نانوغذاهاي ايمن و بيخطر(1) (956 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است) (437 بار خوانده شده است)  نانوغذاهاي ايمن و بيخطر(1)
85/11/03
خلاصه
اختراعات فناوري نانو در محصولات غذايي منجر به ورود محصولات جديد و بديعي به بازار شده است.در طي چند سال اخير فناورينانو به عنوان جزء مهمي از صنعت غذا تبديل شده است. شرکتهاي مطرح در صنايع غذايي به تحقيق و توسعه در اين زمينه پرداختهاند و انتظار ميرود اولين موج محصولات در آينده نزديک به بازار وارد شود. اين مقاله نگاهي به تلاش چند شرکت در زمينه نانوغذاهاست که خوانندگان را با قسمتي از پيشرفتهاي جديد در اين عرصه آشنا ميکند.
متن
در طي چند سال اخير فناورينانو به عنوان جزء مهمي از صنعت غذا تبديل شده است. شرکتهاي مطرح در صنايع غذايي به تحقيق و توسعه در اين زمينه پرداختهاند و انتظار ميرود اولين موج محصولات در آينده نزديک به بازار وارد شود. البته اين تنها شروع است و يقيناً فناورينانو در اين عرصه راهي طولاني در پيش خواهد داشت. بنابر يک پيش بيني اقتصادي به وسيله تحليل گران، بازار نانوغذاها از 6.2 ميليارد دلار فعلي به 7 ميليارد دلار در سال آينده و به 4.20 ميليارد دلار در سال 2010 خواهد رسيد .
فناورينانو ميتواند در خط توليد به منظور ايجاد ريزحسگرها و ماشينهاي تشخيص بهکار رود و توليد غذاهاي فاقد آلودگي را تضمين کند. اين نانوابزارها در تشخيص ميکروبهاي مضر و تعيين زمان ماندگاري محصول نيز کاربرد دارند و به مديران در اتخاذ تصميمات راهبردي مانند انتخاب بهترين روش حمل و نقل و انبار محصولات کمک ميکنند. به گفته کامپرز، مدير برنامه بيو فناورينانو در دانشگاه واخنينگن، استفاده از فناورينانو به منظور تضمين کيفيت فرآوردههاي غذايي، يقيناً به نفع مصرفکننده است؛ البته نانوحسگرها و تشخيصدهندههاي روبوتيک فعلاً فقط در مراکز تحقيقات بهکار ميروند، اما پيشبيني ميشود اولين سري اين ماشينها در طي 4 سال آينده در محصولات غذايي ظاهر شوند .
در حال حاضر شرکتهاي زيادي مانند Nestle، Food،Hershey، Keystone و Unilever مشغول كار روي نانوغذاها هستند.
گزارش شده است Nestle و Unilever امولوسيونهايي از نانوذرات را کشف کردهاند که باعث يکنواختتر شدن بافت غذا شده، و ميتوان در توليد محصولاتي مانند بستني از آنها استفاده كرد. ديگر پروژههاي اين شرکت، کار روي نانوکپسولهايي حاوي غذاهاي غني شده است که مواد مغذي و آنتي اکسيدانتها را به تدريج به بخشهاي خاصي از بدن تحويل ميدهند. اين فناوري موادغذايي قديمي را به ذراتي در ابعاد نانو تبديل ميکند که در داخل بدن رها شده و به خوبي جذب ميشوند. اين فناوري در غذاهاي جديد کاربرد زيادي خواهد داشت.
يکي ديگر از شرکتهاي پيشگام در توسعه نانوغذاها، شرکت Kraft است که با تأسيس کنسرسيوم نانوتک (Nanotek) در سال 2000 اولين گامهاي ورود فناورينانو به صنعت غذا را برداشت. اين کنسرسيوم مجموعهاي از 15 دانشگاه و آزمايشگاههاي تحقيقاتي ملي است و بيشتر در زمينه تهيه انواع غذاهاي تعاملي و فرآوردههاي نوشيدني فعاليت ميکند که با ذائقه و نيازهاي فردي مصرف کننده سازگار باشد و دامنه وسيعي، از نوشيدنيهاي تغيير رنگدهنده تا غذاهاي جديد سازگار با حساسيت مصرفکننده (يا نيازهاي تغذيهاي او) را در برميگيرد. فعاليت ديگر اين شرکت، تهيه نانوفيلترهايي است که مولکولها را بيشتر بر اساس شکل و نه بر حسب اندازه غربال ميكنند، و اين مسئله تفكيك اجزاي خاصي از يک فرآوده، حتي در دست مصرف کننده را امكانپذير ميسازد.
