مديريت فناوري، پيش شرط رقابت پذيري(پایانی)
86/2/3
طارق خليل رئيس انجمن بين المللي مديريت فناوري و يكي از بنيانگذاران اين رشتــه، مديريت فناوري را تخصصي ميان رشته اي مي داند كه علوم پايه، مهندسي و مديريت را با هم پيوند مي دهد، وي چارچوب مفهومــي زير را براي مديريت فناوري ارائه مي دهد:
نقش فناوري دررقابت پذيري
رقابت پذيري، فرايندي است كه هر نهادي مي كوشد تا از آن طريق بهتر از ديگري عمل كرده و از وي پيشي گيرد . درواقع مي توان از آن به عنوان تلاشي ياد كرد كه يك بنگاه اقتصادي، صنعت يا كشور براي برتري يافتن نسبت به يك بنگاه اقتصادي، صنعت يا كشور ديگر در عرصه رقابت انجام مي دهد. در سطح بين المللي، كشورها به دليل كمبود منابع مالي، فني و تخصصــــي لازم، مي بايد براي رسيدن به ثروت و بهره مند ساختن آحاد جامعه خود از رفاه، با يكديگر به رقابت بپردازند. از اين رو، كسب توانمنديهاي رقابتي در جهان امروز به يكي از چالشهاي اساسي كشورهاي مختلف در سطح بين المللي تبديل شده است. براي برخورداري از توان رقابتي، عوامل مختلفي بايد وجود داشته باشندكه از جمله عوامل و شاخصهاي اصلي رقابت پذيري در دو سطح ملــي و بين المللي مي توان به عوامل ذيل اشـــاره كرد. الف - استاندارد سطح زندگي؛ ب - تجـارت؛ ج - بهره وري؛ د - سرمايه گذاري. تركيب اين عوامل با يكديگر، تعيين كننده ميزان رقــــــابت پذيري يك كشور در بعد بين المللي است. فناوري مي تواند درهريك از عوامل مذكور نقش اساسي ايفا كند. به كمك فناوري مي توان زيرساختهاي لازم براي سرمايه گذاري را فراهم آورد. همچنين فناوري سبب افزايش ميزان كارايي توليد و به تبع آن افزايش بهره وري مي شود.

ازسوي ديگر، فناوري به ارتقا و تسهيل تجارت كمك قابل توجهي مي كند. در سطح بنگاههاي اقتصادي، فناوري از عوامل مهم افزايش توان رقابتي پذيري محسوب مي شود. زيرا از طريق تبلور در متمايزسازي محصولات، كاهش هزينه ها و ايجاد فرصتهاي جديد كسب و كار به بنگاههاي اقتصادي در كسب مزيت رقابتي كمك مي كند. درواقع فناوري مي تواند با كاهش قيمت تمام شده محصولات، بهبود كيفيت كالاها يا خدمات توليدي و تغيير مشخصات محصولات، عـــــاملي براي رقابت پذيري بنگاههاي اقتصادي در عرصه بازارهاي جهاني و منطقه اي باشد. در سطح صنعت، چنانچه آن صنعت توانايي بهبود، توسعه و نوآوري تكنولوژيكي را داشته باشد و بتواند با استفاده از سازوكارهاي مناسب به انتشار فناوري در بنگاههاي اقتصادي زيرمجموعه خود كمك كند، آنگاه با افزايش سطح توانمنديهاي مجموعه بنگاههاي زيرمجموعه خود، به سوي رقابت پذيري گام برخواهد داشت.

اما عامل رقابت پذيري و حضور در بازارهاي مختلف، تنها عامل پيدايش و اهميت يافتن مديريت فنــــــاوري در عرصه ملي و بين المللي نبوده است. عوامل متعدد ديگري همچون محدود بودن منابع تكنولوژيك، سرمايه گذاريهاي هنگفت جهت نوآوري و توسعه فناوري، دشواري دستيابي به فناوريهاي توسعه يافته توسط ديگر بنگاهها، پررنگ شدن حمايت ازحقوق مالكيت معنوي و... ضرورت روزافزون مديريت اين منبع حياتي را در سطوح مختلف آشكار ساخته است.

