به استواری فلک الافلاک

(3850 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است)
(751 بار خوانده شده است)  

به استواری فلک الافلاک

85/12/03
استان زيبا و تاريخي لرستان سرزميني كوهستاني در محدوده مياني كوه هاي زاگرس است. با توجه به برخورداری از هوای متنوع و رودهای پر آب و خاك آبرفتی حاصل خيز، اين استان استعداد ويژه اي در كشت محصولات كشاورزی دارد و از اين لحاظ بسيارغني و پررونق است. كوهستان هاي برف گير, چشم اندازهاي بديع طبيعي, تالاب ها, درياچه هاي زيبا و مردمي خون گرم و صميمي به علاوه تاريخ و تمدن كهن و وجود آثار باستاني با ارزش چون قلعه با شكوه فلك الافلاك مشتاقان را در طول سال به اين استان فرا مي خوانند. تالاب هاي اين استان زيستگاه جانوران آبزي و پرندگان مهاجر است. گهر كه يكي از زيباترين درياچه هاي طبيعي ايران است در اين استان واقع شده و منظره دل پذيري را به نمايش گذاشته است. استان لرستان از طبيعتي دل پذير و زيبا و جنگل ها و مراتع سرسبز برخوردار است. در اين استان مي توان آثار و اشياي متعددي از تمدن هاي كاسي, بابلي, عيلامي, ساساني, سلجوقي, خوارزمشاهي و... يافت كه گوياي قدمت اين منطقه است.
مکان های دیدنی و تاریخی
استان لرستان از مكان هاي طبيعي و تاريخي بسياري برخوردار است كه مهم ترين آن ها عبارتند از:
اشتران كوه و قله هاي برفگير آن, غار تمندر, غار بزنويد, غارهاي سفيد كوه در اطراف خرم آباد, غار منو در اطراف دورود, غارسراب سفيد در حوالي بروجرد, غار دوشه, غار زيباي كلماكره, درياچه زيباي گهر, تالاب هاي تنگ فني, درياچه مصنوعي كيو, رودخانه سيمره, آبشاربيشه, آبشار آب سفيد, آبشار افرينه,آبشار تاف, آبشار راوك, چشمه هاي سياب, تنگ قلعه, پايين گردنه آستان, ونايي, آب ارم, آب گرداب دارابي, آب اراز, اسل مساله بيك, چشمه كيمهان, چشمه قلقلي, قلعه فلك الافلاك, مناره آجري خرم آباد, گرداب سنگي خرم آباد, سنگ نوشته, پل شاپوري, مقبره زيد بن علي, درياچه كيو, آبشار نوژيان, امام زاده پير امام, امام زاده قاسم, مقبره شاه زاده ابراهيم, معبد سرخ دم لري, گنبد شاه محمد و تنگ ملاويو.

بالا
صنايع و معادن
صنايع استان لرستان را مي توان به دو دسته صنايع دستي و كارخانه اي تقسيم كرد. اين استان به واسطه تاريخ و تمدن كهن خود از دست ساخت هاي فلزي و برنزهاي مشهوري برخوردار است. دوره مفرغ را دوره طلايي و شكوفايي هنر و تمدن لرستان مي نامند زيرا صنعت كاران مفرغ در اين منطقه با استفاده از ساده ترين شيوه هاي صنعت ريخته گري, قالب سازي و تراشكاري, آثار و اشياي بسيار ارزشمند و هنرمندانه از خود به جاي گذاشته اند؛ به طوري كه اين آثار زينت بخش موزه هاي بزرگ جهان است. انواع مفرغ ها و آثار مكشوفه دراين استان شامل سلاح و جنگ افزار, قطعات زين و برگ اشياي زينتي, اشياي نذري و ظروف غذاخوري مي شوند. توسعه صنعتی استان لرستان در سال های گذشته، به علت سياست توجه به نقاط محروم و استقرار و ايجاد كارخانه های صنعتی متعدد روبه رشد است. از جمله صنايع راه اندازی شده می توان به صنايع ساختمانی، فلزی، سراميك، غذايی، پوشاك، شيميايی و صنايع دستی اشاره كرد. لرستان از لحاظ معادن طبيعی، استانی غنی به شمار می آيد. از اين جمله معادن می توان به سنگ تراورتن (در چگنی و كوهدشت)، مرمريت (در ازنا، اليگودرز و بروجرد)، فلدسپات، تالك و سيليس (در بروجرد و اليگودرز و ازنا)، سنگ گچ (در دورود و كوهدشت)، سنگ آهك (درخرم آباد و كوه دشت) و سرب و روی (در اليگودرز) اشاره کرد كه بخشی از آن ها مورد بهره برداری قرار گرفته است.
