درباره استان کرمان

(3875 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است)
(1128 بار خوانده شده است)  

درباره استان کرمان

85/10/28
استان کرمان پهناورترين استان ايران است که در جنوب خاوري ايران واقع شده و از لحاظ تاريخي، سابقه سکونت در اين ناحيه به هزاره چهارم پيش از ميلاد مي رسد. گنجينه هاي فرهنگي، تاريخي و معماري ارزشمندي در گذر زمان دراين استان پديد آمده كه نمايان گر روند تاريخي و حيات اقتصادي ـ اجتماعي اين منطقه است. استان کرمان از اقتصادي پويا برخوردار بوده و در زمينه کشاورزي و انواع صنايع رونق به سزايي دارد. تنها شهر خشتي جهان (ارگ بم) متعلق به هزاره هاي پيش از ميلاد به اين خطه تعلق دارد و بازار بسيار زيباي شهر کرمان به همراه ده ها اثر باستاني، طبيعي و معماري در اين ديار وجود دارد که همواره گردشگران را مجذوب خود نموده و جلوه هاي جهانگردي اين منطقه را به نمايش مي گذارند.
مکان های دیدنی و تاریخی
مكان هاي ديدني و تاريخي استان كرمان عبارتند از: كوير لوت, رودخانه هليل رود, كوه هاي هزار, جوپار, لاله زار, باغ بالا, خيبر, قبله, ارگ بم, خرابه هاي شهر كمادين, گنبد جبليه, مقبره خواجه اتابك, قلعه قهقه, قلعه كهنه, گنبد مشتاقيه, مسجد ملك, مسجد جامع, مسجد امام, قلعه سودك, گورستان دژيمند, باغ شاه زاده ماهان, مزار شاه نعمت الله ولي, قلعه ستگ, زيارت گاه شاه زاده حسين, حمام گنج علي خان, مجموعه وكيل, مجموعه ابراهيم خان, ميدان گنج علي خان, مسجد چهل ستون, آتشكده شاه فيروز, قلعه اردشير, قلعه دختر, موزه سكه, قلعه راين, ارگ جديد بم, گنبد سبز, تخت دريا قلي بيك و بازار كرمان.
بالا
صنايع و معادن
صنايع استان کرمان به دو دسته صنايع دستي و ماشيني تقسيم مي شوند. صنايع دستي شامل شال، پته و ترمه است كه به غير از پته دوزي باقي از رونق سابق برخوردار نيستند. صنايع دستي كارگاهي چون: قالي بافي، جاجيم بافي، گليم بافي و خورجين بافي از صنايع رايج اين استان به شمار مي رود. صنايع ماشيني استان به سه دسته كارگاهي كوچک، متوسط و بزرگ تقسيم مي شوند كه از اين صنايع مي توان سيمان، خانه سازي، نوشابه سازي، قند، ذغال سنگ و مس كه معروفيت جهاني دارد را نام برد. معادن استان در تامين مواد اوليه مورد نياز صنايع كشور نقش ارزنده اي بر عهده دارند. معادن سرشار آهن، ذغال سنگ، مس و ديگر فلزات چرخ هاي صنعت استان و كشور را به گردش در مي آورند. معادن ذغال سنگ قسمتي از نياز كارخانه ذوب آهن اصفهان را تامين مي كنند. منابع مس سرچشمه كرمان كه به گواهي كارشناسان از غني ترين و خالص ترين معادن مس درجهان به شمار مي رود، از مشخصه هاي ويژه اقتصادي استان کرمان محسوب مي شود.
از نظر اقتصادي منطقه ويژه و آزاد تجاري سيرجان اهميت استان كرمان را افزايش داده است. اين منطقه ويژه صرف نظر از تاثيراتي كه در توسعه اقتصادي كل استان داشته، ‌از ديدگاه توسعه جهانگردي نيز اهميت زيادي دارد. سيرجان گذرگاه اصلي انتقال كالا به كشورهاي خاور ايران و هم چنين اروپا و خليج فارس بوده و مسير رفت و برگشت كليه كالاهاي تجاري از بندر شهيد رجايي هرمزگان به كشورهاي آسياي ميانه، قفقاز و روسيه است. در واقع اين شهر محل اتصال كليه محورهاي ترانزيتي و حمل و نقل كالا از جنوب به شمال، خاور و باختر ايران و ساير كشورهاي شمالي، خاوري و باختري اروپا و خليج فارس است. راه ترانزيت اصلي زميني (جاده اي و ريلي) از طريق بندر شهيد رجايي به استان هاي بزرگ و صنعتي كشور(كرمان ـ فارس‌ ـ يزد)، از مسير اين شهرستان و منطقه ويژه اقتصادي عبور مي كند. اين منطقه به عنوان يك قطب اقتصادي ويژه بر بستر مزيت هاي باراندازي، در ساختار اقتصادي استان كرمان نقش و موقعيت قابل توجهي را احراز كرده است و در آينده نيز بر اهميت اين جايگاه اقتصادي افزوده خواهد شد.

