوريد: جمعي از همكلاسيهاي شما در دانشگاه پشت يك كامپيوتر نشستهاند و با دقت سايت «بدهي دات كام» را ميخوانند و هر از چند گاهي با صداي بلند ميخندند. سايت بدهي در حقيقت در دوره كوتاهي پرطرفدارترين سايت در اين حوزه بود. اين سايتها را امروزه با نام سايت زرد ميشناسيم. برخي از سايتهاي موجود از اين دسته عبارتند از: نيك صالحي، زالزالك، شيراز پاتوق، ستاره سرخ.
چت روم
اين مورد نيز گروهي زيادي را به خود جذب كرد. ولي اكنون تقريبا اغلب آنها غيرفعال شدهاند و يا تغيير فعاليت دادهاند.
فروشگاه
رقابت در راهاندازي فروشگاه اينترنتي هم زماني غوغا ميكرد. آنقدر فروشگاه راهاندازي شد و آنقدر بد سرويس دادند كه ايده فروشگاه، لوث شد. نبود تجارت الكترونيك نيز به اين روند شدت بخشيد. خوشبختانه فروشگاههاي كنوني، با برنامهتر هستند و حداقل ميتوان از چند گزينه نام برد. موفق ترين فروشگاه فارسي، به نظرم «ايران بين» است.
فهرست
رقابت براي راهاندازي دايركتوري نيز در برهههايي بسيار مورد توجه قرار گرفت. دايركتوري مفهومي است كه در ايران هيچگاه به طور كامل تجربه نشده است و حتي ميتوان گفت ايده آن عقيم مانده است. عموم سايتهاي مدعي دايركتوري بودن در حد همان «لينكدوني» يا «لينكستان» باقي ماندهاند. بسياري نيز فعاليت خود را تغيير دادند و گاهي حتي ديگر به فعاليت ادامه ندادند.
دايركتوري در كل وب نيز ديگر ايده جديدي نيست و كمطرفدار شده است اما حداقل وب، نمونههايي مانند ياهو و DMOZ دارد. متاسفانه وب فارسي دايركتوري معتبري ندارد.
وبلاگ
راهاندازي سرويس وبلاگ هم مورد توجه قرار گرفت. اما در اين مورد گزينههاي زيادي مطرح نشد. زيرا پهناي باند و سرور، هزينه طلب ميكرد و تنها وقت و انرژي يك يا چند برنامهنويس كافي نبود. سرويسهاي وبلاگ اكنون جزو پرمخاطبترين سايتهاي فارسياند. پرشينبلاگ، بلاگفا، بلاگاسكاي و ميهنبلاگ را در اين مورد ميتوان نام برد.
كلاسيفايد ادز (تبليغات موضوعي)
ايده ايستگاه دات كام در ابتدا طرفدار زيادي نداشت، بعد از مدتي برنامهنويسان به آن هجوم آوردند. ديري نپاييد كه اين موج فروكش كرد. توجه به اين ايده اخيرا بيشتر شده و موج دومي در راه است. زماني كه زمزمه هايي از درآمدزايي سايت ايستگاه شنيده شد، موج دوم نيز شروع شد و هنوز ادامه دارد.
تبليغات پيكسلي
اين يكي خيلي قديمي نيست، اما سايتهاي بسياري براي فروش پيكسل راهاندازي شدند و تقريبا هيچكدام آنها موفق به فروش تعداد زيادي پيكسل نشدند. اوج فعاليت اين گونه سايتها حمايت صد و سيما از سايت sahneh24 بود. اين موج ظاهرا در حال فروكش است.
پورتال
اين مفهوم اخيرا مورد توجه قرار گرفته است اما بهترين نمونه آن ايرانهو بود، كه متاسفانه مرد! ايرانهو خيلي خوب آغاز كرد، اما از ضعف مشاوران خود ضربه خورد و كار آن حتي به يكسال هم نرسيد. در حال حاضر پورتال مانندترين سايت موجود فارسي، آفتاب دات آي آر است.
پورتال فارسي موردي است كه وب فارسي از نداشتن آن رنج ميبرد. در صورت وجود چنين سايتي مطمئنا بسياري از ايرانيان كه انگليسي نميدانند، با ترس كمتري شروع به تجربه وب ميكنند.
كاربران فارسي نيز در دورههايي به برخي رويدادها واكنش بيشتري نشان دادند:
اوركات
بسياري از افراد، قبل از فيلتر شدن اوركات، فقط دو كار براي انجام دادن در وب داشتد: چك كردن ايميل خود در ياهو و سر زدن به اوركات! در اين دوره، تعداد كاربران وب فارسي نيز بيشتر شد. با فيلتر شدن اوركات، مراجعه به سايتهاي ديگر مطرح شد و در نهايت نمونه فارسي آن «كلوب» مورد توجه قرار گرفت. اين تب هنوز وجود دارد.