شهر باستاني هگمتانه

(1669 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است)
(1572 بار خوانده شده است)  

گزيده اي گردشگري استان همدان
شهر باستاني هگمتانه

86/3/10
بناي شهر همدان را به دياكو پادشاه ماد (حدود 700 سال قبل از ميلاد مسيح) نسبت مي‌دهند به روايت هرودوت مورخ يوناني پادشاه ماد، همدان را اكباتان يا هگمتانه ناميد و آن را به پايتختي برگزيد شهر همدان در زمان بخت‌النصر ويران شد و بعدها داريوش بزرگ آن را مرمت نمود و در زمان سلسله اشكانيان كه تيسفون پايتخت كشور بود همدان نيز پايتخت و اقامتگاه تابستاني اشكانيان گرديد.بعد از اشكانيان، ساسانيان نيز قصرهاي تابستاني خود را در اين شهر بنا كردند آثار و خرابه‌هاي باروي قلعه اشكاني برفراز تپه مصلي و مجسمه شيرسنگي از آثار اين دوره مي‌باشند. درسال 23 هجري كه جنگ نهاوند روي داد همدان به تصرف اعراب درآمد و از اين زمان به بعد گاهي مركز آبادي و ثروت و زماني دچار چپاول و فقر بوده است اين شهر در زمان ديلميان (319 هجري) صدمات فراوان ديد در قرن 6 هجري سلجوقيان مركز خود را از بغداد به همدان منتقل كردند و مدت 50 سال اين شهر پايتخت سلسله سلجوقيان بود و در حمله مغول و تسلط تيموريان اين شهر ويران شد و در زمان سلاطين صفوي شهر همدان مجدداً آباد گرديد.مردم ساكن در مراكز شهرهاي شهرستان همدان به فارسي و در روستاها عمدتاً به تركي سخن مي‌گويند مذهب مردم اين شهرستان شيعه اثني عشري مي‌باشد.
آشوريان باستان به شهرهاي قوم كاسي، عنوان ( كاركاشي) داده بودند، كه ( كار ) به معني قرارگاه يا منزلگاه و كاشي اسم قوم ( كاسي) است.آشورشناسان و مادشناسان، جملگي اين كاركاشي ( يا شهر كاسيان) را منطقه كنوني همدان دانسته اند. پرفسور گيريشمن، باستان شناس معروف فرانسوي، معتقد است كه اسم قبلي هگمتانه (اكسا يا) يعني شهر كاسي ها بوده است و در مجموع اعتقاد غالب براين است، كه شهر هگمتانه را يكي از اقوام آريايي بنام مادها ساخته اند و نخستين دولت ايراني را در آن بنا نهاده اند. ولي نتايج تحقيقات ، بيانگر آن است كه شهر هگمتانه، پيش از انتخاب به پايتختي توسط مادها وجود داشته و مردماني از قوم كاسي در آن مي زيسته اند. سپس بازماندگان قوم كاتسي، بعدها با طايفه اي از آريايي ها ، قوم موسوم به ماد را پديد آورده اند و با غلبه بر دولت تجاوزگر آشوري، دولت ماد را بنيان گذاشته و پايتخت خود را كاركاشي قرارداده اند و از آن به بعد، اين شهر هگمتانه نام گرفته است.مادها گروهي از اقوام آريايي بودند، كه از جنوب سيبري به سمت فلات ايران حركت كرده و در غرب ايران ساكن شدند. عواملي مانند:رشد اجتماعي و فرهنگي،تماس با گروههاي بومي ساكن فلات ايران،وجود همسايگان قدرتمند و احساس نيازهاي جديد سياسي و اجتماعي، آنها را وادار به اتحاد و ايجاد حكومتي مقتدر نمود، به طوري كه قوي ترين قوم آن روزگار يعني آشوري ها را، براي هميشه از صفحه روزگار محو كردند.امروزه عموم باستان شناسان، تپه باستاني هگمتانه، واقع در مركز شهر همدان را، كه وسيع ترين تپه باستاني هگمتانه، واقع در مركز شهر همدان را،كه وسيع ترين تپه باستاني ايران است، بقاياي همان ابنيه عهد كاسي، مادي،هخامنشي و بعد از آن مي دانند.
