پنجشنبه 4 خرداد 1391 - 2:28

سفال و سراميك از ابتدا تا کنون (پایانی)

(763 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است)
(828 بار خوانده شده است)

سفال و سراميك از ابتدا تا کنون (پایانی)
86/2/18
ظروف طلائي كاشان توسط توسط ايتينگهاوزن مورد بررسي قرار گرفته و نامبرده علاوه بر ذكر خصوصيات و سبك ظروف طلائي كاشان نمونه هاي زيادي از ظروف تاريخدار كاشان را نيز ثبت كرده است. قديميترين تاريخدار كاشان داراي تاريخ 600 هجري است.
سبك ري و كاشان توسط آقاي واتسون عضو موزه ويكتوريا و البرت لندن مورد بررسي قرار گرفته و نامبرده معتقداست كه ظروف طلائي ري و كاشان در كارگاه واحدي در كاشان ساخته مي شده و از اين شهر به ري صادر مي گرديد و نيتجتا آنچه تاكنون به ري نسبت داده شده در واقع متعلق به مرك سفالسازي كاشان است.
گرچه در كاوشهاي گذشته و همچنين سالهاي اخير شهر ري، مداركي بر كشف سفالينه زرين فام و يا كوره هاي سفالگري بدست نداده ولي همانطور كه ميدانيم كاوشهاي ري در مراحل اوليه بوده و هيات در خارج شهر قديم ري، در محل گورستان شهر تحقيقاتي و كاوشهاي خود را آغاز كرده چه بسا با ادامه كاوش دربافت اصلي شهر، مدارك بيشتري از نحوه سفالگري ري خصوصا نوع زرين فام يا مينائي جمع آوري شود.
متاسفانه با حملات مغول و ويراني ري، فعاليت هنري، در وي متوقف گرديد ولي شهر كاشان از حملات مغول در امان ماند و توانست قرنها به اعتلاي هنر، بخصوص هنر سفالگري ادامه دهد . از خانواده هاي معروف سفالگر كاشان مي توان سيد شمس الدين الحسيني معروف به ابوزيد و حسن بن عربشاه را نامبرده نام كامل هنرمند متقدم بر روي بشقاب زرين فامي متعلق به فرير گالري نوشته شده است. ولي عموما اين هنرمندان با نام ابوزيد معروف مي باشد. سفالينه زرين فام جرجان: از ديگر مراكزي كه سفالگران آن از آغاز اسلام با شيوه ساخت سفالينه زرين فام آشنائي داشتند شهر معروف اسلامي جرجان در حاشيه جنوب شرقي درياي مازندراناست. ساخت انواع سفالينه اسلامي تا حملات مغول و تيمور در اين شهر معمول بوده است . كاوشهاي غير مجازي كه در يكصد سال گذشته در شهر جرجان انجام گرفت موجب ويراني مجدد اين شعر شده و برنامه كاوشهاي علمي اين منطقه را با اشكال فراوان روبرو ساخته است.
بررسي و تحقيق سفالينه هاي جرجان براي اولين بار توسط دانشمند فقيد دكتر بهرامي آغاز گرديد و نامبرده تحقيقات خود را در كتابي بنام سفالينه گرگان، بچاپ رسانيد.
نظريات آقاي دكتر بهرامي مبني بر ساخت ظروف سفالين زرين فام در شهر جرجان توسط عده اي از متخصصان هنر اسلامي موردتائيد قرار نگرفت. زيرا بعقيده كارشناسان مزبور ظروف زرين فام جرجان احتمالا در كارگاههاي سفالگري كاشان ساخته شده و به جرجان صادر شده است .از سال 1350 ش. كه بررسي و كاوشهاي شهر اسلامي جرجان توسط مركز باستانشناسي ايران آغاز شد و متعاقب آن كشف كوره هاي متعدد سفالگري و هزاران قطعه از سفالينه هاي متنوع بخصوص زرين فام، جرجان بعنوان يكي از مراكز مهم سفالگري قرون وسطي شناخته شد.بررسي و مطالعه سفالينه جرجان و كاشان نشانگر آن است كه در دوره سلجوقي بين دو شهرياد شده رابطه اقتصادي چشمگيري وجود داشته و اين اقتصادي نزديك موجب شد كه هنرمندان سفالگر دو منطقه تحت تاثير و نقوش و تزئين كارگاههاي سفالسازي يكديگر قرار گيرند.گر چه تزئين و نقوش بسياري از ظروف زرين فام كاشانو جرجان با يكديگر قابل مقايسه است ولي هر يك از اين دومركز ويژگيهائي را نيز دارا بوده كه سفالينه هاي زرين فام اين دو شهر را از يكديگر متمايز مي كند. مانند نقوش زنجيره اي و طوماري در ظروف جرجان كه در سبك كاشان ديده نمي شود.
نقوش تزئيني جرجان متنوع و به گروههاي مختلف قابلتقسيم است
سفالينه با نقش انسان
سفالينه با نقش حيوان
سفالينه با گلهاي تزئيني در اين سه گروه نقوش با نوشته كوفي تعليق شامل اشعار عربي و فارسي همراه است. نقوش انسان بصورت تك چهره و چند چهره و گاهي روبروي هم تصوير شده است. اين نقوش عموما صحنه هاي زندگي، مانند سواركار و رامشگر را نشان مي دهد كه در وسط ظروف ترسيم گرديده و گاهي نقوش در وسط اشكال هندسي مانند مربع و لوزي نيز نقش شده است. نقش حيوانات نيز در تزئين سفالينه زرين فام جرجان از زيبائي خاصي برخوردار است. نقوش حيوانات و پرندگان مانند گوزن، ببر، شير، مرغابي و ماهي در تزئين بسياري از ظروف جرجان مخصوصا در كاسه هاي با بدنه محدب بكار رفته است از ديگر نقوش متدوال سفالينه زرينفام جرجان تزكيبي از صورت انسان و بدن حيوان ( اسفنكس) است كه در لبه داخلي كاسه و يا گردن بطري و آبخوري آرايش شده است. اين نقوش همچنين در ظروف طلائي كاشان نيز ديده مي شود. اشعار فارسي نيز در ان استفاده شده است.
منبع : Iran Art News

[ بازگشت به ایران شناسی | صفحه اصلي بخش ها ]

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به روزنامه تفاهم می باشد. استفاده از مطالب سایت فقط با ذکر منبع مجاز است