[1]كمخوابي و اثرات مخرب آن بر سلامتي
85/11/18
كمخوابي در همه جهان به مشكل بزرگي تبديل شده است. بسياري از مردم ساعات طولاني در روز مشغول به كار هستند و ناچار بايد چيزي را در زندگي قرباني كنند. متأسفانه اولين چيزي كه به دليل حجم زياد كارها قرباني ميشود خواب است. چه بسا بيدار ماندن و انجام كارهاي ناتمام آسانتر از روبهرو شدن با عواقب ناگوار ناتمام گذاشتن آنها باشد. اما بايد پذيرفت كه اين كار گاهي نتيجه معكوس به دنبال دارد و هرچه فرد از خوابش بيشتر ميزند در انجام كارش ناموفقتر ميگردد.
كمخوابي به اين معناست كه فرد به طور مرتب كمتر از ميزان مورد نيازش بخوابد. اكثر افراد به 6 تا 9 ساعت خواب در روز نياز دارند. اين در حاليست كه مشغوليتهاي كاري موجب ميشود اين ميزان به 3 تا 6 ساعت كاهش پيدا كند. بديهي است كه اين ميزان خواب بسيار كمتر از نياز طبيعي بدن است. در نتيجه بدن جهت بازيابي قواي خود براي روز بعد، زمان كافي را در اختيار ندارد و از آنجا كه در روز گذشته هم فشار زيادي متحمل شده است به مراتب در وضعيت بدتري قرار ميگيرد.
فردي كه خوابش كافي نيست صبحها احساس خستگي يا كوفتگي ميكند. واكنشهاي فرد كند ميشود و قدرت تمركزش كاهش مييابد. در اين حالت انجام كارها براي او دشوارتر از گذشته ميشود. براي نمونه اگر فردي در گذشته و در شرايط خواب كافي قادر بوده به خوبي روي كارش تمركز كند و گزارشي را در عرض يك ساعت و نيم بنويسد، اكنون براي نوشتن آن حدود سه ساعت وقت لازم دارد. چرا كه بيشتر اين زمان صرف تمركز دوباره بر متن يا تلاش براي درك محتواي آن ميگردد. همچنين در اثر كمخوابي شفافانديشي فرد از بين ميرود و در درك مسائل با مشكل مواجه ميشود.
نداشتن خواب كافي موجب ميشود بدن فرد نتواند در مطلوبترين حالت خود عمل كند. در نتيجه هر حركتش نيازمند انرژي مضاعف است كه به خستگي بيشتر بدن منجر ميشود. در اين حالت انجام برخي از كارها براي فرد كاملاً غيرممكن به نظر ميرسد. همچنين سيستم دفاعي بدن تضعيف ميشود زيرا بدن بايد براي بيدار ماندن تلاش كند. در اين حالت فرد مستعد بيماري ميشود و در صورت ابتلا بيمارياش وخيمتر و زمان بهبودش طولانيتر ميگردد. اين وضع تا زمانيكه صرف انرژي مضاعف و تمركز اضافي بر فعاليتهاي روزمره متوقف نشود ادامه دارد و بدن نميتواند با ويروسها و باكتريهاي موجود در محيط مبارزه كند.
يادآوري اين نكته ضروري است كه خواب از دست رفته هيچگاه جبران نميشود. همچنين تحقيقات انجام شده نشان ميدهند كمخوابيهاي دائمي از طول عمر فرد ميكاهد. بنابراين توصيه ميشود افراد بعد از ظهرها چرت كوتاهي به مدت 15 يا 20 دقيقه بزنند. حتي استراحتي كوتاه يا در صورت امكان زودتر خوابيدن هم مفيد است. اما چنانچه هيچ يك از اينها برايتان امكانپذير نيست، سعي كنيد وظايف و كارهايتان را طوري تنظيم كنيد كه در طول هفته تقسيم شود تا بتوانيد بيشتر بخوابيد. علاوه بر اين تعيين ساعات خواب و بيداري منظم و ثابت در تنظيم كار بدن و كاهش ميزان خستگي موثر است. سعي كنيد براي دوري از اثرات مخرب كمخوابي حداقل 6 ساعت در شبانهروز بخوابيد.
بسياري از مردم توقعات و خواستههاي نامعقولي از خود دارند. اين افراد 18 ساعت به طور مدام و بيوقفه كار ميكنند. بديهي است كه اين گونه افراد با 6 ساعت خوابيدن نميتوانند قواي خود را براي روز بعد به طور كامل بازيابند. بنابراين با آگاهي از اثرات مخرب كمخوابي بايد در جهت مراقبت از سلامت جسمي خود بيشتر تلاش كنيم.