بالا
وجه تسميه و پيشينه تاريخي
نام كرمان در دوره هاي قبل از اسلام،‌ «بوتيا» و «كارامانيا» بوده است. برخي عقيده دارند كه كرمان دگرگون شده كلمه «كريمان» است و عده اي نيز آن را مشتق از «كارمانيا» قديم به معني «جايگاه دلاوري و نبرد» ذکر مي کنند. در حالي که تواريخ عرب و يهود، «كرمان» را فرزند هيتال يا هپتال از نبيره هاي نوح مي دانند، كتب فارسي از طهمورث به عنوان جد وي ياد مي کنند. هرودوت از شش نژاد فارسي نام مي برد كه يكي از آن ها «گرمانيان» است. مركز كرمان را در قديم «گواشير» و «بردشير» مي خواندند. «گواشير» در اصل «كوره اردشير» يعني شهر اردشير بوده که به تدريج «گواشير» شده است.
از لحاظ تاريخي سابقه سكونت و استقرار انسان در ديار كرمان به هزاره چهارم قبل از ميلاد مي رسد. اين منطقه يكي از قديمي ترين نواحي ايران به شمار مي رود و در گذر زمان، گنجينه هاي فرهنگي، تاريخي گرانبهايي در آن پديد آمده است كه نمايان گر روند تاريخي و حيات اقتصادي ـ اجتماعي آن است. وجود هر فضاي تاريخي در كرمان بيان گر بخشي از زوايا و ابعاد زندگي مردم و حكومت هاي اين مرز و بوم مي باشد. تاسيس و تخريب، مرمت و انهدام، همه نشان گر حيات پر جنب و جوش اين ديار ناشناخته است. کمي آثار تاريخي كرمان در مقايسه با شهرهايي چون اصفهان و شيراز به دليل آسيبي است كه حوادث ناگوار تاريخ در اين منطقه پديد آورده است. همين معدود آثار نيز نشانه توانايي، پايداري و كوشش هاي مردم اين خطه از كشور است.

بالا
مشخصات جغرافيايي
استان كرمان در جنوب خاوري ايران واقع شده و از شمال با استان هاي خراسان و يزد، از جنوب با استان هرمزگان، از خاور با سيستان و بلوچستان و از باختر با استان فارس همسايه است. اين استان از نظر جغرافيايي بين 55 درجه و 25 دقيقه تا 32 درجه ي پهناي شمالي و 26 درجه و 53 دقيقه تا 29 درجه و 59 دقيقه ي درازاي خاوري از نصف النهار گرينويچ قرار گرفته است. استان كرمان يکي از پهناورترين استان هاي ايران است که حدود 11 درصد از خاک ايران را در بر گرفته است. اين استان يكي از مرتفع ترين استان هاي كشوربوده و شهرستان بافت آن با 2250 متر ارتفاع از سطح دريا مرتفع ترين شهرستان استان است. ميزان بارندگي به حدود 120 ميلي متر در سال مي رسد.


