موانع گسترش اينترنت در ايران چيست؟ (1)
85/12/22
پس از گذشت سال‌ها از ورود اينترنت به ايران، اين شبكه هنوز آنچنان كه بايد و شايد جايگاه و كاركرد مناسب خود را نيافته است و آن طور كه بايد از ظرفيت‌ها و قابليت‌هاي آن در جامعه استفاده نشده و هنوز هم جاي خالي آن در روزمره‌ي مردم احساس مي‌شود؛ چرايي اين مساله و علت كند بودن سرعت گسترش اينترنت در كشور بحثي است كه در اين گزارش به آن پرداخته شده است.
به گزارش (ايسنا)، به اعتقاد يك مدرس دانشگاه‌ موارد استفاده از اينترنت بيش‌تر از آن چيزي است كه در كشورمان شناخته شده و از اين جهت مي‌توان گفت كه تعداد كاربران ملاك خوبي براي سنجيدن رشد اينترنت در كشور نيست.
شهريار پورآذين با بيان اين كه برنامه‌هاي كاربردي استفاده از اينترنت در كشور محدود است و با تاكيد بر اين كه هيچ مكانيزمي براي سودآوري سازمان‌ها و شركت‌هاي فعال در حوزه‌ي محتوا و ايجاد كاربري وجود ندارد، اظهار كرد: متاسفانه حوزه‌هايي كه مي‌تواند در اينترنت سودآوري داشته باشد در كشورمان محدود است.
وي گفت: با توجه به اين كه توليد محتوا در كشورمان منفعتي ندارد بنابراين افراد و سازمان‌ها كمتر به اين سمت گرايش مي‌يابند و به دليل سرمايه‌گذاري كمي كه در اين حوزه صورت مي‌گيرد كاربرد بسيار اندكي نسبت به ساير كشورها در حوزه‌ي اينترنت داريم، بنابراين رشد اينترنت نيز در كشورمان مطلوب و مناسب نخواهد بود.
وي تصريح كرد: ‌رشدي كه اينترنت با شرايط فعلي در كشور داشته به دليل دخالت كم دولت در اين حوزه بوده است بنابراين بايد به اين نكته توجه شود كه ورود دولت در هر حوزه‌اي بايد با مطالعه‌ي كافي و مناسب همراه باشد و اگر اين كار با مطالعه انجام شود طبيعتا نتيجه مناسبي به دست خواهيم آورد.
اينترنت بدون فرهنگ‌سازي مناسب رشد نخواهد كرد
اما يك كارشناس فن‌آوري اطلاعات در اين رابطه معتقد است: در حال حاضر اينترنت و استفاده‌هايي كه از آن مي‌شود در كشور ما وجود ندارد و نمي‌توان اقداماتي از جمله ايجاد فيبر نوري و گسترش آن را دليلي بر رشد اينترنت در كشور دانست.
ناصرعلي سعادت با بيان اين كه اگر نياز استفاده از اينترنت و ايجاد محتوا در كشور رشد كند، مردم به صورت خودكار در آن سرمايه‌گذاري خواهند كرد و وقتي بحث گسترش اينترنت مطرح مي‌شود بايد بيش‌تر بر روي نيازها و ضروريات در اين رابطه صحبت شود، گفت: براي طرح بحث رشد اينترنت بهتر است رشد نياز را مطرح كنيم زيرا هر پديده‌اي بدون وجود نياز رشد نخواهد كرد و اگر بخواهيم اينترنت را رشد دهيم اما فرهنگ‌سازي مناسب در مورد آن وجود نداشته باشد، فايده‌اي نخواهد داشت.
به اعتقاد وي، زماني رشد اينترنت در كشور مطلوب مي‌شود كه نياز آن در كشور به وجود آيد اما متاسفانه در حال حاضر اين نياز وجود دارد اما ضرورت آن ايجاد نشده است .
سعادت همچنين با بيان اين كه كاربردهاي اينترنت در كشورمان محدود است، گفت: لازمه‌ي افزايش كاربردهاي اينترنت در كشورمان توجه بيش از پيش به اين حوزه است زيرا از طرفي بحث امضاي الكترونيكي كه يكي از ضروريات مهم در اين زمينه است شكل نگرفته و جايگاه مناسب خود را در بين مردم پيدا نكرده است و از طرفي بايد به اين موضوع توجه داشت كه بدون ديتابيس و قوانين مورد نياز و فرهنگ‌سازي مناسب كاربردهاي اينترنت رشد نخواهد كرد.