بالا
کشاورزی و دام داری
استان لرستان با توجه به برخورداری از هوای متنوع و رودهای پر آب و خاك آبرفتی حاصل خيز، استعدادی ويژه در كشت محصولات كشاورزی دارد. غلات، چغندر قند و حبوبات، مهم ترين فرآورده های كشاورزی آن محسوب می شوند. در نواحی جنوبی و پاره ای مناطق ديگر استان، محصولات گرمسيری نيز توليد می شود. بازده توليدات كشاورزی استان لرستان به دليل استفاده از روش های سنتی، به ويژه در زمين های ديم كوهستانی و پايكوهی، چندان چشم گير نيست. به جهت وجود مراتع سرسبز و غني دام داري و دام پروري در اين استان پررونق است و در تمام استان رواج كامل دارد. در نواحی مرطوب، پرورش گاو و در ميان عشاير و روستاهای خشك تر پرورش گوسفند، بز، مرغ، خروس، غاز، بوقلمون، مرغابی و ديگر طيور رايج است. عده ای از اهالی استان هم به پرورش و نگه داری زنبور و توليد عسل اشتغال دارند. درسال های اخير، برای افزايش بازدهی توان دام داری اين استان، در اطراف شهرهای آن، واحدهای مرغ داری و گاوداری صنعتی نيز تاسيس شده است.
بالا
مشخصات جغرافيايي
استان لرستان در باختر ايران واقع شده و از شمال به استان های مركزی و همدان، از جنوب به استان خوزستان، از خاور به استان اصفهان و از باختر به استان های كرمانشاه و ايلام محدود مي شود. اين استان از نظر جغرافيايی بين 46 درجه و 51 دقيقه تا 50 درجه و 3 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 37 دقيقه تا 34 درجه و 22 دقيقه پهنای شمالی قرار گرفته است. پست ترين نقطه استان لرستان با ارتفاع 500 متر از سطح دريای آزاد در جنوبی ترين ناحيه آن واقع شده است و قله سن بران اشتران كوه با 4050 متر ارتفاع، بلندترين نقطه استان لرستان به حساب می آيد كه در شرق استان واقع شده است. استان لرستان دارای آب و هوای متنوعی است. در زمستان هنگامی كه در شمال استان برف و كولاك و سرمای شديد جريان دارد، قسمت های جنوبی آن از هوای مطبوع و بارانی برخوردار است. بررسی های اقليمی نشان می دهند كه خرم آباد زمستانی معتدل و تابستانی گرم دارد. بروجرد زمستانی سرد و تابستانی معتدل دارد. اليگودرز نيز زمستانی بسيار سرد و تابستانی معتدل دارد. ازنا, اليگودرز, بروجرد, پل دختر, خرم آباد, دلفان, دورود, سلسله و كوهدشت؛ شهرستان هاي استان لرستانند كه هريك دربرگيرنده شهرها و روستاهاي متعددي هستند. راه هاي دست رسي به استان لرستان عبارتند از:
- خط آهن تهران ـ اهواز که از شهرستان های ازنا و درود نيز می گذرد.
ـ راه خرم آباد ـ بروجرد به سوی شمال خاوری به درازای 100 كيلومتر كه با ادامه راه به سوی شمال خاوری به درازای 203 كيلومتر به اراك و به درازای 500 كيلومتر به تهران پيوسته است. هم چنين خرم آباد از 60 كيلومتری همين راه از محلی بنام دو راهی، با راهی به درازای 37 كيلومتر به شهر اصفهان پيوسته است.
ـ راه خرم آباد ـ اهواز به سمت جنوب به درازای 375 كيلومتر.
ـ راه خرم آباد ـ الشتر به سوی شمال به درازای 53 كيلومتر. از 40 كيلومتری همين راه، راهی فرعی به هرسين می پيوندد و از اين طريق خرم آباد با راهی به درازای 180 كيلومتر به كرمانشاه پيوسته است.