کشاورزي و دام داري
با توجه به شرايط اقليمي و ميزان منابع آب و موقعيت اجتماعي و روش كشت زمين ها، استان كرمان را به سه منطقه كشاورزي تقسيم مي کنند:
ـ مناطق كشاورزي خشک و كويري (رفسنجان، زرند، سيرجان و …)
ـ مناطق كشاورزي معتدل كوهستاني(بافت، بردسير و …)
ـ مناطق كشاورزي گرمسيري (بم، جيرفت، كهنوج و …)
ازمهم ترين محصولات كشاورزي اين استان مي توان گندم، جو، سيب زميني، پسته، حنا، وسمه، زيره، پنبه و چغندر قند را نام برد. دركرمان انواع محصولات سردسيري شامل گردو، بادام، گلابي، هلو، آلبالو، آلو، گيلاس و سيب درختي و هم چنين محصولاتي از قبيل مركبات (پرتقال، ليمو شيرين، ليمو ترش، نارنگي، نارنج و گريپ فروت) و خرما توليد مي شود. اين گونه محصولات در مناطق بم، جيرفت، شهداد و در جنوب خاوري شهرستان بافت كشت مي شوند. مركبات شهداد مرغوبيت خاص وشهرت خوبي در ايران دارند.از استان كرمان بيش از 95 درصد محصول پسته ايران به دست مي آيد و اين استان بيش از 5/87 درصد از باغات پسته كشور را به خود اختصاص داده است. در ميان شهرستان هاي استان كرمان كه باغ پسته دارند، رفسنجان با بيش از 70 درصد کل توليد پسته و تعداد باغ پسته، رتبه اول را دارا ست. دام پروري به سه روش روستايي، عشايري و صنعتي صورت مي گيرد. با اين همه به علت خاک نه چندان حاصل خيز منطقه و محدوديت مراتع سرسبز، دام پروري از رونق بالايي برخوردار نيست
جاذبه های طبیعی استان کرمان
استان كرمان با توجه به ويژگی های طبيعی خود از دشت های مرتفع و فضاهای كويری گسترده ای برخوردار است كه برخی از آن ها هم چون دشت ها و مناطق ييلاقی، مورد استفاده وسيع گردشگری قرار می گيرند و برخی ديگر هم چون فضاهای كويری مورد استفاده ی تورهای کویری در صنعت گردشگری ایران قرار می گیرند. استان کرمان در کنار کویر بی انتهای خود و زیبایی های کویر از مناطق خاص ییلاقی و چشم اندازهای زیبای زمین شناسی نیز برخوردار است. در این منطقه می توان چشم اندازهایی را دید که در دیگر نقاط کم تر یافت می شود. تپه يا رشته کوه های ماسه ای (تلماسه) كه بر اثر وزش باد و جابه جا شدن ماسه ها پديد آمده و شكل و اندازه آن ها بر اثر وزش باد مدام در حال تغيير است؛ از جذاب ترین اشکال ژئومورفولوژی استان کرمان به شمار می روند. آب و هوای كوير برای نيمی از سال مطلوب است و کوهستان های استان نیز برای نیمی دیگر از سال. کویر شهداد همواره جاذب محققین، پژوهشگران و عاشقان طبیعت است. سکوت زیبا، آسمان بی انتها، شب های آرام، لایه های نمکی، قله های مرتفع و برف گیر هزار، دریاچه ی زیبای هامون، چشمه های متعدد آب معدنی، نخل زارهای بم و ده ها عارضه ی طبیعی و متفاوت با یک دیگر در استان کرمان یک جا جمع شده و محل مناسبی برای گردشگری طبیعی در استان کرمان به وجود آورده اند.
» رودخانه ها، چشمه هاو آبشارهای استان کرمان
مهم ترين رودخانه اين منطقه هليل رود است كه شاخه های مهمی مانند زردشت از گوهر، بافت از لاله زار، رابر از الفتح (شاه كوه)، طيل از كوه هزار و اسفندقه از ارتفاعات اسفندقه به آن می پيوندند و پس از مشروب نمودن جيرفت و شهرستان كهنوج وارد هامون جازموريان می شود. پوشش گياهی اين حوزه ی آب ريز قابل توجه بوده و به علت وجود دايمی برف كوه های نام برده، آب دايم دارد. مهم ترين قابليت تفریح گاهی آن اطراف و درياچه پشت سد جيرفت است كه استفاده های گردش گاهی دارد.
