گذری بر صنایع دستی استان هرمزگان (پایانی) (1069 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است) (1145 بار خوانده شده است)  گذری بر صنایع دستی استان هرمزگان (پایانی)
85/10/26
چادرشب بافی
چادرشب بافی يا "کاربافی" از ديگر صنايع دستی استان هرمزگان است که در روستاهای کليبی و سرريگان از توابع ميناب و روستاهای سيروئيه, احمديه و فارقان رواج دارد و صنعتگران اين رشته در تمام طول سال به فعاليت اشتغال دارند.
توربافی
از آ جا كه تور ابزار اصلی صيدماهی است. مردم محل به ويژه كسانی که از راه ماهی گيری زيست می كنند؛ به بافتن تور می پردازند. توربافی هنری ارثی و نياكانی است كه به گونه دستی و ابتدايی رواج يافته است. در حال حاضر تور مورد نياز صيادان توسط شيلات جنوب تامين می شود اما هنوز در برخی از آبادی ها و بندرهای هرمزگان توربافی رواج دارد.
گرگورسازی: گرگور، تله سيمی به شكل نيم دايره است كه به عنوان وسيله اصلی صيد ماهيان كف زنی از آن ها استفاده می شود. گرگور سازی در حال حاضر به جهت كمبود و گرانی سيم ويژه آن كه وارداتی است رونق گذشته را ندارد ولی در صورت تهيه سيم آن در آبادی های صيادی، جزيره ها و بندرهای هرمزگان كم و بيش رواج دارد.
بادله دوزی
بادله دوزی يا "تلی بافی" عبارت است از بهم پيوستن چند نوع زری با يکديگر به صورتی که زری بزرگ دروسط و زری های کوچک در اطراف قرار می گيرند. بادله به شکل نوارهايی با پهنای 15 سانتيمتر توليد می شود که معمولاً برای لبه شلوارهای زنانه مورد استفاده قرار می گيرد.در اين صنعت دستی، چند نوع زری دوزی را به هم می دوزند و از اين راه پارچه ای به دست می آيد كه بادوله نام می گيرد.
خرسک بافی
خرسک عبارت است از بافت نوعی فرش با پرزهای بلند و درشت بافت که بافت آن با رنگ های بسيار محدود انجام می شود. در بافت سنتی آن از رنگ طبيعی پشم استفاده می شده است. پرز, تار و پود کلفت آن از پشم است و از پود رو استفاده نمی شود. در قديم از آن به عنوان روانداز استفاده می کرده اند. امروزه از اين نوع بافت برای توليد پادری و کناره در اندازه های مختلف استفاده می کنند. نقوش خرسک معمولاً هندسی بوده و بافت آن در روستای "درتوجان" رواج دارد.
شيريکی پيچ
از ديگر توليدات استان هرمزگان شيريکی پيچ را می توان نام برد که مرکز توليد آن روستاهای بخش حاجی آباد بوده و دليل رونق آن همسايگی منطقه با استان کرمان است.
چنته بافی
چنته بافی در منطقه وشاگرد به وسيله دارهای زمينی و توسط زنان انجام می شود. نقش ها اغلب به صورت هندسی و ذهنی بافت است. اطراف چنته را به وسيله صدف های دريايی و منگوله های رنگی تزئين می کنند. از چنته بيشتر برای تزئين کپرها استفاده می شود.
سفال گری
سفال گری بيش تر در شهرستان های بندرعباس و ميناب رواج دارد. بيش تر سفال گران اين استان؛ خاک مورد نياز خود را از درون روستاهای پيرامون تامين می كنند.
صنايع دستی دريايی
در اين گروه از صنايع دستی بايد به طيف وسيعی از توليدات قابل ترويج اشاره نمود كه با استفاده از موقعيت جغرافيايی استان ساخته و پرداخته شده و بهطور قطع از مزيتهای آن به شمار میرود. از آن جمله طراحی و ساخت زينتآلات از صدف و ساير بقايای آبزيان است كه در گونههای مختلف دست بند، گردن بند، انگشتر، گوشواره، آويزهای مختلف، پرده، تابلو، جعبههای متنوع برای نگه داشتن جواهرات، جای دستمال كاغذی و... قابل عرضه است. ساخت تنديسهای زيبا در شكلهای بديع با استفاده از مرجانها و سنگهای موجود در سواحل جزيره كه هر يک محصول بینظير و منحصر به فرد خواهد بود و نيز تاكسيدرمی انواع آبزيان برای استفاده در تزیينات داخلی ساختمان و… از ديگر برنامههای تحت حمايت طرح ترويج و توسعه صنايع دستی سازمان منطقه آزاد قشم است.
لنج سازی
لنج ها از ديرباز به دست هنرمندان سخت كوش محلی هرمزگان ساخته شده است. درحال حاضر بيش تر قايق ها، لنج های ماهی گيری، موتور لنج های باری و مسافربری مورد استفاده مردم به دست استادكاران و كارگران قشمی و … ساخته می شوند. پيشه صنعت لنج سازی از نسلی به نسل ديگر منتقل شده است. مركز اوليه ساخت لنج، در جزيره قشم از جمله بافت گوران و دولاب بوده و اين آبادی ها از مراكز بزرگ توليد و ساخت لنج های سنتی است. در حال حاضر بيش تر لنج ها در شهر قشم، كولقان، درگهان، رمچاه، سوزا، لافت، دولاب، گوران ساخته می شوند.
قايق ها و لنج های ساخته هرمزگان در آب های دريای پاری، بين جزيره ها و بندرهای ايران و شيخ نشين ها و حتی در سفرهای دراز به هند و آفريقا مورد استفاده قرار می گيرد بيش تر لنج های ساخته شده در جزيره قشم چه از نظر حجم، تنازو چه گونه شناور توسط استادان پس پشتی طراحی می شود. مواد نخستين و اصلی برای ساخت لنج های محلی عبارت اند از:چوب ساج، منتيگ، فينی، جنگلی و تنه درختان محلی مانند كرت، كهور، كنار و تنه درختان غيرمحلی، مانند توت و چنار.
غير از تخته و مواد چوبی وسايل فلزی نيز مانند ميخ، پيچ و مهره، در ساخت لنج به كار می روند كه در گذشته توسط اهنگران محلی شناخته می شد و بخشی از نيازها را تامين می كرده اند در حال حاضر ميخ های مورد نياز از اصفهان تهيه می شود. مواد تزیين و تقويت كننده ای كه در ساختن لنج برای استحكام و دوام و زيبایی به كار می برند می توان از پنبه آغشته به روغن كنجد و نارگيل نام برد كه در اصطلاح محلی (كلفات) گويند.
استادكاران پس از ساختن لنج ها، فتیله های پنبه ای را با روغن كنجد می آلايند و در درزهای لنج می گذارند و روی آن قيراندود می كنند تا سوراخ های لنج بسته شود و آب به درون آن رخنه نكند.
ابزار كار هنر لنج سازی سنتی عبارت اند از
1- متر دستی كه با كمان و دست می چرخد و برای سوراخ كردن به كار می رود.
2- تير بر كه برای بريدن ميخ و فلزهای نازک از ان استفاده می كنند.
3- شباسه وسيله ای است كه كار ميخ كشی را می كند.
ريسمان كار آغشته با رنگ خاك سرخ كه به عنوان متتر برای نشان كرن و اندازه گرفتن از ان استفاده می كنند.
ابزار ديگری نيز مانند: اره دستی، تينه و چكش نيز از ابزار كار اصلی است كه بيش تر اين ابزار توسط آهنگران محلی ساخته می شود.
|