بالا
وجه تسميه و پيشينه تاريخي
در هزاره سوم و چهارم پيش از ميلاد بعضی از اقوام مهاجر با تصرف سرزمين بين النهرين (ميان دو رود) در كوه های زاگرس اسكان يافتند. نام اين اقوام به استناد كتيبه های بابلی، آشوری، ايلامی و در آثار بر جای مانده از سارگن- پادشاه مقتدر آكد (2030 – 2048 ق . م) - «لولوبی»، «مانايی»، «كاسی»، «گوتی»، «نايدی»، «آمادا» و «پارسوا» ذکر شده است. تاريخ نگاران، در آريايی بودن لولوبی ها و مانايی ها ترديد دارند؛ اما شواهد تاريخی حاکی از آن است که كاسی ها در سال 1600 قبل از ميلاد در لرستان كنونی می زيسته اند و محدوده حكومتی آن ها از شمال و خاور لرستان تا اطراف همدان توسعه داشته است. اين قوم، در هزاره دوم پيش از ميلاد به قصد تصرف بابل دراين شهر نفوذ كردند و بعد از شکست اول از حمورابی (حاکم بابل)، بالاخره توانستند در بابل مستقر شده و دومين سلسله شاهان آن جا را تاسيس كنند. با انقراض اين سلسله نوپا (در هزاره دوم پيش از ميلاد) توسط دولت مقتدر ايلام، كاسی ها به سمت زاگرس عقب نشينی کردند و خراج گزار ايلام شدند. تا قبل از تسلط اسکندر مقدونی بر اين ناحيه، اين قوم مانند سدی در برابر توسعه طلبی آشوری ها، در مناطق خاوری مقاومت می كردند. بعد از مدتی، قدرت اين قوم كوه نشين به حدی رسيد كه شاهان سلسله هخامنشی هنگامی كه از مسير فارس به شوش يا از مسير بابل به اكباتان می گذشتند، هديه هايی برای ايلات كوهستانی بين راه می فرستادند تا مسير عبور آن ها را امن نگاه دارند.
در دوره ساسانيان،‌ پشتكوه و پيشكوه را خاندان معروف هرمزان اداره می كردند. هرمزان، آخرين فرمان روای اين خاندان بود که با حمله اعراب در سال 16 هـ . ق به اسارت درآمد. اعراب پس از فتح «حلوان»، نواحی شمالی لرستان را گرفتند و چند سال بعد در سال 21 هـ . ق، توانستند نهاوند و قسمت جنوبی لرستان را نيز ضميمه محدوده حکومت خود کنند. سال بعد هنگامی که عمر مناطق تصرف شده را بين لشگريان کوفه و بصره تقسيم می کرد، لرستان ضميمه کوفه شده و از آن پس جزو ايالت جبال (عراق عجم) به حساب می آمد و تا ميانه سده چهارم هجری قمری، حكم ران اين منطقه از بغداد يا كوفه تعيين می شد. درهمين قرن، حسنويه كرد اين منطقه را به تصرف خود درآورد و خاندان او تا سال 500 هـ . ق بر لرستان تسلط داشتند.
هم زمان با استيلای قوم مغول بر ايران، لرستان به دو قسمت لر بزرگ و لر كوچك تقسيم شد. هر يك از اين دو قسمت از پيش از استيلای مغول تا مدت زمانی پس از انقراض ايلخانان، امرای نيمه مستقل داشتند. اتابكان لر بزرگ از كردان شام بودند كه در اواسط قرن ششم هجری از راه آذربايجان رهسپار ايران شدند و در محدوده اشتران كوه و جلگه های شمالی آن سکونت کردند. آن ها تا نيمه اول قرن نهم هجری (500 – 827 هـ . ق) حكومت كردند و ايذج (مال امير) را- که خرابه های زيادی از آن باقی مانده- پايتخت خود قرار دادند. سلسله اتابکان با کشته شدن غياث الدين كاووس (آخرين اتابک) به دست سلطان ابراهيم منقرض شد. اما اتابكان لركوچك (580 – 1006 هـ. ق) با اين كه چندين امير معتبر داشتند و حكومتشان نيز طولانی تر بود، هيچ وقت اهميت و اعتبار لر بزرگ را پيدا نكردند. آن ها موقعيتشان را تا زمان صفويه حفظ كردند و حتی قلمرو حكومت خود را تا باختر كوه های پشتكوه توسعه دادند. در سال 1006 هـ . ق با كشته شدن شاهوری - آخرين فرد اين سلسله - به فرمان شاه عباس اول، اين سلسله نيز برافتاد و حكومت لرستان به حسين نامی محول شد. خاندان اين والی تا اوايل روی كار آمدن سلسله قاجار، بر لرستان حكومت كردند و حكومت پشتكوه را نيز زمانی حكام بروجرد و زمانی حكام شوشتر به عهده داشتند. اين استان هم اكنون يكي از مناطق آرام و امن جمهوري اسلامي ايران است.