رودخانه های ديگر اين استان عبارت اند از : آب بخشا در برد سير، راور در منطقه راور، خبر در منطقه خبر بافت، رود خانه تنگوييه (پلنگی) در سير جان، ابراهيم آباد، اندوهجرد، آب باريک، آبشور اسفندقه، و.......چشمه های آب معدنی این منطقه نیز از مهم ترین جاذبه های گردشگری طبیعی ناحیه به شمار می آیند. در مناطق مختلف استان کرمان چشمه های زیادی پراکنده شده اند که عبارت اند از: چشمه حسين آباد، راين، چشمه قلعه عسكر، چشمه آب معدنی قاسم آباد، چشمه معدنی ته خاتون، چشمه معدنی غرغره ( باب ترش)، چشمه آب معدنی ابارق، چشمه آب معدنی بوجان، چشمه معدنی رضا آباد، چشمه آب معدنی پاچنار، چشمه آب معدنی بيشه، چشمه حسين آباد، چشمه های معدنی آباد آوران، چشمه های آب معدنی اختيار آباد، چشمه آب معدنی گلی آونگ، چشمه آب معدنی حوض نو، چشمه آب معدنی باب تنگل (قدمگاه)، چشمه آب معدنی بفرا، چشمه آب معدنی حوض باد و... (توضیح مفصل و اطلاعات کامل تر درباره هر یک از چشمه ها و رودخانه های یاد شده در شهرستان های مربوطه به طور کامل آورده شده است)
مناطق توریستی - طبیعی خاص استان کرمان
روستای ميمند واقع در استان كرمان تنها يک نمونه از جاذبه‌های گردشگری خاص استان است. اين روستای باستانی از معدود موارد معماری صخره‌ای است كه به شكلی گسترده در تمامی ساختار روستا استفاده شده است. نمونه‌های معماری صخره‌ای هر چند كه در ديگر كشورها نيز به طور معدودی به چشم می خورند؛ اما هيچ كدام جاذبه‌های فرهنگی، تاريخی و گردشگری ميمند را ندارند. به عنوان نمونه مهم ترين شاخصه اين روستا در مقايسه با مواردی چون دهكده كاپادوكيه‌ی تركيه، مسكونی بودن واحدهای صخره‌ای ميمند است كه اين خصوصيت در سايت‌های مشابه ميمندكم تر دیده می شود. ییلاق ماهان، کویر زیبای شهداد، بیابان های حاشیه شهرها، ییلاق جوپار، ییلاق راین، دریاچه ی هامون جازموریان، ییلاق کوه پایه، قله ی زیبای هزار، ییلاق ده بکری، ییلاق مسکون، ییلاق دلفارد، ییلاق درهزار، ییلاق رابر، باغ سنگی، ییلاق بنان، ییلاق اسفندقه، روستاهای پراکنده شده در دامان کوه های سر به فلک کشیده همراه با مناطق در برگیرنده ی چشمه های آب معدنی از جمله مناطق توریستی – طبیعی خاص استان کرمان به شمار می آیند که قادر به جذب گردشگران و دوست داران طبیعت هستند.
جاذبه های اجتماعی استان کرمان
هر يک از جوامع ايرانی؛ از جاذبه های اجتماعی خاص خود برخوردار هستند. شيوه معيشت عشاير، جشن ها و آيين های سنتی و باستانی، غذاهای محلی، شيرينی های خانگی و آداب و رسوم حاكم بر مراسم های مختلف از جمله جاذبه های اجتماعی مناطق مختلف ايران هستندكه همگی برآيند شيوه زندگی اجتماعی مردمان هر ناحيه است. زيست بوم های عشايری از فضاهای جالب توجه استان كرمان است كه می تواند در خدمت توسعه گردشگری قرار بگيرد. در استان کرمان همانند دیگر مناطق ایران جشن ها و آیین ها به سه دسته ی ملی، محلی و مذهبی تقسیم می شوند که در میان جشن های ملی؛ نوروز باستانی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. استان کرمان همانند ساير استان های ايران؛ از انواع غذاهای سنتی و خوش طعم برخوردار است كه برخی از آن‌ها در مناسبت‌های ويژه و تعداد بسياری نيز به شكل عادی در طی سال تهيه می‌شود. استان کرمان در لايه های مختلف اجتماعی خود از جاذبه های كم نظير و زيبايی برخوردار است كه آشنايی با آن ها از مهم ترين ويژگی های گردشگری اجتماعی است.
ديدنيهاي استان
مسجد جامع كرمان
يكي از زيباترين مساجد كشور است كه داراي سر در رفيع صحن ايوان و شبستان مي باشد. تاريخ بنا، بر اساس كتيبه سر در اصلي، سال 570 هجري قمري است. ارزشمند ترين قسمت بنا كاشيكاري معرق و محراب و سر در شرق مسجد است.

