پست الكترونيكي و اشاعهء اطلاعات(2)
86/1/20
از كاربردهاي پست الكترونيكي در كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع‌رساني مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:
- عضويت در خدمات آگاهي‌رساني جاري و اشاعهء اطلاعات گزيدهء ناشران, كتابخانه‌ها, و ...
- توليد بولتن خبري يا فهرست تازه‌هاي كتابخانه و ارسال آن به مشتركين؛
- دريافت مجلات و خبرنامه‌هاي الكترونيكي؛
- استفاده از پست الكترونيكي براي دسترسي به بسياري از اطلاعات موجود در اينترنت؛
- ايجاد گروههاي مباحثه و خبري در موضوعات مختلف كتابداري و اطلاع‌رساني؛
- مكاتبات اداري مانند درخواست‌هاي امانت بين كتابخانه‌اي, درخواست پروفرما از ناشر يا كارگزار, ...

پست الكترونيكي و خدمات اشاعهء اطلاعات
سهولت, سرعت و قابليت‌هاي استفاده از پست الكترونيكي باعث شده كه اكثر كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع‌رساني علاوه بر مكاتبات شخصي كه از بديهي‌ترين خدمات پست الكترونيكي است, براي اشاعهء جديدترين اطلاعات به مشتريان خود, اين ابزار پرقدرت اطلاع‌رساني را به خدمت بگيرند. در دنباله به مهمترين شيوه‌هاي استفاده از پست الكترونيكي در خدمات اشاعهء اطلاعات اشاره مي‌شود.
1.فهرست‌هاي پستي
يكي از خدمات جذاب و مهم در اين عرصه, دستيابي به فهرست‌هاي پستي(3) است. در اينترنت, فهرستهاي پستي متعددي براي گروهها و حرفه‌هاي مختلف از جمله اطلاع‌رساني, رايانه, و ... وجود دارند. اغلب فهرستهاي پستي مشتركين جديد را آزادانه مي‌پذيرند و خدمات خود را به طور رايگان در اختيار آنها قرار مي‌دهند.
اولين گام براي پيوستن به يك فهرست پستي, اطلاع‌يافتن از وضعيت و موقعيت آن است. خوشبختانه بيشتر اطلاعات مربوط به فهرستهاي پستي در چند منبع اينترنت متمركز شده‌اند كه به سادگي قابل دستيابي‌اند. چند ليست پستي مورد علاقهء كاربران اينترنت در »بيت نت« (BITNET) نگهداري مي‌شود. برخي از پايگاههاي »بي نت« خدمت‌دهنده‌هايي هستند كه اطلاعات فهرستهاي پستي و خدمات مديريتي آنها (مانند اشتراك‌پذيري) را ارائه مي‌دهند. به اين پايگاهها, »ليست سرو«(4) نيز گفته مي‌شود. اگر آدرس يك پايگاه ليست سرو را بدانيم با فرستادن يك پيام الكترونيكي به آن مي‌توانيم اطلاعات مربوط به فهرست‌هاي‌پستي را دريافت كنيم. براي اين منظور بايد يك نامه الكترونيكي به »ليست سرو« مربوطه ارسال و درخواست راهنمايي كرد. به همين جهت كافي است درمتن پيام, كلمه Help را به تنهايي تايپ و نامه را به نشاني »ليست سرو« ارسال كرد.