جلوگيري از روند حذف هزينه‌ي اينترنت از سبد خانوار مستلزم رفاه عمومي‌ است
به گفته‌ي دبير پيشين شوراي عالي انفورماتيك جلوگيري از روند حذف هزينه‌ي اينترنت از سبد خانوار مستلزم رفاه عمومي‌ است زيرا پايين آوردن هزينه‌هاي اينترنت در شرايط كنوني با زيرساخت‌هاي فعلي امكان‌پذير نخواهد بود اما بايد با افزايش رفاه عمومي‌ جامعه از آثار مخرب آن كاست و با كمك ايجاد مراكز عمومي، ‌مردم را در استفاده از اينترنت ترغيب كرد.
محمد سپهري‌راد درباره‌ي استفاده و گسترش اينترنت در كشور گفت: اين بحث از دو بعد قابل بررسي است، در بعد اول افراد بايد از آمادگي لازم به لحاظ آموزشي و فرهنگي برخوردار باشند و اينترنت را براي رفع نياز خود انتخاب كنند،‌ در بعد دوم بايد به گسترش و ارزان كردن زيرساخت‌ها پرداخته شود كه برعهده‌ي وزارت ICT خواهد بود.
او افزود: در حال حاضر مسائل مربوط به هزينه باعث سهميه‌بندي پهناي باند شده است تا تعداد بيشتري بتوانند از اينترنت استفاده كنند. هزينه‌ي پهناي باند به دليل بالا بودن به آساني در سبد خانوار نمي‌گنجد، چرا كه خانواده‌ها هنوز نياز خود را به اينترنت پيدا نكرده‌اند.
زيرساخت‌ها بايد جوابگوي امكانات مورد نياز كاربران اينترنت باشند
اما يكي ديگر از اساتيد دانشگاه معتقد است نبود سرعت دسترسي مناسب باعث مي‌شود كاربران از ادامه‌ي تلاش براي استفاده از اينترنت صرف‌نظر كنند و ميزان تقاضاي كاربران تحت تاثير قرار گيرد.
محمد مروتي با اشاره به اين كه بالا بودن امنيت برنامه‌هاي كاربردي تحت وب مي‌تواند حس اعتماد را به كاربران القا كند، اظهار كرد: بالا بودن امنيت در برنامه‌هاي كاربردي تحت وب باعث حفظ منافع كاربران مي‌شود و مي‌تواند به افزايش همگاني شدن استفاده از اينترنت كمك كند.
مروتي در پاسخ به مفيد بودن اينترنت در زندگي مردم به ديدگاه فردي آن‌ها اشاره كرد و گفت: برخي افراد با ديدگاه سهولت بخشيدن به كارهاي خود اينترنت را سرويس مناسبي مي‌دانند البته اين در صورتي است كه از اعتماد كافي نسبت به اينترنت برخوردار باشند زيرا در صورت مواجه شدن با هر گونه ضرر مادي يا معنوي تقاضاي خود را همراه با علاقه در استفاده از اين سرويس از دست مي‌دهند و بايد در نظر داشت كه ميزان سواد كاربر نيز در اين ديدگاه نقش بسزايي دارد.
پروژه‌هايي كه در حوزه‌ي اينترنت تعريف مي‌شود بايد با نگاه 20 ساله باشند
يك عضو هيات علمي‌ دانشگاه صنعتي شريف گفت: پروژه‌هايي كه در حوزه‌ي اينترنت تعريف مي‌شود بايد با نگاه 20 ساله باشد،‌ موانعي كه بر سر راه گسترش اينترنت در كشور ايجاد مي‌شود از تفكرات اشتباه از اين فضا ناشي است.