مسجد گنج علي خان
مجموعه گنج علي خان كه مشتمل بر ميدان، مدرسه، كاروانسرا، حمام، آب انبار، ضرابخانه، مسجد و بازار است. در اين مجموعه چند كتيبه به چشم مي خورد كه نشاندهنده دقيق تاريخ بناي هر يك از اين مجموعه است.

حمام گنج علي خان
ورودي اين حمام در بازار جنوبي واقع شده است. اين حمام مجموعه اي زيبا از تلفيق هنر در معماري با فضايي مناسب مي باشد. حمام گنج علي خان اثري بديع با كاشيكاري ها، نقاشي ها، گچ بري ها، مقرنس كاريها و كادربنديهاي زيبا با بكار گرفتن سنگها و تزئينات بسيار ظريف در مسجد حدود گرمخانه تشكيل شده و در قسمت رختكن با ايجاد قرينه سازي در ايوانها و ايوانچه ها و ستون هاي سنگي بوجود آمده است.
مجموعه وكيل
مجموعه وكيل يكي از ديگر از ارزشمندترين يادگارهاي كهن است كه سال 1275 ه.ق بنا شده و شامل بازار، حمام، مسجد و كاروانسرا مي باشد.

آستانه ماهان
آستانه ماهان در 35 كيلومتري جنوب شرقي كرمان و در مسير راه كرمان- بم واقع شده است. موقعيت جغرافيايي اين شهرك زيبا كه در دامنه ارتفاعات قرار گرفته و وجود چشمه ها و آبهاي نسبتاً فراوان موجب آباداني اين بخش شده است.
آستانه از هنر معماري شش قرن اخير با فضاي معماري مقبول و باغ سازي بسيار و طراوات انگيز است. مجموعه آستانه شامل سردر و گلدسته ها، چله خانه و صحن مي باشد.
باغ تاريخي ماهان
باغ تاريخي ماهان باغ ”شاهزاده“ در شش كيلومتري ماهان قرار دارد. اين باغ داراي قسمتهاي مختلف از جمله عمارت شاه نشين و حمام است. از قسمتهاي ارزشمند باغ ماهان شبكه آبرساني و حوض هاي آب آن مي باشد.
ارگ بم
ارگ بم در شمال شرقي بم بر بالا و دامنه صخره هاي عظيم قلعه اي ماندگار را پي افكنده اند كه اهالي محل ارگش نامند. اين بناي سترگ شهر قديم بم است. سه طرف قلعه را باغ و خانه هاي مسكوني و زمين هاي كشاورزي فراگرفته است.


صنايع دستي و سوغاتي ها
صنايع دستي شامل قالي دستباف، شال بافي، پته دوزي، سراميك، محصولات مسي، چادر شب بافي، حصير بافي، نمد، گليم و …
سوغاتي مشهور پسته رفسنجان، معجون، حنا، زيره، كلمپه(نوعي شيريني)، مسقطي، سيرجان، سوهان، زرند، خرماي بم، بادام كوهي و گردوي بافت.


جاذبه های فرهنگی استان کرمان
جاذبه های فرهنگی استان کرمان که شامل صنایع دستی، موسیقی، نمایش های محلی و لباس های رنگارنگ می شود، یکی از غنی ترین و مهم ترین جاذبه های گردشگری این منطقه به شمار می آیند. فرهنگ استان کرمان متشکل از ترکیب فرهنگ های بلوچ، زرتشتی و کرمانی است. صنایع دستی از قديمی ترین فعالیت های بشری و از هنری ترین و قابل توجه ترین جاذبه های فرهنگی محسوب می شوند. قالی معروف ترین صنعت دستی استان کرمان است که بازتاب های روحی هنرمندان در طی زمان و پيش آمد حوادث در نظم‌های شكوه مندی كه بر آن خلق می كنند، نمايان گر است. آن چه به وضوح در طرح و نقش قالی‌های این منطقه ديده می شود؛ جای پای هنرهای ديگر است. لباس های محلی رنگارنگ زنان و لباس های خاص مردان این خطه؛ تنها نماد هويت فرهنگی و اجتماعی جامعه ی کرمانی ها نیست بلکه نشان دهنده ی هویت و تعلقات قومی آنان نیز هست و از این نظر همواره برای بازدیدکنندگان جالب ودیدنی است.
