گذری بر صنایع دستی استان هرمزگان (1)

(818 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است)
(2343 بار خوانده شده است)  

گذری بر صنایع دستی استان هرمزگان (1)

85/10/25
صنایع دستی استان هرمزگان از جمله صنایعی است که بیش تر جنبه مصرف محلی داشته و شامل: سفال گری، گلابتون دوزی، شک دوزی، شيريكی پيچ، خوس دوزی، بادوله دوزی، چادرشب بافی، قالی بافی، سبدبافی، حصيربافی، سوزن دوزی، صنايع صدفی، عبادوزی، درب و پنچره چوبی، كرچاب، خورجين، مليله دوزی دور لباس، كوزه سازی و صنايع دستی دريایی هم چون لنج سازی است. صنايع دستی موجود در استان هرمزگان عمدتاً فصلی بوده و 90 درصد توليدکنندگان را زنان تشکيل می دهند.
گلابتون دوزی
زردوزی که در نقاط مختلف ايران به «کم دوزی»، «گلدوزی»، «برودری دوزی» و «کمان دوزی» شهرت دارد، در اکثر نقاط ايران رواج دارد و در استان هرمزگان بويژه شهرهای بندر لنگه، بندر عباس و ميناب رونق بسيار دارد. از گلابتون دوزی برای توليداتی نظير دمپايی، شلوار های زنانه، سر آستين، پيش سينه، دور يقه، لبه پرده، ديوارکوب، پشتی، کوسن، سجاده، جلد قرآن و تابلو استفاده می کنند و در صنعت دوخت طرح های زيبا و منقش بر روی پارچه با نوارهای طلايی، گلابتون دوزی نام دارد و در تزيين لباس های محلی زنان به كار می رود. طرح اصلی آن از لباس های محلی زنان هند و بنگال اقتباس شده است. لباس های گلابتون دوزی بيش تر جنبه ی مصرف محلی دارند اما در حال حاضر به خاطر زيبايی نقوش و راحتی اين لباس مورد توجه زنان ديگر نيز قرار گرفته اند. ابزار كار گلابتون دوزی عبارت اند از: قلاب، مداد، كپيه، چهار پايه يا هاون چوبی.
قاليبافی
مناطق توليد قاليبافی در استان هرمزگان عبارتند از: بندرعباس, روستای درتوجان و بخش حاجی آباد. اغلب توليدکنندگان را عشاير اسکان يافته ايلهای افشاريه ورائينی تشکيل داده که به توليد و تهيه انواع قالی و قاليچه, رويه پشتی و چنته مشغول هستند. توليدکنندگان معمولاً پشم مورد نياز خود را از سيرجان خريداری کرده و خود به ريسيدن و رنگرزی آن اقدام می کنند. نوع گره رايج "گره فارسی" است و نقشه هايی که در بخش حاجی آباد و روستای "درتوجان" بافته می شود نقشه های افشاريه است که به نامهای بوته شاهی، ماه و ستاره ای, سه کله, خشتی, گنبدی, شکارگاه, بچه بغل, سماوری و ... معروف هستند.
حصيربافی
. حصيرهای بافته شده برای فرش زيرپا، پوشش سقف خانه ولوازم خانگی مورد استفاده قرار می گيرد.
از حصير بافی بايد به عنوان رايج ترين و معمول ترين صنعت دستی استان هرمزگان نام برد، چرا که ماده اوليه مورد نياز حصير بافی برگ درخت خرما بوده اما در بعضی از آبادی های كرانه ای از نی هم حصير می بافند و به حد وفور در اختيار صنعتگران است و توليد انواع فرآورده های حصيری که کاملاً جنبه مصرفی دارد در استان شايع است. روستاهای ميناب، يشاگرد، بندر لنگه و اطراف آن از مناطق مهم بافت حصير است که اکثر کار آن توسط زنان و دختران منطقه صورت می گيرد. مواد اوليه مورد مصرف عبارت است از برگ درخت خرما(پيش مُغ) و ضايعات درخت خرما و گياهی به نام "مور". حصير بافان ميناب در روستاهای بهمنی، چلو، نصيرابی، محمودی و قاسم آباد ساکن هستند.
خوس دوزی
اين هنر به کمک نوارهای نقره ای باريک و برروی پارچه توری ريز بافت تجلی يافته و گاه ستاره هايی فلزی برروی پارچه می نشانند، و ازآن برای تزئين مقنعه، دستار(چادر زنانه) استفاده می شود. پارچه مصرفی معمولاً به رنگ های سياه، سفيد، سبز و زرشکی است که هر دو روی پارچه شکل يکسان دارند.
شک دوزی
نواری است كه با نخ های طلايی و نقره ای فلزی بافته می شود و بيش تر برای آستين، لبه و دور يقه پيراهن زنانه مورد استفاده قرار می گيرد. ابزار كار شامل: هاون چوبی، قرقره، نوار فلزی طلايی و نقره ای است.
كم دوزی
نوعی هنر دستی مخصوص استان هرمزگان است که در شلوار زنانه، پشتی، پارچه های گل دار و روكش لباس استفاده می كنند و به جای نخ معمولی از نخ ابريشم و از زری كه بهترين آن نقره است، بهره می برند.
كلاه دوزی
اين هنر بيش تر بين ساكنان عرب زبان هرمزگان رواج دارد. بدين ترتيب كه به وسيله قالبی ويژه پارچه را با نشاسته آغشته ساخته تا شكل بگيرد. سپس به وسيله نخ سفيد ابريشمی به فاصله معين و با طرح گل های گوناگون، پارچه را به وسيله خار مانند كه از نقره نوک تيز است يا خار درخت خرما سوراخ می كردند و پيرامون آن را با ظرافت می دوختند و برای هر طرح و نقشه ای كه روی پارچه می دوختند، نامی انتخاب می كردند مانند:كلا ملباری، بوشهری، جلد ساعتی و مرغ شاه. بهترين گونه آن ها، كلاه مرغ شاه بود همه گونه های كلاه را «كلاه نجومی» می گفتند.
سوزن دوزی
سوزن دوزی که در ناحيه بشاگرد رايج است. نوع ديگر از رودوزی است که فقط در بخش "بشاگرد" و توسط زنان و دختران روستايی به شيوه زنان بلوچ انجام می گيرد و دليل آن نزديکی منطقه به استان سيستان و بلوچستان است.