از ديگر اهداف اين شرکت، کار روي بستهبنديهاي هوشمند غذايي است. از نانوحسگرهايي که به رهايش مواد شيميايي ناشي از فساد غذاها حساس هستند ميتوان در بستهبنديهاي هوشمند استفاده كرد، تا به محض شروع خراب شدن غذا، رنگ بستهبندي تغييرکرده، به مشتري هشدار ميدهد. اين سيستم به مراتب دقيقتر و مطمئنتر از فروش با تاريخ مصرف است .
يکي ديگر از شركتهاي فعال در زمينه نانوغذا، NutraLease است که روي فناوري غذاهاي غني شده تحقيق کرده و جهت افزايش رهايش زيستي (Biodelivery) مواد غذايي، از نانوکپسولها استفاده ميکند. اين فناوري در نوعي روغن آشپزي بهکار برده شده است که از استرولهاي گياهي به منظور کاهش جذب کلسترول و کاهش خطر بيماريهاي قلبي استفاده ميکند. بر اساس گزارشي اين فرآورده باعث کاهش حدود 14درصد ازميزان کلسترول LDL ميشود. شركت Oil Fresh از اجزاي نانوسراميکي در تهيه ماهيتابههاي رستورانها استفاده ميکند که باعث کاهش زمان سرخ کردن و مصرف روغن ميشود. استفاده از اين فرآورده به رستورانها اجازه ميدهد که از روغنهاي گياهي به جاي روغنهاي هيدروژنه استفاده کنند و در نتيجه ميزان چربيهاي ترانس کاهش يافته و غذاهاي سالمتري به دست ميآيد.
شركت ديگري به نام Voridian از ترکيباتImpern نانوکامپوزيت ها در ساخت بطريهاي پلاستيکي نوشيدنيها استفاده کرده است. Impern نوعي پلاستيک است که با نانوذرات خاک رس آميخته و پلاستيکهايي به سختي شيشه ولي محکمتر را به وجود آورده است، که نسبت به شيشه شکنندگي کمتري دارند. لايه نانوذرات بهگونهاي طراحي شده که فرار مولکولهاي دياکسيدکربن از نوشيدني و نفوذ مولکولهاي اکسيژن به درون نوشيدني جلوگيري كرده، در نتيجه باعث حفظ تازگي و افزايش زمان ماندگاري محصول ميشود.
يکي ديگر از شرکتهاي فعال در اين زمينه Nanocor است. اين شرکت مهمترين توليدکننده نانوکامپوزيت هاي پلاستيکي است. اين پلاستيکها ويژگيهاي ويژهاي از جمله ايجاد مانع بهتر براي جريان اکسيژن و دياکسيدکربن دارد، که منجر به افزايش زمان نگهداري محصولات نانوکامپوزيت پلاستيک مقاوم ميشود. همچنين اين پلاستيکها از پخش بو جلوگيري کرده، مانع جذب طعم يا ويتامينهاي موجود در غذا به وسيله بستهبندي ميشوند. به طور کلي طراحي مولکولي اين پلاستيکها بهگونهاي است که مقاومت محصولات را در برابر آتش و ثبات ساختار آنها را در برابر حرارت بهبود ميبخشد. به عنوان مثال اين مواد در سبدهايي براي جوشاندن مواد غذايي و بستهبنديهايي براي استفاده در مايکروويو کاربرد دارد. نانوکامپوزيتهاي پلاستيکي در بستهبندي هاي جديد مواد غذايي نيز قابل استفاده هستند .
از ديگر محصولات کليدي، حسگرهاي بويايي الکترونيکي (بيني الکترونيکي) و هم خانواده جديدتر آنها حسگرهاي چشايي الکترونيکي (زبان الکترونيکي) هستند. اين وسايل از زبان و بيني انسان تقليد ميکنند با اين تفاوت كه نسبت به طعمها و بوهاي ناچيز حساسيت بيشتري دارند.
|