مجسمه شير سنگي:
ظاهراً در زمان اشكانيان اين مجسمه با مجسمه ديگري نظير و قرينه آن بر دو سمت يكي از دروازه هاي شهر نصب بوده است و به همين دليل بعدها آن دروازه را باب الهسد خواندند و در سال 319 هجري كه ديلميان بر همدان دست يافتند آن دروازه ها را ويران و مجسمه هاي شير را سرنگون ساختند. يكي از آن دو بكلي از بين رفت و ديگري كه باقي مانده.
غار عليصدر
غار عليصدر به عنوان بزرگترين غارآبي جهان يكي از پرجاذبه ترين و شگفت انگيزترين غارهاي دنيا محسوب مي شود و از موقعيت خوبي دراين منطقه برخوردار است. اين غار كه در 72 كيلومتري شمال غربي همدان واقع شده است، به عنوان زيباترين جلوه طبيعت همه ساله در فصول مختلف، بويژه تابستان مورد بازديد مسافران و مشتاقان از گوشه و كنار ايران و ساير كشورهاي جهان قرار مي گيرد.
غار عليصدر به صورت درياچه اي عظيم در دل كوههاي موسوم به «سوباشي» در روستاي عليصدر قرار گرفته و از تعداد زيادي تالار بزرگ و كوچك و پيچ در پيچ كه طول آن به 1200 متر مي رسد تشكيل شده است . اين غار عظيم درحال حاضر به يك دهكده گردشگري تبديل شده است و اصلاحات خوبي از نظر نورپردازي، صدا، تردد و نحوه استفاده از داخل غار صورت گرفته است و همچنين ايجاد مراكز تفريحي و رفاهي و نمايشگاهي و فروشگاههاي بزرگ جلوه ويژه اي به اين غار داده است.


غار عليصدر در 80 كيلو متري شمال همدان و در كوههايي كه به سوباشي معروفند و در روستاي عليصدر از توابع بخش گل تپه شهرستان كبوترآهنگ واقع شده و يكي از زيباترين پديده هاي طبيعي جهان است . كوهي كه اين غار عظيم و شگفت انگيز در دل آن قرار دارد ، در جنوب روستا و تقريبا چسبيده به آن است و ارتفاع چندان زيادي ندارد . در اين كوه دو غار ديگر به اسامي سوباشي و غار سراب موجود مي باشد كه به ترتيب حدود 7 و 11 كيلومتر با غار عليصدر فاصله دارند. و به گفته اهالي و آنچه كه در منابع جغرافيايي آمده است ، آب درون غار عليصدر از غار سراب سرچشمه ميگيرد. دهانه غاردردامنه هم سطح زمين ودرجهت يكي از كوچه هاي روستاي عليصدرقرارگرفته است . پس ازورودبه غار به محوطة نسبتا وسيعي مي رسيم كه رسوبات كربنات كلسيم در سقف و ديوارهاي آن نمايانگر آن است كه در گذشته در اين محوطه آب وجود داشته است محل فعلي آب درون غار حدود 50 متر با اين محوطه فاصله دارد و سطح آن چندين متر پايين تر از آن است و مجرايي به عمق 2 متر از محوطة ورودي تا محل آب كشيده شده است و تا چند ده متر در آب به طرف عمق غار ادامه دارد و مشخص ميكند كه در گذشته براي استفاده ار آب غار حفاري گرديده است . محوطه غار از تعداد زيادي تالارهاي بزرگ و كوچك و پيچ در پيچ تشكيل گرديده است . كه به وسيلة‌ دهليزها و دالان هاي مشبك با يكديگر مرتبط ميشوند و وسعت بعضي از آنها به بيش از چند صد متر مربع مي رسد . از مجموع رشته آبهاي داخل غار ، درياچة بزرگي به وجود آمده كه كف تمامي غار ( تالار ها و راهروها ) را در برگرفته است
بناي يادبود آرامگاه بوعلي
آرامگاه بوعلي درميان ميداني به همين نام واقع است. ميداني بيضوي، با درختان چنار كهنسال، باغچه هاي موزون، بنايي زيبا و تنديسي كه معرف اين ميدان است، تفرجگاه زيبايي را بوجود آورده است، كهچون نگيني در قلب اين شهر كهن مي درخشد. شهرهاي مهم جهان معمولاً هر يك به قامت بناي يادبودي مشهورند. همدان نيز، حدود پنجاه سال است كه به برج آرامگاه بوعلي، مزين و معروف است.طرح و نقشه فعلي بنا به سبك معماري قرني كه حكيم ابوعلي سينا در آن مي زيسته، از روي قديمي ترين بناي تاريخ دار اسلامي، يعني برج قابوس بن وشمگير در شهر گنبدكاووس، اقتباس شده است.بناي آرامگاه تلفيقي از دو سبك معماري ايران باستان و ايران بعد از اسلام است.