هر »ليست سرو« چند فهرست پستي را شامل مي‌شود. براي كسب اطلاعات دربارهء فهرستهاي پستي يك »ليست سرو« بايد فرمان List Short را براي آن بفرستيد. همچنين اگر بخواهيد اطلاعات مربوط به فهرستهاي پستي تمام پايگاه‌هاي »ليست سروها« را به دست آوريد مي‌توانيد فرمان List Global را ارسال كنيد. در پاسخ, يك نامهء الكترونيكي حاوي اسامي بيش از 5000 فهرست پستي را دريافت خواهيد كرد. چنانچه دربارهء يك فهرست خاص به اطلاعات بيشتري نياز داشته باشيد, كافي است فرمان Info را به همراه نام فهرست موردنظر (مانند Info Newjour) به »ليست سرو« بفرستيد. فرمانهاي ديگر »ليست سرو« مانند Subscritpion امكان اشتراك يا لغو اشتراك در يك فهرست پستي شديد, تمام پيامهاي ارسالي به آن فهرست را دريافت خواهيد كرد ك تعداد آنها, ممكن است چند پيام در هفته يا چندين پيام در يك روز باشد.
با پيروي از »ليست سرو«هاي موجود در »بيت نت« بسياري از پايگاههاي اينترنت نيز فهرست‌هاي پستي متعددي تاسيس نمودند. فهرست‌هاي پستي اينترنت اغلب با برنامه‌اي با نام Majordomo اداره مي‌شوند كه عملكرد بسيار مشابهي با »ليست سرو« دارد. براي يافتن فهرست‌هاي پستي يك پايگاه اينترنت, مي‌توانيد يك نامهء الكترونيكي به Majordomo آن پايگاه (مثلاً Majordomo@netcom.com) بفرستيد كه در متن آن فرمان List (به تنهايي در يك سطر) وارد شده باشد. برنامه Majordomo فهرست‌هاي پستي يك پايگاه را اداره مي‌كند. در واقع Majordomo همان ويژگي‌هاي »ليست سرو« را دارد.
يكي از راهنماهاي گروههاي خبري و مباحثه در اينترنت Liszt مي‌باشد كه شامل سه قسمت است:
- راهنماي فهرست‌هاي پستي؛
- راهنماي گروههاي خبري يوزنت, (5)
- راهنماي گفتگوي رله‌اي اينترنت.(6)
شهرت Liszt بيشتر به خاطر راهنماي فهرست‌هاي پستي آن است, به طوري كه »ياهو« آن را يكي از ده وب سايت معتبر مي‌داند. اين راهنما, 000/80 فهرست پستي در سراسر جهان را معرفي مي‌كند. جستجو در اين فهرستها به صورت موضوعي و كليدواژه‌اي و با استفاده از منطق بولي and, or, not امكانپذير است. راهنماي Liszt به طور خودكار فهرست‌هاي پستي موجود در اينترنت را شناسايي مي‌كند. نشاني Liszt در اينترنت http://www.liszt.com/ مي‌باشد و از طريق پست الكترونيكي به نشاني Liszt@bluemarble.net نيز قابل جستجو است. براي دريافت جزئيات بيشتر دربارهء جستجو و دريافت اطلاعات از طريق پست الكترونيكي, بايد پيامي بدون متن به نشاني مذكور ارسال شود.
علاوه بر اين خدمت‌دهنده‌هاي فهرست‌هاي پستي, كاتالوگي حاوي بيش از 1200 فهرست پستي فهرست فهرست‌ها, وجود دارد كه مي‌توانيد از طريق FTP ناشناس آن را به دست آوريد: فايل مربوطه با نام Interest Groups در دايركتوري NETINFO به نشاني Crvax.sri.com قرار دارد. دراين ليست, نام فهرست‌هاي پستي, شرح مختصري دربارهء آنها و نحوهء اشتراك در آنها آمده است. محتويات اين فايل در هر فصل نوسازي مي‌گردد.
از مهمترين اطلاعاتي كه در فهرست‌هاي پستي يافت مي‌شود مي‌توان به خبرنامه‌ها, مجلات الكترونيكي و فهرست مندرجات مجلات اشاره كرد.
چنانچه فهرست مورد علاقه‌تان را يافتيد و خواستيد مشترك شويد, درخواستتان را مستقيماً به نشاني پستي آن فهرست نفرستيد؛ بلكه براي اشتراك از »ليست سرو« يا Majordomo استفاده كنيد.