جاذبه های تاریخی و معماری استان لرستان
فضاي طبيعي و پربركت استان لرستان سبب شده كه اين منطقه از روزگار باستان تاكنون محل زندگي اقوام و گروه هاي اجتماعي مختلف باشد. به همين لحاظ نيز دربرگيرنده‌ي آثار متعدد معماري و تاريخي از دوره هاي مختلف تاريخي است كه آثار يادشده امروزه جزو جاذبه هاي معماري و تاريخي اين ديار به شمار مي آيند. كشفيات باستان شناسي حكايت از زندگي ديرينه‌ي انسان ها در اين منطقه دارد. قديمي‌ترين آثار زندگي گروه‌هاي پراكنده انساني در لرستان، در محلي به نام پل باريك در كرانه رودخانه سميره به دست آمده است. قدمت اين آثار را برخي به دوره آشولين (80 هزار تا 100 هزار سال قبل) نسبت مي‌دهند. آثار سكونت انسان پيش از تاريخ در غارها و پناه گاه‌هاي متعددي به دست آمده كه برخي از آن‌ها با نقاشي‌هاي ديواري تزيين شده‌اند. پناه گاه‌هاي هميان 1 و 2 (كوهدشت)، گرار جنه و پاسنگر (خرم آباد) و غارهاي ميرملاس (كوهدشت)، كنجي، قمري و پافته (خرم آباد) از اين جمله‌اند. آثار شگفت‌انگيز دوران هخامنشي نيز از غار كلماكره (پلدختر) به دست آمده است. دوران مفرغ که از هزاره سوم قبل از میلاد پدید آمده به عنوان یکی از درخشان ترین دوره های تمدن بشری در ایران و جهان به ثبت رسیده است. دوره مفرغ را دوره طلایی و شکوفایی هنر و تمدن لرستان می دانند. لرستان از مفرغ هاي مشهور و مشخصي برخوردار است كه برخي از آن ها در موزه هاي بزرگ جهان نگه داري مي شوند.
«قلعه‌ي فلك الافلاك» استوار و مستحكم بر روي تپه اي در وسط شهر خرم آباد واقع شده و نشان از عظمت معماري و ديرينگي تاريخي اين منطقه دارد. «حصاره گرداب سنگي» نيز از ديگر آثار تاريخي با ارزش استان لرستان است كه مورد بازديد گردشگران قرار مي گيرد. «طاق شكسته» در خرم آباد كه يكي از شاهكارهاي معماري عصر ساساني است همراه با «پلدختر» و «مناره‌ي آجري» از ديگر بناهاي با ارزش استان لرستان محسوب مي شوند. مسجدهاي قديمي و بقعه‌ي امام زاده ها نيز از مهم ترين جاذبه هاي تاريخي و معماري استان لرستان هستند. «مسجد جامع بروجرد» در قرن سوم هجري قمري بنا شده و گفته مي‌شود كه در گذشته آتشكده اي بوده و در قرن سوم به مسجد تبديل شده كه از معماري جالب توجهي برخوردار است و «امام زاده قاسم» و «امام زاده جعفر» نيز از مراكز مهم زيارتي استان لرستان محسوب مي شوند كه همواره گردشگران زيادي را به خود جذب مي كنند.