عماد‌الدين فاطمي‌زاده با اشاره به لينك‌هاي آسيب‌پذير اتصال اينترنت در كشور اظهار كرد: مسيرهاي ارتباطي به مقاومت و سرعت نياز دارند‌ و در حال حاضر لينك‌هاي موجود از فضاي آسيب‌پذيري برخوردارند كه ضرورت گسترش زيرساخت سخت‌افزاري در داخل كشور را افزايش مي‌دهد؛ اين كار با وجود تعرفه‌هاي مناسب و آموزش‌هاي مداوم بايد همراه باشد تا فرهنگ استفاده‌ي صحيح از اينترنت را فراهم آورد.
عضو هيات علمي‌ دانشگاه صنعتي شريف ادامه داد: رشد اينترنت در كشور مطلوب نبوده و كشور در جايگاه خوبي به سر نمي‌برد چرا كه درك و ديدمان از امكانات خيلي محدود است و فاصله را با تكنولوژي روز دنيا عميق‌تر مي‌كند، بنابراين بايد شرايط سخت‌افزاري و نرم‌افزاري را براي پذيرش تكنولوژي‌هاي تازه آماده كرد.








وي افزود: گزينه‌هايي چون اتصال دايم نياز معنا كردن فضاي اينترنت است و نيازمند زمان براي ايجاد تعرفه‌ها خواهد بود البته شايد در شرايط كنوني اتصال دايم به اينترنت براي كاربران خانگي ضرورتي نداشته باشد اما وجود پروژه‌اي مانند اينترنت ملي با در نظر داشتن حداكثر كاربر و متقاضي بايد امكان ارايه‌ي چنين سرويس‌هايي را داشته باشد و به اهميت چگونگي توزيع اينترنت بپردازد.
دولت بايد به منظور گسترش اينترنت، ارائه اين سرويس را رايگان كند
به گفته‌ي يك عضو هيات علمي دانشگاه ارايه‌ي مجوزهايي از سوي دولت به همراه فعاليت بانك‌ها باعث پيشرفت عمليات و نقل و انتقال در اينترنت و كاربردي كردن فرهنگ استفاده از آن خواهد شد؛ ارايه‌ي سرويس‌هاي اينترنتي توسط ارگان‌هاي كليدي كه با بيشتر مردم جامعه در ارتباطند نيز نقش مهمي‌ در رسيدن به هدف ايفا خواهد كرد.
دكتر فضل‌الله عبيدنيا با اشاره به پايين بودن ضريب نفوذ كاربران اينترنت براي كشور، اظهار كرد: اين ميزان ضريب نفوذ، متوسط نسبت به آمار جهاني پايين است و براي افزايش كاربران اينترنت به گام‌هاي اساسي نياز است،‌ البته اخيرا وزارت ICT در راستاي ساير فعاليت‌هايي كه در گذشته به انجام رسيده با موضوع اينترنت ملي دنبال روي هدف گسترش و همگاني شدن اينترنت است.
عبيدنيا هزينه را يكي از موانع دانست و افزود: هزينه‌ي دسترسي به اينترنت نسبت به استاندارد جهان بسيار بالاست و اين در حالي است كه درآمد كشور نسبت به استاندارد جهاني كم است و باعث بروز رخدادي چون استفاده نشدن از اينترنت خواهد شد، دولت با ارايه‌ي يارانه‌هاي لازم و در اختيار قرار دادن وام براي احداث مراكز عمومي‌ جهت استفاده‌ي افراد از اينترنت سرمايه‌گذاري كند؛ گران بودن تجهيزات دسترسي نسبت به استانداردهاي موجود بايد در اولويت بررسي و تجزيه و تحليل دولت قرار گيرد.
عبيدنيا با اشاره به ضرورت توسعه‌ي كاربردها و همگاني شدن استفاده از اينترنت، گفت: توسعه‌ي كاربردها به خوبي انجام شده است، بايد تمام دستگاه‌هاي دولتي و خصوصي كاربردهاي خود را مبتني بر اينترنت افزايش دهند، لازم به ذكر است 10 درصد از اين كار آغاز شده و نمونه‌هايي چون ثبت نام اينترنتي كنكور گام اوليه‌ در ايجاد اين كاربردها بود.