صنایع دستی استان کرمان
صنايع دستی استان کرمان از جاذبه های مهم فرهنگی و سوغاتی های با ارزش ایرانی است و محصولات تولیدی تبلور روحیه هنری و اصالت فرهنگی مردم این دیار است. قالی کرمان از شهرت جهانی برخوردار بوده و آوازه ی مرغوبیت آن تا دوردست ها رفته است. پته دوزی، مس تزیينی (قلم زنی روی مس)، گلیم بافی، جاجیم بافی و عريض بافی نیز از معروف ترین و مرغوب ترین صنایع دستی استان کرمان به شمار می روند.
قالی كرمان از گذشته های دور به عنوان نفيس ترين و ظريف ترين قالی ايران و جهان شناخته شده است. پشم توليدی در كرمان از كيفيت بسيار خوبی برخوردار بوده و مركز تهيه آن كرمان، بم و رفسنجان است. شهرت قالی كرمان در رنگ آميزی رنگ و طرح آن است. در تمايز و تشخيص قالی دو عامل طرح و رنگ بسيار موثر است و طرح و رنگ قالی كرمان يكی از نفيس ترين، زيباترين و خوش سبک ترين بافته های جهان است. قالی کرمان از شهرت داخلی و خارجی برخوردار بوده و سال های زيادی است كه در جهان از جایگاه ویژه ای برخوردار است.
در مورد طرح ها و نقش های قالی کرمان باید گفت: بی‌شک اوج تجلی اين هنر به زمان صفويان می رسد، تركيب های دل نشينی كه هنرمندان اين دوره از رنگ و نقش و نگاره بر روی قالی پديد آورده‌اند با آن همه شكوه و زيبایی هرگز فراموش نمی‌شود. گرچه ايران در طول تاريخ، چندين بار مورد هجوم بيگانگان قرار گرفته است، ليكن فرهنگ و سنت و مليت و هنر ايرانی هرگز دستخوش دگرگونی و رنگ ‌پذيری از اين مهاجمين بيگانه نشده و اصالت خود را با قدرت و عظمت حفظ كرده است.
برای قالی كرمان نقشه‌های خاص كرمان وجود دارد. البته تأثيرپذيری طرح‌های قالی كرمان را از نقشه‌های اصفهان مانند:شاه عباسی كه اوج طرح و نقشه در دوران صفويان، يعنی درخشان ترين دوران قالی در ايران و نيز نقشه شيخ صفی كه پويایی خاصی در بين طرح های قالی ايران دارند، نبايد از نظر دور داشت. بنابراين اگر در كرمان قالی‌بافان از نقشه‌های ديگری استفاده كنند، غيرمعمول و خارج از عرف خواهد بود. البته اين بدان معنی نيست كه در كرمان از نقشه‌های مناطق ديگر استفاده نمی‌شود، بلكه اين موضوع كم تر از جاهای ديگر اتفاق می افتد. درگذشته؛ بزرگان فرش‌بافی كه سرمايه‌گذاران و صاحبان كارگاه‌های بزرگ بودند، برای خود نقشه‌های خاصی داشتند و فرش‌های بافت آنان به سبب نقشه مخصوص شان به آسانی شناخته می شد و اين مسئله نوعی گواهی مرغوبيت بود.
در حال حاضر نيز در بعضی موارد اين رسم رعايت می شود. طراحان كرمانی معمولا حاشيه را كه مشتمل بر 5 نوار است طوری طرح می كنند كه حاشيه اصلی دو برابر پهنای حاشيه فرعی را داشته باشد.
آخرين رشته ی بيرونی حاشيه، شبيه نوار بسيار باريكی است كه اغلب به رنگ سرخ ميخكی بافته می شود.
قالی‌بافان كرمان در نقشه‌های خود بيش از هر چيز به نگاره‌های گل دار روی می آورند، علت اين امر شايد علاقه‌ای باشد كه مردم اين منطقه از گذشته‌های دور به گل دارند.