جاذبه های طبیعی استان لرستان
استان لرستان سرزمینی زیبا و پر رمز و راز با آب و هوای دل پذیر و محصور در کوه های مرتفع در باختر ایران قرار گرفته است. ارتفاعات برف گیر، آب و هوای مطبوع، دره های عمیق و سرسبز، رودهای پرآب و دایمی با انواع آبزیان، دریاچه ها، تالاب ها، سراب ها، چشمه ها، جنگل ها و مراتع سرسبز با انواع گیاهان خودرو طبیعی و پوششی از درختان بنه، بادام، بلوط و ارس در کوه های گرین کوه، اشترانکوه، مخمل کوه و هشتادپهلو، تخت و بلوران سیمای طبیعی این استان را به وجود آورده و این خطه را به بهشتی ناشناخته تبدیل نموده است. لاله های دشت تیان، شقایق های سفید کوه و لاله های واژگون اشترانکوه همراه با حیات وحش متنوع سبب رونق هر چه بیش تر طبیعی استان لرستان شده است. رودهای خروشان سیمره، سزار و کشکان رود پهنه ی استان را طراوت بخشیده و در طی مسیر عبوری خود هنگام ریزش از ارتفاعات؛ آبشارهای بزرگ و چشم اندازهای کم نظیری را به وجود آورده اند. آبشارهای بیشه پوران، شوی تله زنگ، آب سفید، تاف نوژیان، وارک و قلعه خان جان منطقه پاپی از جمله آبشارهای زیبای این منطقه اند. سرزمین لرستان پهنه ی آبشارها، رودخانه ها و چشمه های خروشان و جوشان است که دیدن این همه مظاهر طبیعی هر طبیعت دوستی را به حیرت و تحسین وا می دارد. دریاچه ی رویایی و زیبای گهر در استان لرستان همراه با ده ها عارضه ی طبیعی دیگر همواره چشم انتظار گردشگران برای نمایاندن و معرفی زیبایی های خود است.
مناطق توریستی - طبیعی خاص استان لرستان
درياچه‌ي زيباي گهر و محيط پيراموني آن‏، قله هاي متعدد استان لرستان، آبشارهاي كم نظير بیشه پوران، شوی تله زنگ، آب سفید، تاف نوژیان، وارک و قلعه خان جان منطقه پاپی از جمله مناطق توريستي – طبيعي خاص اين سرزمين هستند. سرزمین لرستان پهنه ی آبشارها، رودخانه ها و چشمه های خروشان و جوشان است که دیدن این همه مظاهر طبیعی هر طبیعت دوستی را به حیرت و تحسین وا می دارد. مسير عبوري كوچ عشاير كه با ده ها عارضه‌ي طبيعي پوشيده شده اند‏ همراه با دشت لاله هاي واژگون از ديگر مناطق خاص استان لرستان محسوب مي شوند.
دریاها، سدها، جزیره هاو تالاب ها استان لرستان
مهم ترین و زیباترین دریاچه ی استان لرستان را "گهر" می نامند که در منطقه ی حفاظت شده ی اشترانکوه است لرستان دارای دو درياچه به نام های دريا چه گهر (گل گهر) و درياچه كيو (كی يو) است که از نظر جاذبه های طبيعی بسيار با اهميت هستند.
درياچه كيو (كی يو) خرم آباد
درياچه كيو در كنار پاركی در خرم آباد واقع شده است و آب آن از چشمه تامين می شود. اين درياچه، زيبايی خاصی به شهر بخشيده است. مساحت آن هفت هكتار و عمق آن بين سه تا هفت متر است. اين درياچه از ارزش های گردشگری درون شهری برخوردار است.
دريا چه گهر (گل گهر) دورود
علاوه بر همه زيبايي هاي اشتران‌كوه درياچه‌ي گهر گوهر ديگري است كه در زمره‌ي درياچه هاي كوهستاني و مرتفع اين منطقه به شمار مي آيد. در دامنه اشترانكوه، درياچه های دايمي‌و شيرين «گهر بالا» و «گهر پايين» گسترده شده اند. اين درياچه از ذوب برف های اشتران‌كوه، و انباشت آب آن در پشت سد يا آب بندی كه از ريزش كوه پديد آمده، به وجود آمده است.فراوانی نسبی آب های ورودی به اين درياچه باعث می شود، سرزير آب به درياچه پايينی (بزرگ) بريزد. درازای درياچه اصلی گهر را 5/1 كيلومتر و پهنای متوسط آن را 600 متر بر آورده كرده اند. بيش ترين عمق درياچه 28 متر و مساحت آن در حدود 100 هكتار است. درياچه گهر مانند آبگيری است كه از چشمه ها، آبشارها و سراب های اشتران‌كوه پرشده و آب آن در تابستان و زمستان ثابت است. بيش تر سطح درياچه گهر در زمستان يخ می بندد. انواع بوته‌ها، درختان تنومند بيد، گياهان و گل های زيبای پيرامونی، اطراف درياچه را به صورت يك پارك طبيعی شگفت‌انگيز در آورده است. زيبايی خيره كننده و چشم انداز های بديع درياچه سبب شده است هر ساله، با وجود سختی راه، انبوهی از مردم لرستان، استان های اطراف و ديگر نقاط كشور، با پای پياده يا سواره به ديدن درياچه و زيبايی های آن بروند و چند روزی از اوقات فراغت خود را درآن جا سپری كنند.


