صنايع دستي وآثارچوبي تزييني زيباي كرمان(2) (805 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است) (771 بار خوانده شده است)  صنايع دستي وآثارچوبي تزييني زيباي كرمان(2)
85/11/29
سازسازی
سازندگان ساز در کشور ما واقعاً مظلوم واقع شده اند در صورتی که بخش مهمی از هنر نوازندگان خوب و چيره دست، در ساز خوبی نهفته است که دستهای هنرمند سازندة ساز آن را آفريده، و همانطور که نوازندة هنرمند و شورآفرين به جماعت مشتاق و علاقمند معرفی می شود، بايد سازندگان چيره دست و توانای ساز نيز از شهرت و ناموری بهره مند گردند.« محمد حسين نوحی » (متولد 1280 ه.ش. و متوفی به سال 1378 ه.ش. ) در توليد آثار چوبی بسيار ماهر بود و در ساخت ساز از جمله تار، سنتور و ويلن تبحر داشت و تاری که وی می ساخت در تمام ايران شهرت داشت.
مرحوم « احمد فغان » نيز از ديگر هنرمندان سازنده ساز کرمان بوده است.
استاد « حسين مسعود » از بهترين سازندگان ساز در کرمان می باشند که درنوازندگی انواع سازها تبحر دارند، کتاب « گام به گام با هنر ساز سازی موسيقی ايران » که درحال چاپ است مشتمل بر تجربيات 60 سالة وی در هنر ساز سازی است.
ايشان 14 عدد از بهترين سازهای ساخت دست خود و تجهيزات ساخت ساز را به ميراث فرهنگی کرمان اهداء نموده که در « باغ موزة هرندی » در موزه ای به نام استاد نگهداری می شوند.
گلیم بافی
گليم شيريکی پيچ:
«شيريکی پيچ» نامی است که بافندگان عشاير و روستايی کرمان بر نوعی از گليم گذاشته اند. در اصطلاح بومی شيريکی پيچ بيشتر به گليم سوزنی معروف است.
نام شيريکی پيچ به قولی از شريکی پيچيدن دو تار با هم و به نقل قول ديگری از شريکی کار کردن دو يا چند بافنده آمده است.
برای بافت شيريکی پيچ از چله (تار) خامه ، پود کلفت و در برخی مناطق پود نازک استفاده می شود. شيريکی پيچ گليمی تمام پشمی است که کليه الياف اعم از چله ، خامه ، پود پشمی هستند. بافت اين نوع گليم به اندازه قالی مشکل و وقت گير است.
وسيلة بافت دار گليم بافی افقی ويا عمودی است. گره زدن در شيريکی پيچ بر دو نوع است: گره متن و گره آب دوزی.
پس از اتمام گره زنی هر رديف پودگذاری انجام و بين پود و گره ها درگيری ايجاد می شود. نقوش شيريکی پيچ بنابر امکانات خاص خود از محدودة هندسی بالاتر می رود و گاه توازن و هماهنگی را از ترکيب نقوش غيرمتقارن بدست می آورد.
اساس کار بافندگان شيريکی پيچ «دار» است که شامل دو تير چوبی يا فلزی موازی با هم است و دو تير ديگر بطور عمودی به ابتدا و انتهای آن متصل شده و روی هم چهارچوبی مستطيل شکل بوجود می آورند و چله ها قسمت سر دار و زير دار را دور می زنند. در ميان چله ها و عمود بر آنها دو چوب يکی بنام «گُرد» و ديگری بنام «پس گرد» قرار می گيرند. قيچی ، چاقو و دفتين از ديگر ابزار بافت است.
در منطقه بافت و توابع آن از شاخ حيوان برای پس و پيش کشيدن گرد استفاده می شود و البته شايان ذکر است استفاده از شاخ در دارهای افقی رايج می باشد. در بافت گليم شيريكي پيچ از نخ بسيار نازك (جهت استفاده براي پود نازك گليم) پشم(براي بافت گليم و چله كشي و پود كلفت) ، کرک و ابريشم (بافت گليم) استفاده می شود. شيريکی پيچ گليم تمام پشم است. از نخ پشم برای تاروپود و خامه استفاده می شود. گاهی نيز از نخهای ابريشم رنگی در کنار نخ پشمی برای خامه استفاده می شود.
بافت اين گليم از نوع «پودگذاری» است و چون نحوه پيچش خامه به دور تار در گليم شيريکی گره هايی که در بافت
شيريکی پيچ رايج است ، عبارتند از:
1- گره متن: گره متن پود از زير دو تار بيرون آورده می شود سپس از روی آنها گذشته و به همين ترتيب از زير و روی تارهای ديگر هم می گذرد.
2- گره آب دوزی: در اين نوع گره پود از روی دو تار عبور کرده از زير دو تار برگردانده می شود و مجدداً از زير و روی همان دو تار عبور می کند. پس از سفت شدن گره قسمتهای اضافی به پشت گليم برده می شود. اين گره نسبت به گره متن از ضخامت بيشتری برخوردار است. زيرا پود دو بار به دور نخهای تار پيچيده می شود. عمل پودپيچی و ايجاد گره گاه از سمت راست و گاه از سمت چپ صورت می گيرد.
شيوه بافت در گليم شيريکی پيچ رج به رج است که بعد از اتمام هر رج عمل پودگذاری توسط پودی نازک انجام می گيرد. اين پود همانند پود قالی تاثيری در به وجود آمدن نقوش گليم ندارد وتنها باعث استحکام و مانع از تداخل گره های هر رج می شود. در بافت و توابع آن ، اين گليم به صورت دو پود بافته می شود.
|
