[1]بیرجند شهری تنها در دل کویر (1)
86/2/19
شهرستان بیرجند در شرق ایران و در مرکز استان خراسان جنوبی قرار دارد که از جنوب به نهبندان٬ از شمال به قاین ٬ از شرق به درمیان و از غرب به شهرستان های طبس و سرایان مرتبط است. در بیرجند، ارتفاع این شهر از سطح دریا 1480 متر و فاصله آن تا تهران ٬ مشهد و زاهدان به ترتیب 1320٬ 486٬ و 458 کیلومتر است.
نام اصلی این شهر از دیرباز " بیرجند " بوده که به صورت های بیرجند٬ برجن٬ برکند و بیرگند نیز در نوشته ها و فرهنگ نامه ها آمده است و اولین بار از این شهرستان در کتاب معجم البلدان (قرن هفتم هجری قمری ) یاد شده است.همچنین سیاحان و مورخانی چون مارکوپولو ٬ یاقوت حموی ٬ مقدسی٬ حمدا...مستوفی و حافظ ابرو در کتاب های خود از این شهر به نوعی یاد کرده اند.در ذیل بخش هایی از ویژگی ها و جاذبه های طبیعی و تاریخی و گردشگری این شهر معرفی می شود:
ارگ کلاه فرنگی
این بنا در شش طبقه به شکل زیگورات ساخته شده که از شش طبقه بنا٬ تنها دو طبقه آن قابل کاربری است و بقیه طبقات تنها به منظور فرم بخشی ساخته شده اند .در مرکز این بنا که محل حکمرانی حسام الدوله بوده و زمان ساخت آن به دوره زندیه بر می گردد حوض خانه با ویژگی های معماری جالب توجهی وجود دارد که در حال حاضر استانداری خراسان جنوبی در مجاورت این بنا قرار دارد.
مجموعه عمارت و باغ کلاه فرنگی
این مجموعه شامل باغ٬ عمارت ٬ سردر ورودی ٬ اصطبل ٬ حمام ٬ خمخانه ٬ بخش اداری ٬ تالار تشریفات ٬استخر وغیره است. قدیمی ترین بخش این مجموعه در شرق آن واقع است که در زمان حشمت الملک در دو طبقه ساخته شده و اکنون به کتابخانه و معاونت گردشگری سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی اختصاص داده شده است. بخش مرکزی که از لحاظ معماری جالب ترین بخش مجموعه است در دو طبقه ساخته شده و اکنون به عنوان موزه های باستان شناسی و مردم شناسی استفاده می شود.آخرین بخش مجموعه که با عنوان بخش اداری ساخته شده درغرب مجموعه قرار دارد و شامل یک راهروی طویل با اتاق هایی در دو طرف است.
مدرسه شوکتیه
مدرسه شوکتیه در داخل بافت قدیمی شهر بیرجند قرار دارد که تک ایوانی بوده و هشتی٬ دهلیز٬ ایوان رفیع ٬ حیاط٬ حجره های دور تا دور حیاط ٬ شاه نشین و حمام از متعلقات این بنا است. سر در ورودی بنا دارای طاق جناغی با تزئینات مقرنس می باشد . بنای شوکتیه در سال 1312 ه.ق به منظور برگزاری مراسم عزاداری ماه محرم ساخته شد و در سال 1326 ه.ق اولین مدرسه جدید بیرجند در آن تاسیس شده است.