حیات وحش و مناطق حفاظت شده ی استان لرستان
پوشش گياهی استان لرستان شامل درختان و گياهان رستنی است. مهم ترين درختان موجود در اين استان عبارت اند از:بلوط، انجير كوهی، خاكشير، انگور، زالزالك وون، كيكم، گلابی وحشی، درخت بادام كوهی، كهكم، كی كوم، گل ختمی، گل بنفشه، درختان بنه، زبان گنجشك، كلين، هلونه، گيلاس وحشی، ارزن، كنار، درخت گز، آلبالو وحشی.
هم چنين گياهان رستنی استان لرستان شامل موارد زير است: گل گاو زبان، آويشن، گل ختمی، گون، گياه اسپند، شيرين بيان، قارچ، گون، كتيرا، شاتره، پونه، گياه بن سرخ كه همگی خاصيت دارويی و صنعتی دارند. گياهان آرونه، گل زرد، ريواس، پسته كوهی، كاسنی خاصيت دارويی دارند.
جاذبه های فرهنگی استان لرستان
جاذبه های فرهنگی استان لرستان که شامل صنایع دستی، موسیقی، نمایش های محلی و لباس های رنگارنگ می شود از غنی ترین و مهم ترین جاذبه های گردشگری این منطقه به شمار می آیند. صنایع دستی یکی از قديمی ترین فعالیت های بشری و یکی از قابل توجه ترین جاذبه های فرهنگی محسوب می شوند و صنايع دستی استان لرستان نیز از جمله جاذبه های مهم فرهنگی این منطقه بوده و محصولات تولیدی گویای روحیه هنری مردم این دیار است. موسيقی جزء جدایی ناپذیر مراسم های محلی در استان لرستان است ضمن آن که لباس های محلی رنگارنگ زنان و لباس های خاص مردان این خطه؛ فقط نماد هويت فرهنگی و اجتماعی نبوده‎؛ بلکه یکی از دیدنی ترین جاذبه های فرهنگی استان است که همواره برای بازدیدکنندگان جالب توجه است.
صنایع دستی استان لرستان
صنايع دستي استان لرستان در سه نوع متمايز عشايري، روستايي و شهري قابل بررسي هستند. بيش تر توليدات صنايع دستي عشايري به مصرف خانوارها مي رسند و كم تر به بازار عرضه مي شوند. انواع صنايع دستي عشاير عبارت اند از: سياه چادر، چيت، قالي و گليم. صنايع دستي روستايي را قالي، گليم، رنگرزي و جاجيم بافي تشكيل مي دهند و عمده صنايع دستي شهري را نيز خراطي، ورشوسازي، قالي بافي و گليم بافي تشكيل مي دهد. هنرهای دستی هم چون بافت انواع قالی های محلی، گليم، جاجيم، حرير بافی، کرباس بافی، چوقای محلی، پشتی، خورجين، سياه چادر، نمکدان، سفره، ريس، خور، كلاه، دستكش، پلاس، کمچه دان، جل، بافت حور و طناب، نمد مالی، کلاه مالی، تخت کشی، منبت کاری، خاتم کاری، قفل سازی، صنايع فلزی و دستی مانند اسلحه سازی، گيوه دوزی، ريسندگی پشم و مو، منجوق دوزی، پولک دوزی، لچک دوزی، قفل سازی و انواع بافته های خانگی نظير كلاه نمدی - که توليد آن ها به طور عمده برای مصارف خانوارهای عشايری و روستايی صورت می گيرد- عبا، نمد، گهواره و كوبه درب اشاره كرد. صنعت كليچه و كلاه و جليقه و يا پونچه بافی نيز همواره در ميان عشاير و نواحی اطراف آنان رايج بوده است.