کتیبه های گنج نامه
گنجنامه، در یکی از دامنه های کوهستان الوند و به فاصله 5 کیلومتری جنوب غربی همدان، در دوره مصفای عباس آباد قرار دارد. در نزدیکی گنجنامه، چشم انداز زیبایی از آبشار گنجنامه و دره های سر سبز عباس آباد، تاریک دره و کیوارستان دیده می شود. تاریک دره نیز به دو شاخه تقسیم می گردد: در شاخه شرقی آن، تاسیسات پیست اسکی تاریک دره احداث شده است و در ضلع غربی تاریک دره، در خط الراس گردنه (گدوک)، جاده ماشین رو جدید با راه کاروان رو قدیمی یکی می شود. این دره عصر هخامنشیان، شروع جاده هگمتانه – استخر، معروف به “ جاده شاهی“ بوده، که هگمتانه را از طریق پیچ و خمهای تاریک دره، گدوک (دره)، ورد آورد علیا، شهرستانه، اشتران به تویسرکان، نهاوند، کرمانشاه، لرستان، تخت جمشید و فارس مرتبط می ساخته است. این راه، همچنین یکی از راههای ارتباطی همدان به غرب و جنوب کشور ( و میانرودان) یا بین النهرین (عراق امروزی) بوده است. هر یک از کتیبه های به سه زبان، در سه ستون و 20 سطر، بر روی صخره ای بزرگ حک شده اند، که در ستون دست چپ، متن فارسی باستان، ستون وسط؛ عیلامی یا شوشی و ستون دست راست کتیبه ها، به زبان بابلی یا اکدی و هر سه به خط میخی مادی یا هخامنشی می باشند. اولین واژه ستونی که به فارسی باستانی حک شده، کلمه “baga“ به معنی خداست.
برج قربان
این بنای تاریخی درشهر همدان و در محله زندی ها, نزدیک دبیرستان ابن سینا قرار گرفته است. از قرارمعلوم مدفن شیخ الاسلام حسن بن عطار حافظ ابوالعلا و جمعی از امرای سلجوقی است که در قرن هفتم و هشتم هجری به طرز ساده و بی پیرایه ساخته شده است. بنا از یک برج دوازده ضلعی آجری با گنبد هرمی شکل دوازده ترک آجری تشکیل شده و بر روی طاق سردابه این برج سنگ نوشته ای وجود دارد که قدمت آن به سال 1009 ه .ق می رسد و ظاهرا هیچگونه ارتباطی با بنا ندارد .در وجه تسمیه این بنا از شخصی به نام قربان نام برده اند که این محل را در حمله افاغنه سنگرگاه خود قرار داد و از اهل محل خود دفاع کرد.
جاذبه هاي تفريحي:
كهن ترين جايي كه از واژه (الوند) اسم برده شده است، كتاب اوستاست. بايدگفت كه وجوه و معاني كلمه اوستايي و فارسي باستان (ارونت)، تركيبات اساسي و موصوفات بدان بسيار است. همچون (آروند، آلوند، آروند، آرذوند، اروند، اورند، حتي (راوند) و سرانجام (الوند). حسب قاعده جاري با تبدل معمول حرف (را) حرف (لام) – اينك بدين صورت لفظي و كتابي متداول است،از جمله متون پهلوي در پازند (اكرين دهمان) يا آفرين هفت امشاسپند، در ستايش الوند چنين آمده است: (همازور اروند كوه..... همازور چشمگان بون خانآوان ، روان، همازور الوند روت...... ) بدين معنا كه ( پيروز باد كوه الوند..... پيروزباد سرچشمه هاي رودها و آبها، پيروز باد اروندرود ......) كتاب (بوندهشن) ايراني (پهلوي)درباره چگونگي كوهها از كوه ((ايرز)) (ارز) در مادستان و همدان ياد كرد
سايت استانداري همدان