وي تصريح كرد: دولت بايد براي رسيدن اين هدف بسيار متعالي حاضر به ارايه‌ي اينترنت رايگان باشد چرا كه با اين كار باعث ايجاد وابستگي بين كاربران و اينترنت مي‌شود و در صورت قرار دادن هزينه‌ي خريد سرويس اينترنت، مشتريان خود را خواهد داشت زيرا در طول اين چند سال كه اينترنت مجاني عرضه ‌شده، به عنوان جزيي از زندگي كاربران جايگاه خود را پيدا مي‌كند.
تعريف مناسبي از فضاي اينترنتي كشور وجود ندارد
اما يك كارشناس IT معتقد است: گسترش شبكه‌هاي ديتاسنتر كه به جست‌وجوي اطلاعات و اطلاع‌رساني مي‌پردازند و مجوز آن‌ها در سه سال گذشته صادر شده، مي‌تواند در همگاني شدن اينترنت در بخش‌هاي مختلف علمي ‌و فرهنگي نقش بسزايي داشته باشد و شبكه‌هاي اينترانت داخلي نيز با شفاف‌سازي كاربردهاي استفاده از اينترنت به نيازها پاسخگوي دهند.
مسعود مقدس با اشاره به نبود تعريف مناسب از فضاي اينترنتي و تصوير خوبي از خاصيت‌هاي اين محيط در كشور اظهار كرد: در ابتداي ورود اينترنت به كشور تعريف مناسبي از نوع اين فضا و خواص آن انجام نشد و مواضع براي طرفداران و منتقدان نيز فراهم نيامد تا ايده‌ي مخالفت و موافقت را بر روي اين فضا تعريف كنند.
به گفته‌ي وي استفاده شدن يا نشدن از اينترنت دلايل شفافي دارد كه تلاش براي حضور دستگاهي كه متولي امر محتواي اينترنت باشد يكي از اين دلايل است تا اين ارگان استانداردي را براي مردم در تمامي ‌سطوح تعريف كند.
او ادامه داد: مردم كه كاربران اينترنت هستند، بسته به نوع كاربردي كه از اينترنت مي‌شناسند، از آن استفاده مي‌كنند و خود تعريفي از اين فضا دارند اما اين كافي نيست و جامعه نيازمند طرح موضوع‌هاي مفيد و بهينه در اين حوزه است، فضاي اينترنت مانند يك شهر شامل مباحثي چون ترافيك است و نيازمند داشتن قوانيني براي حضور در اين شهر است؛ ناديده گرفتن قوانين، با بروز ترافيك خسارت‌هاي مالي و معنوي زيادي را به دنبال خواهد داشت و در تمامي‌شرايط، نياز به دستگاه و ارگان ناظر كه متوالي امر باشد ضرورت دارد.
وي ادامه داد: مسووليت‌ها براي ايجاد شبكه‌ي دسترسي و بك‌بون بايد به صورت فني شناسايي شوند، وزارت ICT با در اختيار داشتن ديتا و زيرساخت مي‌تواند متولي اين امر باشد.
بايد به سوي گسترش استفاده از اينترنت گام برداشت
اما عليرضا طالب‌پور - معاون فن‌آوري اطلاعات دانشگاه شهيد بهشتي - با اشاره به شعار اينترنت ملي مبني بر دسترسي به مجموعه‌ي اطلاعات سريع، ارزان و همگاني در داخل كشور اظهار كرد: تحقق خدمات اصلي اين شبكه، دسترسي به اطلاعات سريع و همگاني را امكان‌پذير و ارزان خواهد كرد و ديتاي داخل كشور توسط يك مجموعه‌ي داخلي اداره ‌شده و به خارج منتقل نمي‌شود و البته همگاني شدن اينترنت مقدمات زيرساختي نظير زيرساخت‌هاي فرهنگي به همراه فعاليت‌هاي سرمايه‌گذاري را مي‌طلبد.
به گفته‌ي وي اتحاد فرهنگي براي پذيرش اينترنت به عنوان سرويس كارآ بايد وجود داشته باشد، با حل مشكل نبود اتحاد بين افكار در پذيرش اينترنت و پرداختن به مشكلات زيرساختي بايد به سوي گسترش استفاده از اينترنت گام برداشت و به تمام اين مجموعه به صورت سيستمي ‌نگاه كرد تا به مثبت بودن هرچه بيشتر سرويس‌هاي اينترنتي دست يافته شود.