جاذبه های اجتماعی استان لرستان
جاذبه های اجتماعی استان لرستان بخش دیگری از دیدنی های این منطقه را تشکیل می دهند. لباس های محلی و رنگارنگ عشایر منطقه، شیوه‌ي ییلاق و قشلاق آن ها در پهنای این سرزمین و صنایع دستی هنرمندانه و آداب و رسوم خاص آن ها همواره برای بازدیدکنندگان و گردشگران اجتماعی و فرهنگی جذاب و دیدنی است. فضاهای عشایری استان لرستان در میان دشت‌ها، دامنه كوه‌ها، صخره‌ها و در مسیر جاده های اصلی و فرعی جای گرفته‌ و موجب جلب هر بیننده غیربومی می‌ شوند. جشن ها و عیدهای مختلفی که در محدوده این استان برگزار می شوند، به همراه انواع غذاهای محلی نیز از دیگر جاذبه های اجتماعی منطقه لرستان به شمار می آیند.
رودخانه ها، چشمه هاو آبشارهای استان لرستان
با توجه به ارتفاعات زاگرس و منابع آبی اين مناطق رودهای متعددی در استان لرستان جاری هستند. مهم ترين اين رودها عبارت اند از: رودخانه سزار، بختياری، سيمره، كشگان، آب افرينه، آب اميران، آب چنار، آب چولهول، آب سرده، آب زال، آب گل گل، آب هوميان، افرينه، باد آور، بالا رود، تخت چان، تنگ بهرام کش، توده رود، جزمان رود، چشمه سفيد، چم زکريا، چمشک، خاوه، خرم آباد، دره ديالی، دره نسب، دره وندی، دری گر، دمدم، روبه، زال، سراب رفتخان، کاکارضا، کرناس، کول هزاری، کومير، کهمان، گابان، گدار پهن، گزرو، ماديان رود، مازو، مونگره، هر رود، آب پسير، آب تنگوله، آب زز، آب سرخ، آب سفيد، آب واسک، انوج، جوب اليگودرز، چم چيد، خاک بتيه، دره دايی، دره دزدان، دره لکو، سرخاب، سر کول، شباندر، شصت ماهرو، شعباندر، عسلشاه، قليان، کاکلستان، کلک، کول چنگر، گهر رود، مار بره، مأمون، ورسندان، آب سرده، آب گورکش، آب ملاير، بياتون، حرم آباد، ماربره،
استان لرستان منطقه ی آبشارها و چشم اندازهای رودخانه ای است. مهم ترين آبشارهای استان لرستان عبارت اند از: آبشار شوی، آبشار چكان، آبشار تاف (نوژيان)، تله زنگ، آب سفید، وارک و قلعه خان جان که به هنگام ریزش رودخانه ها از ارتفاعات بلند پدید آمده و مناظر بسیار زیبایی را به وجود می آورند.
در استان لرستان، چشمه های زيادی در مناطق آهكی جريان دارند. مناطق پيرامون اين چشمه ها بسيار زيبا و جزو جاذبه های ديدنی و طبيعی منطقه به شمار می آيند و می توانند به صورت گردش گاه هايی ارزشمند، مورد بهره بردرای قرار گيرند. مهم ترين اين چشمه ها عبارت اند از: چشمه سياب، نايی، چشمه های آب ارم (گلستان)، آب گرداب دارابی، آب اراز، كيان، هفت چشمه، دره خونی، اسل مساله بيك، چشمه قلقلی .
هم چنين تعدادی چشمه آب معدنی در استان وجود دارد كه آب آن ها بيش تر برای درمان بعضی از بيماری های پوستی مصرف می شود و عبارت اند از: چشمه های گوگردی گراب، گرخوشاب، و ايلرد. در استان لرستان، بيش از ده ها سراب كوچک و بزرگ وجود دارد اين سراب ها كه مظهر رودها و چشمه های بزرگ هستند و از قابليت های گردشگاهی ويژه برخوردارند كه مهم ترين آن ها را سراب چنگالی و سراب كيو تشکیل می دهند.