حرمت همسايه هم عرض با حرمت مادر (1) (749 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است) (680 بار خوانده شده است)  حرمت همسايه هم عرض با حرمت مادر (1)
86/1/18
ضرورت بحث
پس از خانواده كه كوچكترين و اساسىترين تشكل اجتماعى انسانها به شمار مىآيد، افرادى كه در يك محل گرد هم مىآيند و با يكديگر همسايه مىشوند با وحدت، وفاق و معاشرتها و روابط عاطفى مىتوانند پاسدار بعد انسانى و ارزشى و ضامن استحكام و استوارى واحد اجتماعى خويش باشند.
اسلام براى همسايگان همچون خويشاوندان، حقوقى قايل شده كه اگر كسى بخواهد آنها را ناديده انگارد يا ضايع نمايد، گناهكار، خاطى و متجاوز است. در آيه 36 از سوره نساء، خداوند از انسان مسلمان و بنده راستين و با اخلاص خود مىخواهد كه پس از اطاعت و عبادت او، حق بندگان ديگر و آداب معاشرت را مراعات كند و در واقع طبق اين آيه، خداوند نسبت به حق خويش و حقوق انسانها ده فرمان بسيار مهم صادر نموده كه بند ششم و هفتم آن، در خصوص همسايگان دور و نزديك است كه اولا رعايت حقوق آنان طبق مفاد اين آيه، عمل نمودن فرمان واجب الهى است و ثانيا اين رفتار در رديف پرستش خداوند و شرك نورزيدن به او آمده است. مفسرين براى "جار ذى القربى" و "جار جنب" كه در اين آيه آمده، بررسىهاى گوناگونى ارائه دادهاند.(1) به همين دليل امام صادق عليه السلام فرموده است:
"عليكم بحسن الجوار فان الله عزوجل امر بذلك(2)؛ بر شما باد به خوش همسايگى پس به درستى كه خداوند بدان امر كرده است." آن فروغ فروزان در فرمايشي ديگر شيعيان را به اين موضوع توجه داده است:
"رسول اكرم صلي الله عليه و آله براى پرهيزگارى، اهتمام در راه دين، راستى در گفتار، اداى امانت، سجده طولانى و خوش رفتارى نسبت به همسايه، مبعوث شده اند."(3)
"رسول اكرم صلي الله عليه و آله براى پرهيزگارى، اهتمام در راه دين، راستى در گفتار، اداى امانت، سجده طولانى و خوش رفتارى نسبت به همسايه، مبعوث شده اند."
پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله نيز به مسلمين توصيه نمودهاند: "اگر خواستار آن هستيد كه پروردگار و فرستادهاش شما را دوست بدارند، وقتى امانتى به شما سپردند آن را ادا كنيد و در سخن و گفتار صداقت را در نظر داشته و با همسايگان خود به نيكى رفتار كنيد."(4)
حد همسايگى، حقوق همسايگان
رسول اكرم صلي الله عليه و آله در خصوص حد همسايگى فرمودهاند: "كل اربعين دارا جيران من بين يديه و من خلفه و عن يمينه و عن شماله(5)؛ تا چهل خانه از رو به رو، پشت سر، طرف راست و سمت چپ، همسايه محسوب مىگردند." از رسول اكرم صلي الله عليه و آله درباره حد همسايگى سوال شد، فرمودند: "حد الجوار اربعون دارا(6)؛ حد همسايگى چهل خانه است." ابن قدامه روايت مرسلهاى از عايشه نقل كرده كه در آن آمده است از نبى اكرم صلي الله عليه و آله از حد همسايگى سوال شد كه همين جواب را دادند.(7)
امام صادق عليه السلام فرموده است: مردى از انصار نزد رسول اكرم صلي الله عليه و آله آمد و عرض كرد: خانهاى از فاميلى خريدهام و نزديكترين همسايهام كسى است كه به خيرش اميدى ندارم و از شرش هم مصون نمىباشم. رسول خدا صلي الله عليه و آله به حضرت على عليه السلام و ابوذر فرمود كه در مسجد فرياد بزنند: "ايمان ندارد كسى كه همسايه او از شرش در امان نيست." پس سه بار اين مطلب را گفتند. بعد از آن با دست خود اشاره فرمودند تا چهل خانه از پس و پيش و راست و چپ.(8)
اگر مردم اين توصيهها را مراعات كنند و وظايف خويش را در مورد همسايگان تا چهل خانه انجام دهند و حقوق متقابل در مورد اين چهل خانه رعايت شود، مردمى كه در شهركها، محلهها، روستاها و چادرهاى عشايرى زندگى مىكنند، تا مسافت قابل ملاحظهاى به دليل رفتارهاى پسنديده نسبت به همديگر از زندگى توام با آرامش، مودت، اطمينان و اعتماد متقابل برخوردار خواهند شد و چنين پديدهاى بر رشد عاطفى، فرهنگى، بهبود ساختار اجتماعى و اقتصادى اين نواحى اثر خود را خواهد بخشيد؛ و افراد بسيارى قادرند دشوارىها و ناملايمات را پشت سر نهند يا در هنگام گرفتارىها به يارى هم بشتابند و از معضلات زندگى يكديگر گره گشايى كنند.
پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله به مسلمين توصيه نمودهاند: "اگر خواستار آن هستيد كه پروردگار و فرستادهاش شما را دوست بدارند، وقتى امانتى به شما سپردند آن را ادا كنيد و در سخن و گفتار صداقت را در نظر داشته و با همسايگان خود به نيكى رفتار كنيد."
البته يادآورى مىگردد افرادى كه در همسايگى ما به سر مىبرند، بنا به اعتقادات و خويشاوندى، بر سه دسته قرار مىگيرند.
|