اشكال گوناگونی از گل آفتاب‌ گردان كه نشانه‌ای از آیین زرتشت است، در قالی های كرمان ديده نقشه های معروف قالی های استان کرمان عبارت اند از:
لچک ترنج، افشان با لچک ترنج، افشان سراسری بدون لچک ترنج، درختی، گنجشكی، نقشه آمريكایی يا باب آمريكا، نقشه كوپلن يا شكارگاهی، چمنی، اردبيلی ( آميخته‌ای از طرح‌های قالی اردبيل آذربايجان با تغييراتی مختصر)، بازوبندی( طرح هایی شبيه گردنبند و بازوبند آن)، كف ساده (در وسط آن نقش مدال‌گونه‌ای ديده می شود)، كف‌ساده مرغی (همان نقشه كف ساده است همراه با تصاويری از پرندگان)، خشتی (طرح‌هایی شبيه الماس)، سعدی دشت‌گلی (نموداری از خرمن‌های گل و نشانه‌ای از لطافت طبع اين مردم)، سلسله‌ای( گونه‌ای پيوستگی زنجيری را در نظام نقشه نشان می دهد)، شاه عباسی نقره‌ای، شاه عباسی درشت‌گل، ستونی، كف ساده لچک ترنج، راوری و نقشه‌های بته‌ای بسيار زيبا كه بهترين بافت اش در كرمان صورت می گيرد، موارد بسيار قابل توجه نقشه‌های قالی كرمان هستند.
گليم بافی یکی دیگر از هنرهای استان کرمان است. يكی از انواع گليم كه در واقع استان كرمان مركز اصلی توليد آن محسوب می شود «گليم شيريكی پيج» است. این گلیم چون نگينی بر تارک گليم ايران می درخشد شيريكی پيچ، نامی است كه بافندگان ايلياتی و روستايی استان كرمان به نوع خاصی از گليم نهاده اند كه اين نوع گليم را از لحاظ بافت مادر قالی نام نهاده اند. بافت اين گليم به طور انحصاری در اختيار دختران و زنان عشايری و روستايی است چه آن هايی كه زندگی عشايری دارند و چه آن ها كه اسكان يافته اند.از مراكز اصلی توليد اين گليم می توان به شهرهای بافت و حومه و سيرجان و حومه اشاره نمود. می توان گفت: به طور كلی سه نوع گليم در استان كرمات توليد می شود: 1- گليم شيريكی پيچ يل سوزنی 2- گليم چهل ماشوله يا سينه ريز 3- گليم كف ساده.
پته دوزی به معنای دوختن نخ های پشمی بر روی يک پارچه پشمی است. پته دوزی رشته ای از سوزن دوزی است كه در كرمان، سيرجان، رفسنجان و گوشه و كنارهای ديگر اين استان دوخته می شود. شهرت آن كم تر از قالی نيست و پيدايش آن به درستی بر هيچكس معلوم نيست. يكی از قديمی ترين قطعات پته دوزی شده، روپوش مقبره شاه نعمت الله ولی در ماهان است كه اكنون در موزه ای جداگانه نگه داری می شود، اين پته يكی از پركارترين پته هايی است تا كنون تهيه شده است و گفته می شود در سال 1285 ه.ق توسط 16 نفر پته دوز زن و طی زمان دو سال دوخته شده است. پته برای موارد مختلف از قبیل: زیر ليوانی، كوسن، پشتی، پرده ای، جانماز، سجاده، شارپ، روميزی، روتختی، جلدقرآن، جلدجعبه دستمال كاغذی، کيف و كفش و بقچه استفاده می شود. عريض بافی یکی دیگر از صنایع دستی مختص استان کرمان است که در گذشته بیش تر رایج بوده است..
مس تزیينی (قلم زنی روی مس) از دیگر هنرهای دستی این استان است. به دليل وجود منابع غنی مس در منطقه كرمان صنايع دستی تزیينی در اين منطقه از رونق خاصی برخوردار است.قلم زنی روی مس يكی از هنرهايی است كه از ديرباز در اين استان فعاليت چشم گيری داشته و مسافرين و جهانگردان جهت خريد سوغات سفر از كرمان قطعه های مس قلم كاری شده به همراه می برند و در گوشه و كنار هر مهمان خانه و سالن پذيرايی قطعه ای مس قلم زده جلوه گری می كند. از انواع مصنوعات دستی اين هنر می توان به بشقاب، سينی در اندازه ها و اشكال مختلف، ساعت های ديواری، جلد آیينه و آباژورها اشاره کرد.