ضرورت توجه به مديريت فناوري
قرن بيست و يكم، قرني است كه در آن تحولات شگرف علمي و تكنولوژيكي به همراه پديده جهاني شدن موجب شده است تا كشورها و بنگاههاي اقتصادي براي باقي ماندن در بازار جهاني به رقابت تنگاتنگي با يكديگر بپردازند.
درواقع درجهاني كه اقتصاد تحت تاثير مسايل سياسي و تكنولوژيكي قرار دارد، چالش فراروي مديران و سياستگذاران كشورهاي درحال توسعه (ازجمله ايران) باتوجه به محدوديت منابع، پويايي محيط، رقابتهاي شديد جهاني و عقب افتادگي تكنولوژيكي، برخورد هوشمندانه و آگاهانه تر با موضوع كسب توانمنديهاي تكنولوژيكي است. ازسوي ديگر، بررسي پيــــــامدهاي اجتماعي تصميم گيريهاي سياستگذاران ملي در زمينه توسعه فناوري مناسب نيز از ديگر مواردي است كه لزوم و اهميت به كارگيري مديريت فناوري را در اين سطح آشكار مي سازد.
در سطح بخش يا يك صنعت خاص نيز، مديران و تصميم گيران، اينك با محيطي متفاوت با گذشته مواجه هستند. شركتهاي رقيب درحال ادغام با يكديگرند و كمك به رشد كارآفريني در سطح بنگاههاي كوچك و متوسط فعال در يك صنعت از مسئوليتهاي عمده اين بخشها به حساب مي آيد. ايجاد خوشه هاي صنعتي، شبكه هاي انتشار فناوري و توسعه فناوريهاي عمومي (GENERIC) كه كاربرد بسياري در سطح صنعت دارند از چالشهاي اصلي است كه مديران و سياستگذاران با آن دست به گريبان هستند. در اين سطح، مديريت فناوري با ارائه راهكارهاي مناسب مي تواند به اين دسته از مديران اجرايي و مياني در وزارتخانه هاي مختلف كشور كمك كنند.

مديريت فناوري در سطح بنگاههاي اقتصادي به مديران اين بنگاهها خدمات بسياري ارائه مي كند. اما متاسفانه بسياري از مديران ومهندسان در بنگاههاي اقتصادي داخلي بر «بهره برداري» از فنــــاوري صرفاً در راه كسب و كار خود تمركز كرده اند و اين موضوع باعث شده است تا آنها تاثير فعاليتهاي تكنولوژيكي كنوني را در آينده شركت كمتر از حد واقعي برآورد كنند و كمتر به مسايلي چون كوتاه شدن دوره عمر محصولات، نوآوريهاي مداوم در محصولات و فرايندها و درنهايت جهاني شدن توليد كالاها و خدمات بپردازند. مطمئناً افزايش توجه و آگاهي مديران و مهندسان ايراني از مفهوم مديريت فناوري به اين گروه از مديران كمك مي كند تا ازطريق تدوين و يكپارچه سازي استراتژي كسب و كار و فنــــاوري، شركتهاي خود را براي بهبود بهره وري، افزايش اثربخشي و مستحكم كردن جايگاه رقابتي شان در بازار داخلي و بين المللي ياري كنند.

نتيجه گيري
رقابت، توان رقابتي، توسعه پايدار، و جهاني شدن واژه هايي هستند كه امروزه در كليه محافل سياسي، اقتصادي و اجتماعي در سطوح ملي، بخشي و بنگاههاي اقتصادي به گوش مي رسند. به نظر مي رسد كه در شرايط فعلي ديگر كسي بر سر مقوله خوب يا بد بودن جهاني شدن و يا تدوين استراتژي هاي رقابتي پايدار بحثي ندارد، زيرا روند جهاني شدن ظاهراً غيرقابل برگشت بوده و كشورها و بنگاههاي اقتصادي مختلف را تحت تاثير خود قرار داده است. اگر بپذيريم كه امروزه فناوري نقش بسيار مهمي در فرايند جهاني شدن و اتخاذ استراتژي هاي رقابتي در سطح جهاني دارد، قطعاً به اين موضوع خواهيم رسيد كه براي مديريت اين منبع گرانبها و ارزشمند، به كسب مهارتهاي زيادي نيازمنديم.

امروزه، مديران ارشد در سطوح مختلف براي كسب موفقيت، برخورد آگاهانه با تحولات دنياي كسب و كار، پرهيز از رويكرد آزمون و خطا و درنهــايت كاهش ريسك تصميم گيريهاي خود، بايد آشنايي با اصول مديريت فناوري را تاحد ممكن افزايش داده و به تدريج، اصـول آن را درعمل پياده كنند. از اين رو مديريت فنــاوري به عنوان مقوله اي ميان رشته اي، سعي در يكپارچه سازي ديدگاه مديران به تحقيقات، انتقال فناوري، توسعه محصولات و فرايندهاي جديد، تجاري سازي فناوري، كسب توان رقابتي ازطريق فناوري و درنهايت يكپارچه سازي تمامي اين موارد در استراتژي كلي بنگاههاي اقتصادي داشته و در سطح كلان، به مديران عالي كمك مي كند تا به سياستگذاريهاي مناسب، تمامي تلاشهاي پراكنده ملي در مسير توسعه فناوري را هماهنگ و جهت دهي كرده و با فراهم آوردن زيرساختهاي لازم و حضور هوشمندانه، موجبات توسعه پايدار و افزايش توان رقابت ملي را فراهم آورند.

منبع:تدبير